Izvor: Politika, 04.Avg.2012, 23:04 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Detektivska potraga za sudbinom slika
Reprezentativna dela Ibera Robera „Stepenište parka palate Farneze u Kapraroli” i „Park na jezeru”, deo zbirke Narodnog muzeja u Beogradu, Srbija je dobila 1948. na ime ratne odštete
Iber Rober bio je jedan od najcenjenijih slikara svog vremena. Života neosporno bogatog, smeštenog u period između prve polovine 18. i početka 19. veka. Prvi kustos Luvra, školovan u Francuskoj akademiji u Rimu, član Kraljevske umetničke akademije u Parizu, slikar kralja Luja >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << XVI, najveći ugled uživao je kao slikar ruševina, zbog čega je i prozvan „Robert de Ruines”. Nakon Revolucije 1789, čije je događaje od 13. i 14. jula proslavio svojim slikama, Rober je u „doba terora” 1793. utamničen da biposle pada Robespjera 1794. bio pušten i vratio se aktivnom umetničkom i društvenom životu. O njemu i njegovim delima, od kojih se dva „Stepenište parka palate Farneze u Kapraroli” (ulje na platnu, 218x148,5 cm, 1768–1769) i „Park na jezeru” (ulje na platnu, 31,5h40 cm) nalaze u Narodnom muzeju u Beogradu, u čijem su atrijumu bila i izložena u februaru ove godine, dve istoričarke umetnosti, Saša Brajović i Tatjana Bošnjak (1960–2011), napisale su obimno delo „Imaginarni vrtovi Ibera Robera”.
Obe slike svoje ishodište u našoj zemlji našle su zanimljivim sticajem okolnosti. Za njihovim životnim putem detektivski su tragale obe autorke, o čemu za „Politiku” priča dr Saša Brajović, vanredni profesor na odeljenju za istoriju umetnosti Filozofskog fakulteta u Beogradu. Nakon pažljive rekonstrukcije događaja, došle su do sledećih zaključaka:
– Tragovi su bili iskrzani ali je naše istraživanje uspešno okončano. Delo „Stepenište parka palate Farneze u Kapraroli” imalo je jako složenu biografiju, može se reći da je to, zapravo, slika francuske istorije od druge polovine 18. veka. Nastala prema narudžbini Luja XV da bi ukrasila zidove dvorca La Mijet u Parizu, današnjeg sedišta OEBS-a, slika je zajedno sa ostalima, najverovatnije zbog velike krize koja je ophrvala francusko društvo za vreme Luja XVI i ukidanja apanaže za dvorac u kojem se nalazila, izašla na tržište. Prelazila je iz jedne ugledne zbirke u drugu, da bi poslednje njeno mesto bila kolekcija poznatog Rona Goldšmita. Njegovom smrću slici se gubi svaki trag do ponovnog pojavljivanja u takozvanom Hitlerovom muzeju koji je planirao da otvori u Lincu a za koji su dela skupljana uglavnom otimanjem, mada je bilo i otkupa preko brojnih evropskih dilera, kaže Saša Brajović.
Rad „Park na jezeru”, nastao osamdesetih godina 18. veka, u vreme intenzivne Roberove produkcije manjih formata sa sličnim motivima imaginarnog vrta, popularnih u to vreme, čija biografija nije bogata kao prethodna, našao se na kraju na istom mestu gde i prva slika. Neposredno posle Drugog svetskog rata, 1948. godine, iz Sabirnog centra u Minhenu na ime ratne odštete Ante Topić Mimara doneo je obe slike u Beograd.
Kako naglašava naša sagovornica, slika „Stepenište parka palate Farneze u Kapraroli”, koja se zbog preplitanja realnih (spoljašnje stepenište renesansne vile porodice Farneze u Kapraroli) i zamišljenih arhitektonskih i pejzažnih elemenata može svrstati u žanr imaginarnih pogleda (veduta di fantasia), posebno je reprezentativna, pa Narodni muzej može da se pohvali da ima jednog od najboljih Robera na svetu.
Kada je njegovo slikarstvo u pitanju, stilske kategorije kojima se tradicionalno objašnjava francuska umetnost 18. veka – rokoko i neoklasicizam, ne mogu ga precizno obuhvatiti. Senzibilna estetika rokokoa, s jedne strane, i ugledanje na klasične forme neoklasicizma, s druge, u Roberovom delu nisu suprotstavljeni. Naprotiv, oni su neodvojivi, upravo kao i u ukupnoj epohi prosvećenosti – „dobu senzibilnosti” ili „dobu razuma” – kako se Roberov vek naziva. Kako su autorke i napisale, pitoreskni šarm podstaknut prožimanjem prirode i zdanjaiz prošlih epoha, lakoća i brzina poteza, sugestivne i poetične forme koje bude senzitivnost posmatrača i pozivaju ga da „dovrši” i zaokruži sliku svojim interpretacijama, neprolazne su vrline Roberovog slikarstva.
M. Dimitrijević
objavljeno: 05.08.2012
Pogledaj vesti o: Pariz
