Izvor: RTS, 15.Okt.2009, 12:13 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Dvadeset godina od smrti Danila Kiša
Jedan od najprevođenijih srpskih pisaca, romansijer, esejista i prevodilac Danilo Kiš, umro je pre 20 godina u Parizu. Po svojoj želji, sahranjen je u Beogradu, po pravoslavnom obredu. Film "Danilo Kiš, uspomene, sećanja" večeras od 22 časa na Drugom programu RTS-a.
Film "Danilo Kiš, uspomene, sećanja", reditelja i scenariste Dragomira Zupanca, koji je snimljen u produkciji RTS-a, povodom obeležavanja 20 godina >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << od smrti tog pisca, predpremijerno je prikazan u prepunoj sali Biblioteke grada Beograda.
Film će premijerno biti prikazan večeras od 22 časa na Drugom programu RTS-a.
Prema rečima reditelja Dragomira Zupanca, u realizaciji filma učestvovale su dve Kišu najbliskije osobe, Mirjana Miočinović i Paskal Delpeš.
"Osnovicu filma čini iskazi prijatelja, savremenika, poznavaoca
njegovih dela iz raznih generacija, pisci sa kojima se Kiš susretao
prilikom boravka u Francuskoj, na putovanjima i prigodnim
manifestacijama, izdavači i prevodioci".
Sagovornici u filmu su i Predrag Čudić, Filip David, Ibrahim
Hadžić, Božo Koprivica, Aleksandar Mandić, Miloš i Vukašin
Stambolić, Oto Tolnaj, Laslo Vegel, Vida Ognjenović.
U filmu, o Danilu Kišu govore i Kajoko Jamasaki i Ajaku Oku, koje su
prevele njegove knjige "Peščanik" i "Bašta, pepeo" na japanski
jezik.
Film je protkan odlomcima iz proze Danila Kiša, koje izgovara Miki
Manojlović, na srpskom i francuskom jeziku.
Danas se navršava 20 godina od smrti našeg istaknutog književnika Danila Kiša, koga je Milan Kundera nazvao veličanstvenim, a Salman Ruždi uvrstio među deset najvećih romanopisaca Evrope.
"Enciklopedija mrtvih", "Grobnica za Borisa Davidoviča", "Čas anatomije", "Peščanik", romani "Mansarda" i "Bašta, pepeo" deo su Kišovog impresivnog opusa.
Rođen 1935. godine u Subotici, kao dete oca mađarskog Jevrejina i majke Crnogorke, Kiš je odrastao u porodici mešane vere, judaizma i pravoslavlja, i mađarske i srpske kulture.
Kao pisac, odbijao je svrstavanje u bilo koji kontekst, kritikovao sve vrste provincijalizama, a nacionalizam je video kao "kolektivnu paranoju", ideologiju banalnosti, odnosno totalitarizma.
Pisac ogromne energije i erudicije, Kiš je umro samo godinu dana nakon što je 1988. godine izabran za dopisnog člana Srpske akademije nauka i umetnosti, dobio "Avnojevu" nagradu i dve međunarodne književne nagrade - u Italiji (Premio di Tevere) i u Nemačkoj (Preis des Literaturmagazins).
Na Kišovo književno stvaralaštvo uticala je mešovita verska sredina Subotice i kasnije, od 1937. godine i Novog Sada, gde je 1939. godine kršten po pravoslavnom obredu, u vreme donošenja antijevrejskih zakona u Mađarskoj.
Snažan pečat utisnula je i smrt oca Eduarda koji je 1944. godine odveden u Aušvic, iz kojeg se nije vratio.
"Prva pesma koju sam napisao - imao sam tada devet godina - imala je kao temu glad, dok je druga, više ili manje u istom periodu, imala kao temu ljubav. Eto, taj scenario, bol, proganjanje, smrt, i dalje je osnova moga dela", napisao je Kiš u "Gorkom talogu iskustva".
Po završetku rata, 1947. godine, s majkom Milicom i sestrom Danicom, posredstvom Crvenog krsta, Kiš je repatriran na Cetinje, gde 1954. godine završava srednju školu.
Na Filozofskom fakultetu u Beogradu diplomirao je 1958. godine, kao student na katedri za Istoriju svetske književnosti sa teorijom književnosti, a dve godine kasnije završava poslediplomske studije.
Vitez umetnosti i književnosti
Prva dva Kišova romana, "Mansarda" i "Psalam 44" objavljena su 1962. godine u izdanju beogradskog "Kosmosa", roman "Bašta, pepeo" 1965. godine, zbirka priča "Rani jadi" (za decu i osetljive) 1969. godine.
Za roman "Peščanik", objavljen 1972. godine, dobio je NIN-ovu nagradu, koju je nekoliko godina kasnije vratio.
Zbirku priča "Grobnica za Borisa Davidoviča" objavljuje 1976. godine, a polemičku knjigu "Čas anatomije" u kojoj je, po oceni kritičara, superiorno odbranio svoje stavove i osporio napade na "Grobnicu za Borisa Davidoviča", objavio je 1978. godine.
Zbirku pripovedaka "Enciklopedija mrtvih", za koju dobija Andrićevu nagradu, objavio je 1984. godine, dve godine kasnije dobija nagradu "Skender Kulenović" i francuski orden "Vitez umetnosti i književnosti", a 1987. godine Sedmojulsku nagradu.
Te godine, već oboleo od raka pluća, prevodi Lotreamona, Verlena, Kenove "Stilske vežbe", rediguje svoje rane prevode pesama Endre Adija.
Umro je u Parizu, 15. oktobra 1989. godine, a želeo je da bude sahranjen u Beogradu, uz pravoslavni obred.
Vremeplov: Preminuo Danilo Kiš
Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 15.Okt.2009
Na današnji dan 1989.godine, umro je srpski pisac Danilo Kiš, jedan od najvećih srpskih literata, član SANU. Pisao je negovanim stilom, s moderno shvaćenom fabulom. Diplomirao je svetsku književnost na Beogradskom univerzitetu. Bio je dramaturg pozorišta "Atelje 212" u Beogradu i lektor...
