Izvor: Blic, 05.Okt.2004, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Legat Milana Dedinca i Radmile Bunuševac-Dedinac
Legat Milana Dedinca i Radmile Bunuševac-Dedinac
MSU
Legat čini 40 dela među kojima su 'Portret književnika M. Dedinca' J. Bijelića, 'Veliki akt' i 'Sedeći akt sa crvenom pozadinom', 'Lovac' i 'Konji', S. Šumanovića, 'Crveni jahači' N. Petrović, 'Velaluka', R. Petrovića, 'Pešak', crtež A. Đakometija, zatim nekoliko radova P. Pikasa, V. Žedrinskog, M. Milunovića...
Kuriozitet ove zbirke su afrički fetiši koje je Rastko Petrović posle >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << putovanja po Africi poklonio Dedincu i Pikasovi tanjir i plakat koje je bračni par Dedinac doneo iz Pariza, a posebnu vrednost čini bakrorez iz 1757. koji predstavlja 'Hilandar', piše autor postavke Žana Gvozdenović, skrečući pažnju na vitrinicu s pticama iz Amazonije kao prirodnjačku dragocenost kupljenu od moreplovaca u Rovinju.
Poseban segment izložbe su fotografije iz koji se čita život bračnog para srpskih avangardnih intelektualaca. Radmila Bunuševac je studirala književnost i prava na Beogradskom univerzitetu, bila novinar i urednik u 'Politici'... Milan Dedinac je za vreme Prvog svetskog rata evakuisan u Francusku gde se školuje. Bio je urednik u 'Politici', a zatim njen dopisnik iz Pariza. Po povratku iz zarobljeništva u Nemačkoj, posle rata, postaje prvi glavni urednik 'Politike', zatim savetnik Jugoslovenske ambasade u Parizu i direktor Jugoslovenskog dramskog pozorišta.
Fotografije s putovanja upotpunjuju beskrajnu potragu za novim smislom karakterističnu za Dedinca pesnika i nadrealistu koji se družio sa Markom Ristićem, Tinom Ujevićem, Rastkom Petrovićem, Miroslavom Krležom i imao priliku da poseti Andre Bretona u njegovom ateljeu na Monmartru - 'basnoslovnom muzeju čudesa' (sa Pikasovim, Dekirikovim, Maks Ernstovim slikama, maskama i fetišima iz Okeanije) na šta donekle podseća i ovaj legat.
Omča
(Sonja Atanasijević, Narandže za Božanu, Narodna knjiga, 2004)
Bombardovanje ovde nije društveno-politička, već egzistencijalna kriza, bezrazložna kao nepogoda, koja suštinu života čisti od svakodnevnih problema i sa njom suočava nespremne i nezrele junake. Na takvoj pozadini, ljubavni trougao koji spaja (i razdvaja) Borisa sa Violetom i Milenom, postaje znamenje junakovog dvoumljenja između telesnog i nematerijalnog koje on ne može i ne želi da prevaziđe. Jedino što on zaista hoće jeste lepota, ali, pošto je za njega ona nespojiva sa ostvarenjem i posedovanjem, ona je iz stvarnosti, kao carstva ironije, premeštena u snove i poistovećena sa 'finom tugom', (jalovom) čežnjom i melanholijom. Gluvonema seljančica Božana jeste ispunjenje svih njegovih težnji zato što je drugačija od svega što on (može da) ima; više izmišljena nego stvarna, ona obezvređuje Borisov brak i podstiče ga da devojčicino ćutanje traži u Mileninoj muzici. Obračun stvarnosti sa junakom počinje Violetinom grotesknom smrću, a završava se poražavajućim i ponižavajućim otkrićem da Božana ne samo da je davno umrla, već mu je bila i sestra. Iako apsurdna, ovakva junakova sudbina je umetnički najpoželjnija, jer su sve zamišljene mogućnosti happyend-a banalne i ni malo lepe.
'Narandže za Božanu' su zanosno ispripovedan i uzbudljivo komponovan roman. Prošle, sadašnje i 'fiktivne' epizode asocijativno se grupišu oko lirskih motiva, čime se Violeta (kao oličenje duha vremena i sudbine–tamnice) posredno poredi sa Božanom; slutnja završnog preokreta obezbeđuje pažnju i zebnju čitalaca; prolog i epilog pojačavaju utisak o dramatičnosti fabule i tragičnosti njenog ishodišta. Reminiscencije iz Andrića su, sa jedne strane, temelj autorkinog ideala lepote (koga je, ipak, ubila prekomerna 'fina tuga'), a sa druge, izvor posrednog poistovećivanja našeg i njegovog vremena po 'gadu' i zlu.
