Izvor: Vesti-online.com, 29.Dec.2012, 13:01   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Na Cvijićevom tragu

Biblioteka "Koreni", koju je uz saradnju sa Srpskom akademijom nauka i umetnosti pre dve godine pokrenula izdavačka kuća Službeni glasnik, ima za cilj da na jednom mestu objedini sve studije o srpskim naseljima i poreklu stanovništva na osnovu predanja koja su sačuvana u 19. i 20. veku.

Kapitalan poduhvat: Borisav Čeliković i otac Dragan Sekulić  

- Ovaj kapitalan poduhvat je pre više od jednog veka započeo znameniti Jovan Cvijić, koji je shvatio da >> Pročitaj celu vest na sajtu Vesti-online.com << dolazi neko drugo vreme, koje će razbiti ustaljene načine života - rekao je Borisav Čeliković, urednik ove edicije, na predstavljanju u crkvenoj sali hrama u berlinskom Tempelhofu.

 

Očuvanje identiteta i jezika

Otac Dragan Sekulić se zahvalio gostu iz Beograda i potvrdio koliko je ovaj projekat važan za očuvanje identiteta i jezika. On je kao potvrdu toga naveo primer srpske crkve u Americi, u koju dolaze naši ljudi, od kojih "troje znaju jezik, a samo jedan zna da piše na maternjem jeziku".

Ranije su ljudi živeli zatvoreni u svojim sredinama i nisu putovali daleko od rodnog mesta, a zbog toga su imali svoj lokalni govor, običaje, nošnju... Danas je znatno drugačije: Ako se ne zapiše, nema ko kome da prenese.

Cvijić je sa saradnicima i učenicima započeo projekat Srpske kraljevske akademije u okviru koga su istraživana naselja, poreklo stanovništva i običaji... Iako je dosta urađeno za njegovog života, posao nije bio okončan.

- Odlučili smo da u 80 knjiga vratimo u srpsku kulturu ove studije, koje sadrže ono što nema ni na jednom drugom mestu. To je ono što su naši preci nama ostavili, a mi ostavljamo našim potomcima - rekao je Čeliković.

 

Film "Budžak"

Publici u Berlinu je prikazan i dokumentarni film "Budžak", mikroregija opštine Knjaževac na Staroj planini, u kojoj su zabeleženi fragmenti prošlih vremena i dolazak novih vrednosti, mesto u kojem je "sve ostarilo, samo se tuga podmladila". Stanovništvo u ovoj oblasti se stostruko smanjilo, pa je danas nešto više od 1.000 stanovnika, a u jednom zaseoku je samo jedan stanovnik.

Antropogeografski okvir koji obuhvata edicija graniči se na istoku sa Galipoljem, na zapadu sa Belom Krajinom, a na severu naseljima oko Sent Andreje. Nedavno je objavljen 25. naslov iz edicije, koji obrađuje galipoljske Srbe koji su u 16. veku bili proterani nadomak Carigrada. - Okruženi Turcima, Bugarima i Grcima, oni su uspeli da sačuvaju jezik i identitet do početka 20. veka.

 

Tek posle Balkanskih ratova se saznalo za njih, pa su preseljeni u okolinu Skoplja. Tu su se kratko zadržali, jer su se nezadovoljni životom ponovo vratili na Galipolje. Posle hrišćanskog pogroma 1922. godine proterani su u Pehčevo, gde se danas svi izjašnjavaju kao Makedonci - ispričao je urednik ovog izdanja.

On je opisao i sudbinu Srba u Beloj Krajini (područje između Slovenije i Hrvatske), koji su se tamo naselili u 16. veku, a do 1963. godine su imali svoje srpske škole. Odlaskom u gradove došlo je do mešovitih brakova i danas samo starci govore srpski. Kontraprimer su Srbi u Ukrajini, koji su sredinom 18. veka po nalogu carice Katarine naselili prostor tadašnjeg Ruskog carstva i već se u drugoj generaciji utopili i postali Rusi.

 

Biblija na poklon

Istog dana kada je održana promocija, sveštenici su vernicima koji su dobrovoljnim radom pomogli crkvu u Tempelhofu poklonili Bibliju. To su Obrad Gođevac, Novica Marković, Niko Lukić, Borisav Gračanin, Stanimir Radosavljević, Rajko Vuković, Momir Vulinović, Aleksandar Vukadinović, Željko Dželajlija, Đorđe Vidović, Dejan Kuzmić, Milorad Kulišić, Ljubomir Ljubojević, Zdravko Starčević, Đura Bjedov, Goranka Ćejvanović, Milenko Jeremić, Bogdan Arnaut, Zoran Knežević, Radoje Stanišić, Živa Bojin, Nedeljko Lukić, Radoje Arsić, Drago Stojković, Živojin i Grozdana Obradović, Božidar Milenković, Dušan Šandara i Miroslav Batalov.

Biće potrebne još tri-četiri godine dok se ne zaokruži čitav posao, procenio je Čeliković. Bosna i Hercegovina će biti na samom kraju, jer, kako je rekao, tamo je nacionalni identitet čvrsto ukorenjen, a pre toga treba završiti mnogo hitniji prostor Kosova i Metohije, kao i Srbe u Rumuniji.

"Koreni" su predstavljeni i u Temišvaru, a u Srbiji su do sada bile 34 promocije.

Nastavak na Vesti-online.com...