Izvor: Politika, 14.Okt.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Srpski vojnici bili zarobljeni u Manhajmu
Iz izvora bliskih vojnoj policiji saznali smo da im je poznat slučaj Bobana Milenkovića i Šefka Dairovića
TEMA DANA
U delegaciji Međunarodnog crvenog krsta u Beogradu "Politici" su potvrdili da su njihovi predstavnici u proleće 1999. godine posetili dvojicu jugoslovenskih vojnika u zatvoru u Manhajmu. Službenica sa kojom smo razgovarali nije mogla zbog pravila rada te organizacije i međunarodnih obaveza prema ratnim zarobljenicima da nam kaže ništa konkretnije o uslovima >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << koje su tamo zatekli. MKCK je samo naglasio da su Boban Milenković i Šefko Dairović bili ratni zarobljenici u to vreme i da su sa njima razgovarali.
Nemački nedeljnik "Štern" objavio je da su dvojica vojnika Vojske Jugoslavije bili prve žrtve tajnih američkih letova i tajnih zatvora koji su se umnožili posle napada na Sjedinjene Američke Države 11. septembra 2001. i početka takozvanog rata protiv terorizma. U zapadnim medijima 18. maja 1999. objavljeno je da su oslobođena dvojica jugoslovenskih ratnih zarobljenika, Boban Milenković i "Seško Tairović", kako je pogrešno preneto ime Šefka Dairovića. Međutim, ni jedan zapadni medij nije izvestio kada su oni zarobljeni niti je tokom njihovog boravka u nelegalnom pritvoru bilo vesti. Kako su pisale britanske novine, jedan od vojnika uhvaćen je 16. aprila, a drugi oko dve nedelje kasnije. To je potvrdila narednica Bet Alber iz komande američkih snaga u Evropi, sa sedištem u Štutgartu. Međutim, jedan čitalac "Politike" iz Manhajma kaže da se za pritvorenike znalo i da su Srbi iz okoline tog grada svakodnevno protestovali ispred američke baze.
Vojnici su 18. maja 1999. avionom prebačeni iz Manhajma u Budimpeštu, a odatle crnim kombijem ka granici sa Jugoslavijom. Jugoslovenske vojnike su na granični prelaz Horgoš doveli predstavnici Međunarodnog crvenog krsta i mađarska policijska straža, a preuzela ih je jugoslovenska vojna policija. Ipak, sve do dolaska na prelaz, vojnici su bili pod nadzorom američkih snaga. Poznato je i da je tadašnji portparol Saveznog ministarstva za inostrane poslove Nebojša Vujović pozdravio oslobađanje dvojice jugoslovenskih vojnika, koje su oteli pripadnici Oslobodilačke vojske kosova u graničnom pojasu sa Albanijom, odakle su prebačeni u Tiranu i predati predstavnicima NATO-a.
Iz izvora bliskih vojnoj policiji saznali smo da im je poznat ovaj slučaj, i rekli su nam da su vojnici odvojeno uhapšeni i predati Amerikancima, a zatim odvedeni u Nemačku. Nezvanično nam je rečeno da nisu podvrgavani torturi, ali da su svakako "preslišani". U vestima iz maja 1999. navedeno je da je vojnicima ponuđeno da za Haški tribunal "svedoče o akcijama srpskih snaga protiv etničkih Albanaca". Oni su tu ponudu odbili.
Zanimljivo je da je puštanje naših vojnika usledilo pošto su iz vojnog zatvora u Beogradu puštena trojica američkih vojnika uhapšenih 31. marta 1999. na granici SR Jugoslavije i Makedonije. Oni su bili zatočeni 32 dana i, prema navodima američkih medija i zvaničnika, bili su mučeni. Tadašnji američki ministar odbrane Vilijam Koen izjavio je da se Pentagon nada da će puštanje srpskih vojnika "navesti Miloševića da ubrza oslobađanje bilo kojih budućih ratnih zarobljenika iz redova NATO".
Kako nam je juče rečeno u vojnim krugovima, u slučajevima kao što je Milenkovićev i Dairovićev, nadležna je vojna kontraobaveštajna služba koja po pravilu razgovara sa oslobođenim vojnicima. Šta je istina u slučaju ovih vojnika, najbolji odgovor bi mogla da pruži Vojno-bezbednosna agencija, tvrdi naš izvor.
"Politika" se juče obratila i Ministarstvu odbrane, ali nismo dobili nikakvu povratnu informaciju.
D. Stevanović
-----------------------------------------------------------
Teške posledice po SAD, Nemačku i tribunal
Priča o sudbini Bobana Milenkovića i Šefka Dairovića mogla bi da ima dalekosežne posledice po Nemačku, Sjedinjene Američke Države i Haški tribunal. Dvojica vojnika ilegalno su prebačena u zatvor u Manhajmu, ali svi američki zvaničnici koji su o njima govorili, uključujući i tadašnjeg ministra odbrane Vilijama Koena, pominju ih kao "ratne zarobljenike" prema kojima se postupa u skladu sa Ženevskom konvencijom. Ova konvencija pokriva postupanje prema ratnim zarobljenicima, ali nije jasno kako su Milenković i Dairović bili "ratni zarobljenici" ako SAD nikad nisu ni objavile rat SR Jugoslaviji. Ovaj slučaj bi mogao da promeni istoriju.
Drugo, obojica vojnika mogu da tuže i Nemačku i Sjedinjene Države za nelegalno pritvaranje, kao što su uostalom uradili i mnogi ljudi koji su posle 11. septembra 2001. godine doživeli sličnu sudbinu.
Treće, ako se ispostavi da je Milenkoviću i Dairoviću bilo ponuđeno da svedoče za Haški tribunal, kako su svedočili američki zvaničnici, ovaj sud bi mogao da se nađe na udaru upravo onih humanitarnih organizacija koje su ga do sada žestoko branile. Ideja da istražitelji tribunala ispituju ljude koji su nelegalno oteti i pritvoreni sasvim je suprotna slici koju haški sud želi da ima o svom radu.
S. R.
[objavljeno: 14.10.2006.]
