Izvor: Blic, 05.Jul.2005, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pobuna
Pobuna
(Ratomir Damjanović, Džonijev solo, Rad, 2005)
Damjanovićevi junaci su umetnici pod maskama vašarskih opsenara i klovnova. Njihovi ulični nastupi pomućuju granicu između stvarnosti i (njene) predstave, otkrivajući atmosferu i mehanizme pozorišta (apsurda) u 'običnom životu'. Kao u otelovljenim negacijama mita o mimezi ('romani su tesni da obuhvate..., i ono banalno i vidljivo, a kamoli unutrašnje i skriveno'), u njima se književnost suprotstavlja >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << (društvenoj, političkoj, istorijskoj) stvarnosti, ali ne kao (uzvišena) laž (banalnoj) istini, već kao 'nebo zemlji' ('Pred kišu'): kao što se iza umetničkog dela često krije poražavajuća svakodnevica ('Mocart', 'Dirigent'), tako je i realnost, ponekad, previše opskurna za priču ('Ma ko to bio', 'Deveta'). U skučenom prostoru teme zadate 'intertekstualnom igrom' (sa Vitmanom, Kortasarom ili 'Knjigom postanja'), junacima upravo maska, dotadašnji znak sveljudskog metafizičkog poraza, omogućava (očuđenu) spoznaju 'sintetike' u umetnosti i propadanja sveta ('Prevedena priča'), kao i egzistencijalni izlaz iz inercije (teorije) pomoću improvizacije, iz marionetskog mrtvila pomoću klovnovske pobune.
Posredno kritikujući opšte mesto ('bljutavštinu') o autorovom odnosu prema junacima kao svojim šizofrenim naličjima, Damjanović se, sa jedne strane, u 'lavirintima teksta', poigrava sa identitetima stvarnih i fiktivnih učesnika u stvaralačkom procesu (pisca, čitaoca; naratora, junaka), a sa druge, razdvaja umetnikovu ličnost na onog koji nastupa (stvara) i na onog koji zarađuje ('Džonijev solo', 'Ma ko to bio'). Preslikavajući istovremenu poraženost i pobedu junaka ('Nikad se ništa zaista ne gubi') na kompoziciju zbirke, on ulančava pripovetke u poluroman, a nemoć umetnosti da podražava (menja) stvarnost pretvara u poetičku misiju beskorisnog, ali ne i beznačajnog, suprotstavljanja apsurdu i besmislu.
