Izvor: Blic, 16.Avg.2009, 02:45 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Na Belovodama počelo bakarno doba
Na Belovodama u selu Veliko Laole kod Petrovca na Mlavi počelo je prvo topljenje metala u svetu. Bilo je to pre više od 7.300 godina kada se ovde topio bakar, kaže Miljana Radivojević koja je na doktorskim studijima na Univerzitetskom koledžu u Londonu (UCL), odnosno na Institutu za arheologiju. Ona kaže da je najnovijim izotopskim analizama u Londonu i Manhajmu potvrđeno da dleto pronađeno na Pločniku kod Prokuplja potiče od belovodske legure.
– Ovde >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << na Belovodama počinje bakarno doba, odnosno halkolit, koje po najnovijim datumima iz Oksfordske laboratorije za datovanje počinje od 5300. godine pre nove ere i traje do 4600. godine. Ruda bakra koja je topljena na Belovodama, utvrdili smo izotopskim analizama rađenim u Manhajmu pod rukovodstvom profesora Ernsta Pernicke, potiče iz obližnjeg mesta Ždrelo, a preostala ruda dolazila je iz Rudne Glave i Majdanpeka. Ovo je dakle najraniji dokaz o topljenju metala na svetu a kasniji datumi o početku eksploatacije metala potiču sa prostora Bliskog istoka i sežu negde do 4200. godine pre nove ere.
Za ovo nalazište u Velikom Laolu zainteresovan je i Britanski muzej i ljudi iz ove ustanove pokazali su veliko interesovanje da nas posete i da razmotre mogućnost saradnje na zajedničkom projektu. Taj projekat je već u pripremi, a radi ga Univerzitet u Londonu, odnosno moj supervizor Tilo Reren, ja i Dušan Šljivar iz Narodnog muzeja u Beogradu. Mi smo na Belovodama iskopali tek jedan procenat ovog lokaliteta i zato su potrebna nova istraživanja – ističe Miljana.
Figurina božanstva
Arheolog Zavičajnog muzeja u Petrovcu Jasmina Živković kaže da je za 15 godina istraživanja Belovoda pronađeno mnogo keramičkih posuda, različitih tipova zdela, pehara, amfora, lonaca za svakodnevnu upotrebu, razne figure poput Velike boginje majke i drugo. Njen kolega Dušan Šljivar iz Narodnog muzeja u Beogradu, koji rukovodi istraživanjima, kaže da je u to vreme bila razvijena i trgovina bakrom i da su ovde interesantni nalazi od opsidijana, vulkanskog stakla koji je najverovatnije iz Mađarske ili Anadolije dolazio u centralni Balkan, a pronađene kosti govečeta, utvrđeno je na Veterinarskom fakultetu u Beogradu, potiču od govečeta koje je sa Kavkaza, što znači da je bilo razmene bakra za drugu robu.
– Ove godine pronašli smo nekoliko figurina, koje izgledaju kao ljudi, neka njihova mala božanstva ženskog pola, kakve do sada ne poznaje vinčanska kultura. Imamo i delove objekata koji ukazuju da su tu bile kuće gde su ljudi živeli. Na osnovu naših pretpostavki tu je bilo stotinak kuća u kojima je živelo oko hiljadu ljudi. Sada imamo i konkretne dokaze na Belovodama vinčanske kulture od najmlađih do najstarijih faza, jer je pronađena posuda malahita i jedan veliki grumen malahita, što govori da se ovde u praistoriji eksploatisao bakar i da je ovde početak metalurgije. Ovde je nedostajalo samo pismo, pa da to budu počeci civilizacije – kaže Šljivar.
Život u preistoriji
Dušan Šljivar iz Narodnog muzeja u Beogradu kaže da je sa predstavnicima opštine Petrovac razgovarano o pripremama Belovoda za turističke posete.
– U 15 do sada urađenih sondi imamo pet kuća na osnovu kojih ćemo moći da napravimo jedno arheološko naselje i da se turistima prikaže kako su u preistoriji ljudi živeli i šta su radili. U opštini Petrovac ima razumevanja za to i ja se nadam da će poduhvat biti realizovan – naglašava Šljivar.
