Izvor: Politika, 08.Okt.2012, 15:33 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Krfljani na -ić
Ostvaruje se proročanstvo mitropolita Dimitrija da će jonska ostrva Vido i Krf postati srpski Jerusalim, zborište zahvalnih potomaka
I ove godine u hodočašću na znamenita mesta srpske istorije iz Prvog svetskog rata na jonskim ostrvima Krf i Vido i u Solunu, pošli su najbolji učenici srednjih škola iz Srbije. U organizaciji Ministarstva rada, zapošljavanja i socijalne politike bili su to ovoga puta đaci šabačke, pančevačke, smederevske, čačanske, lazarevačke, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << kao i gimnazije iz Vladičinog Hana. S njima su putovali i kadeti Vojne akademije i studenti Kriminalističko-policijske akademije koji su učestvovali u ceremonijama na ostrvu Vido pored kojeg se nalazi Plava grobnica, a zatim i na Vojnom groblju na Zejtinliku gde je obeleženo 94 godine od proboja Solunskog fronta.
Kako je reč o gimnazijalcima sa peticama iz istorije bilo im je već poznato puno detalja o vremenu kada je srpska vojska boravila na Krfu posle prelaska Albanije, ali tek u direktnom suočavanju sa spomenicima tragičnog i slavnog vremena postali su, kako su rekli, potpuno svesni strahota kroz koje su u povlačenju pred austrougarskim snagama prošli srpski vojnici i civili.
Za nas najznačajnije zdanje na Krfu je takozvana Srpska kuća koju čine muzej i počasni konzulat. Ovu zgradu su krfske vlasti ustupile našoj državi 1993. godine i u njoj su izloženi eksponati iz vremena boravka Srba na ovom jonskom ostrvu, od 1916. do 1918. godine. Naime, vojska je posle dva-tri meseca boravka, već u maju 1916. godine napustila ostrvo, ali su predstavnici vlade i države ovde ostali do 1918. godine. U vitrinama uniforme, zastave, medicinski instrumenti, zidovi prekriveni starim fotografijama... Slike potresne, podsećanja koja izazivaju tugu i ponos.
Nekada je godišnje „Srpsku kuću” posećivalo oko deset hiljada ljudi, ali poslednjih godina broj posetilaca raste, pa se procenjuje da će na kraju 2012. godine „bilans” iznositi četrdeset hiljada poštovalaca istorije, među kojima ima i dosta stranaca, kaže autor knjige „Hodočašće na Krf” i kustos muzeja Ljubomir Saramandić, koji je ovde od 2001. godine. On ističe da je naš narod u tim najtežim trenucima ispoljio veliku vitalnost i sposobnost za opstanak.
Na Krfu su osnovali osnovnu i srednju školu, bolnice, sreske organe vlasti, a sve vreme su tu delovale vlada i Narodna skupština Srbije.
Blaga klima, pojačana ishrana, bolnička nega, ali i uspostavljanje dobrih odnosa sa domaćim stanovništvom umnogome su uticali na povratak borbenog morala i entuzijazma vojnika. Krfljani su u početku bili prilično rezervisano kad su čuli da će na njihovom ostrvu utočište potražiti oko 150 hiljada vojnika, od kojih su neki bolovali i od zaraznih bolesti, ali to nepoverenje nije dugo trajalo. Patrijarhalno vaspitani, srpski vojnici su se sa velikim poštovanjem odnosili prema Krfljanima, uvažavali njihove supruge i kćerki, nije bilo nijedne primedbe na njihovo ponašanje, nijedne krađe, tuče... Vrlo brzo je nepoverenje nadvladala iskrena i topla dobrodošlici domaćina, pa je došlo i do sklapanja brakova između Grkinja i Srba. I dan-danas, svedoči Saramandić, ima Krfljana sa prezimenima Tomić ili Petrović, koji se raspituju za svoje poreklo, a prezimena koja se završavaju na „ić” uklesana su i na spomenicima na lokalnom groblju.
Vlasnik hotela „Bela Venecija” Janis Gazis je tri svoje kćerke udao za srpske oficire. U tom hotelu boravili su regent Aleksandar Karađorđević i članovi srpske vlade. U njemu je potpisana i Krfska deklaracija. U skladnoj i otmenoj porodici vlasnika hotela, koji je srušen 1943. godine, posebno je bilo svečano o praznicima. Tada su njegova supruga i tri kćeri izvodile na klaviru i violinama koncerte klasične muzike. Najstarija kćerka Đovana, udala se za konjičkog oficira Milivoja Čolak Antića, srednja Sapfo, za profesora Vladimira Kazimirovića, dok je najmlađa Avgusta postala žena budućeg predsednika jugoslovenske vlade Milana Stojadinovića.
Kada su se od 13. aprila do 21. maja 1916. godine vojnici ukrcavali sa ostrva posle oporavka, „Srpske novine” su izvestile sa ispraćaja:
„Krfljani i Krfljanke plakali su i blagosiljali srpske vojnike. U Solun je prevezeno 6.025 oficira i 124.090 vojnika i podoficira, a na Krfu je pored službenika organa državne uprave, ostalo oko 800 oficira i osam hiljada bolesnika u bolnicama.”
– Kada govorim posetiocima o tom vremenu – ističe kustos Saramandić – najčešće citiram mitropolita Dimitrija koji je rekao da će ovo mesto jednoga dana postati srpski Jerusalim, zborište novih, srećnijih generacija zahvalnih srpskih potomaka. Najveće zadovoljstvo mog rada je što vidim da se to proročanstvo ostvaruje baš u vremenu u kome živimo – zaključuje Ljubomir Saramandić.
Dragoljub Stevanović
objavljeno: 08.10.2012.
