Izvor: Politika, 20.Jun.2013, 23:08 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sirmijum je zračio hrišćanstvom
Konstantinov doprinos u širenju vere u provinciji Panonija jasno se osećao i u vreme njegovog boravka u Sirmijumu, rečeno na simpozijumu
Sremska Mitrovica – Rano hrišćanstvo, car Konstantin Veliki, Licinije i Sirmijum su u direktnoj vezi, jer su neposredno pre donošenje Milanskog edikta 313. godine Rimsku imperiju potresali najperfidniji i najkrvaviji Dioklecijanovi verski progoni, a hrišćanska crkva u Sirmijumu je od 303. do 304. godine krvlju platila svoja verska >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << opredeljenja – pogubljeni su prvi episkop Sirmijuma Irinej, đakon Dimitrije, sveta Anastazija i desetine drugih hrišćanski mučenika i to samo zbog ispovedanja zabranjene vere.
Samo devet godina posle pogroma nad hrišćanima u Sirmijumu – u februaru 313. godine Konstantin Veliki i Licinije potpisali su Milanski edikt, dokument o slobodi ispovedanja hrišćanske vere u Rimskom carstvu, kojim se kaže „da ne treba odbacivati slobodu vere, već da treba svakome prepustiti da se, po moći svog razuma i volje, posveti božanskim stvarima prema sklonostima svakog...”
Ta poruka iz Milanskog edikta otvorila je vrata Rimske imperije za naglo širenje hrišćanstva. Na simpozijumu „Konstantin, Sirmijum i rano hrišćanstvo”, održanom juče u Sremskoj Mitrovici, gde su o ovom događaju kojim se obeležava 1.700 godina hrišćanstva govorili Majkl Verner, poznati arheolog sa Univerziteta u Alabaniju, u SAD, koji se od 1967. godine bavi istraživačkim i naučnim radom u Sirmijumu, Erik de Sena, iz Američkog istraživačkog centra u Sofiji, i Aleksandra Smirnov-Brkić, Ifigenija Draganić, Snežana Vukadinović, dr Nenad Lemajić i dr Boris Stojkovski, sa Odseka za istoriju na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu.
U pozdravnom govoru vladika Vasilije Sremski je naglasio da „iako slavi sva hrišćanska vaseljena, pravoslavni hrišćani, verni narod naše svete pomesne crkve sa umnoženom radošću slavi sazivača Prvog vaseljenskog sabora, našeg sugrađanina, poručujem svim pravoslavnim, kao i svim hrišćanima i našim prijateljima drugih vera koji shvataju značaj Milanskog edikta: neka se umnožio duhovna radost i slavlje.
Milanskim ediktom, kako ističe Majkl Verner, Konstantin Veliki je oslobodio ogromnu energiju u Rimskoj imperiji, a Sirmijum u to vreme postaje žarište razvoja hrišćanstva, jer je hrišćanska verska zajednica u Sirmijumu bila veoma aktivna i u vreme progona. Konstantinov doprinos u širenju hrišćanstva u provinciji Panonija jasno se osećao i u vreme njegovog boravka u Sirmijumu, odakle je upravljao imperijom 513 dana, posle pobede nad Licinijem 316. godine kod Cibale (Vinkovaca), kada se licinije povlači u Serdiku (Sofiju), a do 324. godine Konstantin Veliki postaje apsolutni gospodar čitave imperije.
Sirmijum u vreme Konstantina Velikog postaje jedan od najvažnijih hrišćanski centara, gde se održavaju značajni crkveni sabori. Prerastanje Sirmijuma u verski centar, kako kaže dr Verner, biće i kasnije, u periodu poznog Rimskog carstva i ranog srednjeg veka, od izuzetnog značaja za hristijanizaciju ovih prostora, pa i hristijanizaciju slovenskog naroda, koji su se potom tu doselili.
Profesor Erik de Sena, razmatrao je Konstantinove aktivnosti za vreme njegovog boravka u Serdici (današnja Sofija) od decembra 316. do 334. godine, kao i tokom izgradnje Konstantinopolja. Na simpozijumu je čak istaknuto, prema Aleksandri Smirnov-Brkić i Ifigeniji Draganić, da je Licinije morao biti taj koji je doneo edikt, zbog političkog stanja u njegovom delu carstva, a Konstantin Veliki ga podržao, ali da je kasnijim redigovanjem tekstova koji govore o Milanskom ediktu, Licinijevo ime čak uklonjeno ili negativno predstavljano, a veličala se Konstantinova uloga.
Po završenom simpozijumu u Vizitorskom centru Carska palata Sirmijum otvorena je izložba rimskih mozaika, koji su otkriveni otkopavanjem temelja ove rimske građevine. Deo mozaika je obnovljen, a na drugom delu se radi i kad bude završena sanacija i restauracija mozaici će biti sastavni deo izložbenih prostora palate.
Srpska pravoslavna crkva će 22. septembra, na Svetu Gospojinu obeležiti u Sremskoj Mitrovici 1.700 godina od slobodnog ispovedanja hrišćanstva, sa podsećanjem na svete sirmijumske mučenike, koji su stradali propagirajući i boreći se za hrišćanstvo.
J. Slatinac
objavljeno: 21.06.2013.
