Izvor: Politika, 10.Jan.2013, 13:31 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Raskošni vizuelni esej
Biljana Đurđević (1973) je prisutna na likovnoj sceni drugu deceniju, a njena značajna profesionalna afirmacija zasnovana je na provokativnom slikarskom konceptu u kojem enigmatične i neprijatne vizuelne projekcije linijom parabole tangiraju simptome vremena, njegove problematične društvene i etičke norme, duhovno posrnuće. Već na svojoj prethodnoj izložbi naslovljenoj „Rasadnik”, održanoj pre dve godine, u njenim radovima ispoljene su cenjene osobenosti očite u strpljivom slikarskom >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << rukopisu netipičnom za 21. vek, kao i proverenim jezičkim formulama estetike figuracije. U isto vreme, utemeljile su se i promene u tematskoj i prostornoj vizuri sistematizovane u pomereno poetsko i vizuelno značenje. Naime, slikarka proširuje idejno-vizuelnu matricu po kojoj iščitava traume, fenomene, pojave, tajne u svesnim i podsvesnim slojevima naših personalnih sistema. Ona napušta motivski okvir hladnih prostora enterijera (kupatilo, laboratorija), a samoistraživački proces usmerava ka eksterijeru, tačnije šuma je scenski okvir za eksplikaciju novih događaja. Biljana Đurđević nastavlja veoma koncentrisano i u dugim slikarskim seansama da razvija ovu drugu fazu svog rada nastojeći, između ostalog, da dokuči drugačiji aspekt prostora slike. Poliptih „Tamna je šuma” premijerno je predstavljen na poslednjem beogradskom Oktobarskom salonu. Sada, u Legatu Čolaković, pored dominantnog rada „Tamna je šuma”, po kojoj je i postavka nazvana, predstavljene su još dve slike – „Diorama” i „Rajzing” – kao i animirani rad koji na određeni način problematizuje sferu interdisciplinarnog i nagoveštava promene u budućem stvaralačkom konceptu ove slikarke.
Neki od ključeva za eksplikaciju slikarskog koda Biljane Đurđević nalaze se i u klasičnoj literaturi, muzici i poeziji čiji simboli i amblemi kao svojevrsni medijski derivati u aluzivnom govoru daju ovoj umetnosti atribut elitističkog.
Sa uverenjem da je negovanje hrama u sebi ozbiljna duhovna disciplina, a raskopavanje unutrašnjih doživljaja uglavnom atavistički obojeno, Biljana Đurđević je ponovo svojevrsni zaklon od efemernosti koje guše, kao i potrebu za dijalogom, potražila u istoriji književnosti. Naime, poetski diskurs njenih novih radova zasnovan je na inkunabuli „Hypnerotomachie Poliphili” iz 15. veka čiji je autor možda Alberti. Ova ilustrovana knjiga posvećena je filozofiji i istoriji umetnosti, a iščitavanje njene zavodljive alegorijske refleksije slikarka je artikulisala u razvijenom i raskošnom vizuelnom eseju. Jedan od primera je i šuma u „Diorami”, koja i naslovom potencira ideju o filmskom kadru za postizanje što bolje plastičnosti slike. Scenski okvir šume predstavlja i svojevrsno motivsko težište, zapravo dramaturški okvir u kojem su figure (u poliptihu „Tamna je šuma” ili slici „Rajzing”) provodnici analize ljudskog prastraha ili njegovih naznaka. Tako tajanstvenost šumskog ambijenta sa dubokim senkama i mističnim svetlom koje se probija na određeni način personifikuju našu introvertnost manifestovanu kao strah, svejedno da li je on u našim snovima, morama, iskustvu ili sećanjima na bajke i pričama priča.
Ova veza ambijent–događaj osnažena je proverenom jezičkom formom bliskom starim majstorima, a Biljana Đurđević upravo sopstvenim primerom još jednom dokazuje da je suština umetničke dimenzije u poetskoj ubedljivosti, a ne pojavnom, fizičkom sloju dela. Buntovne vizije i vidljive posledice događaja, koje su obeležile njene prethodne cikluse slika, sada su fokusirane na temu straha i fenomene prisustva i odsustva, kontekstualizacije jedinke injene egzistencije. Promišljanje i unutrašnji doživljaj istorijskih, kulturnih i umetničkih datosti slikarka je iskoristila za ubedljiv dijaloški koncept istorijskog i savremenog.
Ipak, mada je po stvaralačkoj poetici jedan od usamljenih primera na domaćoj recentnoj sceni, promena scenskog okvira tek je tematsko osveženje koje je odškrinulo vrata ka promeni i učvrstilo već formirano mišljenje o ovom stvaralaštvu koje je kritika opravdano cenila kao inteligentno, sofisticirano i intrigantno.
Ljiljana Ćinkul
objavljeno: 10.01.2013.
