Izvor: Politika, 12.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Nova tvrđava talibana
Žestoki napadi pakistanske armije u pograničnim područjima donose nove nevolje glavnom američkom savezniku u "ratu protiv terora"
ANALIZA VESTI
Umesto Avganistana, gde NATO zvanično vojuje protiv talibana, globalnu pažnju poslednjih dana privlače zbivanja sa druge strane avganistanske granice, u Pakistanu. Žestoki napadi pakistanske vojske na teritoriji pokrajine Severni Vaziristan doneli su mnogo žrtava na obe strane: agencije i zapadni listovi javljaju da je poginulo >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << oko 200 talibana koji su bili meta, i oko 50 vojnika, dok neki izveštaji navode i brojku od 600. Pominje se i veliki broj civilnih žrtava, uz konstataciju da je reč o najvećoj akciji protiv islamskih ekstremista na pakistanskoj strani pograničnog područja od 2004.
Pakistanska armija je prvi put upotrebila borbene avione, umesto precizne raketne paljbe iz helikoptera kao u ranijim situacijama. Neposredan povod za napad je bila zaseda koja je tamo postavljena za grupu vojnika i vesti da su zarobljenicima odsečene glave ili živi spaljeni. Suštinski razlozi su, međutim, mnogo dublji.
Vaziristan je severozapadna pogranična pokrajina Pakistana, podeljena na dve administrativne jedinice, Severni i Južni Vaziristan. To je krševiti, teško pristupačan planinski region koji se prostire na oko 11.500 kvadratnih kilometara. Naseljava ga ukupno oko 700.000 Vazira, plemenskog ogranka Paštuna (ili Patana), koji žive sa obe strane granice. Vaziri imaju dugu ratničku tradiciju: za nezavisnost od Britanaca koje su stalno uznemiravali izborili su se još 1893, da bi od 1947. bili deo Pakistana, ali sa visokim stepenom autonomije (prve kasarne pakistanske vojske tamo su ustanovljene tek 2002).
Problem za Pakistan (i za Ameriku koja predvodi snage NATO-a u Avganistanu) Vaziristan postaje 2001, posle sloma talibanskog režima u Kabulu: u vaziristanskim planinama i tamošnjim utvrđenim selima pribežište je našlo talibansko vođstvo, a Amerika je uverena da se tamo krije i Bin Laden sa prvim ešelonom svojih saradnika. Odatle, preko 16 nekontrolisanih planinskih prolaza, talibani i ratnici Al Kaide ulaze u Avganistan gde vrše prepade na snage NATO-a.
Pakistan je zbog ovoga dobio ulogu glavnog američkog saveznika u "ratu protiv terora", započetom posle akcije Al Kaide izvedene 11. septembra. Pakistanski šef države general Mušaraf, koji je na vlast 1999. došao pučem, dobio je američku podršku, ali je od njega zauzvrat zahtevano da uspostavi kontrolu u pograničnom regionu.
Pokazalo se da je to praktično "nemoguća misija". U nastojanjima da ispuni želje Vašingtona, pakistanska vojska je dosad izgubila oko 1.000 svojih pripadnika, dok je oko 250 još u zarobljeništvu.
Mušaraf je kontrolu pokušao da uspostavi i političkim sredstvima, potpisavši 2004. primirje sa lokalnim plemenskim vođama, ali je ono obesnaženo događajima u samom Pakistanu, intervencijom vojske u Crvenoj džamiji u Islamabadu prošlog jula, da bi se odatle isterali radikalni islamisti koji su počeli da sprovode "talibanizaciju" i u samom glavnom gradu. Od tada su ekstremisti organizovali seriju samoubilačkih terorističkih napada na, sa više od 200 žrtava.
Najnovija akcija u Vaziristanu usledila je samo 12 sati posle Mušarafovog reizbora za predsednika i 24 sata posle njegovog sporazuma o budućoj podeli vlasti sa bivšom premijerkom Benazir Buto. Ovaj sporazum je postignut uz aktivno posredovanje i pritisak Vašingtona, čiji je interes politička konsolidacija u Pakistanu da bi se nad njim zadržala kontrola, s obzirom na njegovu ulogu prvog suseda (avganistanske) krize.
Tajming akcije je, po svemu sudeći, iznuđen američkim obaveštajnim procenama da se talibani u Vaziristanu grupišu u pripremi nove kampanje protiv NATO-a u susedstvu. Prema nedavnim procenama, u Vaziristanu je vojnu obuku ove godine završilo oko 20.000 islamskih radikala.
Pakistan je u pograničnom području inače angažovao oko 100.000 vojnika, ali se smatra da su njihova motivisanost i moral tamo pod velikom sumnjom, pre svega zbog uverenja da vode "tuđi rat", a protiv sopstvenog naroda.
Od sređivanja situacije u Vaziristanu zavisi, dakle, ne samo stabilizacija u Avganistanu nego i unutrašnja stabilnost Pakistana. Bin Laden je u nedavnom obraćanju za neprijatelja proglasio i pakistanski režim, a talibani su zapretili da će Benazir Buto biti ubijena čim se vrati u zemlju, 18. oktobra.
Zasad je samo izvesno to da, posle gubitka Avganistana, talibani imaju novu državu (i novu tvrđavu): Vaziristan.
Milan Mišić
[objavljeno: 12.10.2007.]
