Izvor: Vesti-online.com, 24.Avg.2016, 06:11   (ažurirano 02.Apr.2020.)

"Istorija Republike Srpske" (8): Teror se pretvorio u genocid

Čim su dobili svoju NDH, koja je obuhvatala i Bosnu i Hercegovinu, ustaški režim je smjesta počeo da gradi fašističku totalitarnu državu. Njeni temeljni zakoni bili su rasni, doneseni tokom maja 1941. Već u maju i junu, započela je kampanja terora, koja se ubrzo pretvorila u genocid nad Srbima, Jevrejima i Romima. Za razliku od holokausta, genocid u NDH je imao karakteristike vjerskih progona u Evropi 16. i 17. vijeka.

Progoni u Bosni i Hercegovini kulminirali su tokom >> Pročitaj celu vest na sajtu Vesti-online.com << ljeta 1941. godine i u vrijeme ofanzive na ustaničku Kozaru 1942. godine. Velika većina od procijenjenih 350.000 žrtava koje su pale u Bosni i Hercegovini tokom Drugog svjetskog rata, bila je iz reda srpskog naroda, i to su prije svega bili civili.

Pored državnog, vojnog i policijskog progona, koji je prvih mjeseci obuhvatio prije svega predvodnike bosanskohercegovačkih Srba - episkope, sveštenike, političare, učitelje, ljekare - uskoro su žrtve genocida nad srpskim narodom postala čitava sela i krajevi naseljeni Hrvatima i muslimanima.

Procjenjuje se da je, do kraja rata, od deportovanih u Slavoniju, ubijeno, umrlo ili nestalo 16.500 Srba. U masovnim pokoljima u Hercegovini ubijeno je oko 12.000 Srba, u istočnoj Bosni blizu 50.000, u Bosanskoj krajini više od 77.000, a u srednjoj Bosni oko 11.000.

Dakle, samo u neposrednim progonima i pokoljima stradalo je oko 166.000 ljudi, a s njima i oko 40.000 žitelja u oblasti Kozare.

Na teritoriji Bosne i Hercegovine masakrirani su episkopi Srpske pravoslavne crkve.

Mitropolit dabrobosanski Petar Zimonjić uhapšen je 12. maja 1941. godine i odveden u Zagreb, u zatvor Kerestinec, gdje je jezivo mučen, da bi konačno bio ubijen u koncentracionom logoru Jasenovac.

Prema nekim navodima, izmrcvaren je i bačen u peć za pečenje cigala.

Episkop banjalučki Platon je bolestan odveden van grada i umoren brutalnom smrću - leš je nađen u rijeci tek poslije 17 dana.

Episkopa zahumsko-hercegovačkog Nikolaja su iz ustaškog zatvora, i od smrti, spasle italijanske vojne vlasti, pa je prebačen u Srbiju, gdje je 1943. godine umro.

1. Od ranog doba do Dodika

2. Zemlja puteva i ustanaka

3. "Zemljica Bosna" u Srbiji

4. Tvrtko "kralj Srbljem..."

5. Begovat protiv sultana

6. Ponovo protiv Srbije

7. Strah muslimanske elite

Talas masovnih zločina počeo je u junu 1941. godine. Hiljade ljudi je bačeno u jame po Hercegovini, čitava sela su zatirana u Bosanskoj Krajini i Podrinju.

U selu Prebilovci, u dolini Neretve, tokom samo jednog dana, 6. avgusta, ubijeno je 600 od 1.000 žitelja, uglavnom žena i djece, a mnogi su živi bačeni u duboku kamenu jamu. Kasnije je ubijeno još 200 Prebilovčana.

U selu Drakulić, kod Banjaluke, jedinice Pavelićeve garde su 7. februara 1942. masakrirale 1.363 osobe. U Drakulićima, Šargovcu i Motikama ubijeno je 2.315 stanovnika. Među njima 551 dijete. U Drakulićima su poklani svi učenici osnovne škole.

Ustašku vojsku koja je počinila sve te zločine predvodio je i jedan fratar - Miroslav Majstorović.

U srebreničkom kraju ustaške vlasti su naoružale lokalne muslimane.

Prema popisu iz 1931, u kotaru je bilo gotovo podjednako Srba i muslimana. Iako je kotarski predstojnik bio musliman, oženjen Srpkinjom, pa je možda i zbog toga štitio lokalne Srbe, naoružani muslimani su progonili svoje susjede Srbe.

Početkom 1942. spaljena su sela Brežani, Podravno i Turija.

Poslije kratkog perioda kad su partizani 1943. zauzeli varoš, jedinice Crne legije su za odmazdu masakrirale veliki broj Srba u Srebrenici. Poubijani su u samoj varoši, a mnogi kad su pokušali da pobjegnu preko Drine.

Što se najvećeg koncentracionog logora na Balkanu, Jasenovca, tiče, politika potonjih komunističkih vlasti bila je nejasna.

To je bio logor NDH, delom u Bosni. Pole rata je podignut monumentalni spomenik, ali je prvobitni logor - devastiran. Jasenovac je jedini iz niza koncentracionih logora u Evropi čija je žica uklonjena a zgrade većinom porušene.

Vlasti su nastojale da ogroman broj ljudi ubijenih u Jasenovcu predstave kao žrtve fašizma.

Procjene broja žrtava - ali ne radi viktimizacije srpskog naroda ili osporavanja političkih prava Hrvata ili muslimana - navode da je bilo 700.000 žrtava, od kojih su veliku većinu činili Srbi.

Osamdesetih godina 20. vijeka započela je organizovana kampanja osporavanja broja žrtava u Jasenovcu.

Budući da ustaške vlasti nisu vodile evidenciju svojih zločina, ni popis žrtava - masakrirali su čitave krajeve, a dio ubijenih su bacali u Savu ili spaljivali u krematorijumima - teško da će ikada biti dokučen i približan broj žrtava.

Na desnoj obali Save, u oblasti Donje Gradine, radio je "prihvatni" logor u okviru Jasenovačkog kompleksa. Ovaj prostor je, u stvari, bio masovno gubilište u koje su dovođeni Srbi, u velikom broju žene i djeca, i na monstruozne načine ubijani.

Tokom prvih mjeseci, u Gradinu su dovođeni Srbi iz posavskih sela i gradova. Poslije zauzimanja Kozare ubijeno je oko 40.000 Srba, u najvećem broju upravo u Donjoj Gradini.

Nastavak na Vesti-online.com...