Izvor: BKTV News, 01.Feb.2017, 08:11 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Pet činjenica za današnji dan, 1. februar
Redakcija BKTVNews za vas je izdvojila najzanimljivije događaje i činjenice koji su obeležili današnji dan.
1. Novi Sad dobio statut slobodnog kraljevskog grada
Godine 1748. Novi Sad dobio je status slobodnog kraljevskog grada ukazom austrijske carice Marije Terezije. Grad je tada nazvan Neoplanta. Srbi su ga nazivali Novi Sad, što je bukvalni prevod latinskog Neoplanta. Današnji Novi Sad izrastao je iz mostobrana koji je 1694. izgrađen nasuprot petrovaradinskoj >> Pročitaj celu vest na sajtu BKTV News << tvrđavi. Oko mostobrana postupno se formiralo naselje civilnog stanovništva, uglavnom naseljeno Srbima. Svoje naselje nazivali su Petrovaradinski šanac, dok su ga drugi, po Srbima, nazivali Racka varoš. Već početkom 19. veka Novi Sad je bio najznačajnije gradsko središte Srba uopšte. Postupno tokom 19. v. on će postati i veliki kulturni centar srpskog naroda. Svoj današsnji značaj grad će postupno zadobiti posle oslobođenja i prisajedinjenja Vojvodine Srbiji 1918. Od 1929. on je bio i središte Dunavske Banovine.
2. Atentat na portugalskog kralja Karlosa I i njegovog sina
Na današnji dan 1908. godine portugalski kralj Karlos I i njegov najstariji sin Luis Filip poginuli su u atentatu dok su se vozili u otvorenim kočijama ulicama Lisabona. Karlos je došao na portugalski presto 1889. godine, posle smrti svoga oca Kralja Luisa I. Iako je bio naglašenog talenta za upravljanje, Portugal je u tom momentu bio u političkoj stagnaciji i finansijskoj krizi, posebno zbog rapidnog propadanja portugalske kolonijalne imperije u Africi. Velika ekonomska recesija dovela je do pobune 1906. godine, a kralj Karlos je na to odgovorio ovlastivši J. Franka, vođu obnovljene konzervativne partije, da uspostavi diktatorsku vladu. Karlos je insistirao na tome da je Frankova diktatura neophodna kako bi se stalo na put korupciji i neefikasnosti koja je mučila Parlament, ali većina stanovnika je to videla kao izdaju. Takva atmosfera nezadovoljstva u narodu dovela je i do atentata. Na presto je došao Karlov drugi sin Manuel, ali je dve godine kasnije, pod pritiskom revolucionara, bio prinuđen da abdicira i prebegne u Englesku zajedno sa ostatkom kraljevske porodice. Iste godine, na čelo Portugala došao je T. Braga, poznati pisac koji je izabran za prvog demokratskog predsednika Portugala.
3. Rođen srpski filolog Milan Rešetar
Godine 1860. rođen je srpski filolog Milan Rešetar, univerzitetski profesor slovenske filologije u Beču i Zagrebu. Proučavao je jezik starih spomenika, dijalekata i akcenata, posebno književnu i kulturnu istoriju rodnog Dubrovnika i bio je najbolji poznavalac dubrovačkog novca. Dela: na srpskom - izdanje "Gorskog vijenca", "Dubrovačka numizmatika I i II", "Nove dubrovačke povelje Stojanovićeva zbornika", "Nikša Zvijezdić, dubrovački kancelar XV veka", "Najstariji dubrovački govor", "Najstarija dubrovačka proza", "Dubrovački zbornik od god. 1520.", "Jezik Marina Držića", na nemačkom - "Čakavština i njene nekadašnje i sadašnje granice", "Štokavski dijalekt", "Dubrovački spomenici XIII-XV veka".4. Najveća pobuna mornara
Na današnji dan 1918. godine u austrougarskoj floti u Boki Kotorskoj izbila je jedna od najvećih pobuna mornara u Prvom svetskom ratu. Topovski hitac s krstarice "Sankt Georg" označio je početak pobune više od 8.000 mornara sa oko 400 brodova u Jadranu. Pobunjenici su tražili neodložno zaključenje mira, demobilizaciju, pravo svih naroda u Austrougarskoj na samoopredeljenje, poboljšanje uslova rada na brodovima i amnestiju učesnika pobune. Pobuna je ugušena u krvi.
5. Rođen Boris Jeljcin
Godine 1931. rođen je Boris Jeljcin, prvi predsednik Rusije posle raspada Sovjetskog Saveza - od 1991. do kraja decembra 1999. Rođen je u selu Butka, u Talickom rejonu Sverdlovske oblasti. Uralski politehnički fakultet sa zvanjem inženjera građevine završio je 1955. Od 1976. do 1985. godine bio je prvi sekretar Sverdlovskog oblasnost komiteta KP. Od 1978. do 1989. je deputat Vrhovnog Sovjeta, a od 1984. do 1985. i od 1986. do 1988. član je Prezidijuma Vrhovnog Sovjeta. Član CK bio je od 1981. do 1990. Autor je knjiga "Ispovest na zadatu temu", "Zapisi predsednika" i "Predsednički maraton".
