Izvor: Vesti-online.com, 28.Okt.2018, 14:30   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Ivan Bek - Rešetao mreže i naciste

U ponedeljak, 29. oktobra, navršava se 109 godina od rođenja Ivana Beka, legende srpskog i jugoslovenskog fudbala, najboljeg strelca reprezentacije Kraljevine Jugoslavije na prvom Svetskom prvenstvu 1930. u Urugvaju. Srpski fudbal je kroz izuzetno bogatu istoriju iznedrio mnogobrojne legende, ali veoma mali broj njih je imao tako buran život pun preokreta kao Bek.

Legendarnog centarfora javnost je bliže upoznala >> Pročitaj celu vest na sajtu Vesti-online.com << pre desetak godina kroz film i seriju "Montevideo, vidimo se". Međutim, retko ko zna kakav je zaista bio njegov životni put, šta je sve prošao i šta je sve preživeo, da bi na kraju umro u najvećoj bedi, bez novca i porodice. Bek je bio i aktivan učesnik Drugog svetskog rata kao pripadnik francuskog Pokreta otpora, a po jednoj herojskoj akciji u kojoj je učestvovao, 1967. je snimljen holivudski hit film "U orlovskom gnezdu" sa Ričardom Bartonom i Klintom Istvudom u glavnim ulogama.

Gorostasni napadač bio je član legendarne generacije koja je na prvom SP u Urugvaju bila treća. Bek je u Montevideu predvodio napad Jugoslavije zajedno sa Blagojem - Mošom Marjanovićem i Aleksandrom Tirnanićem, a sa tri gola (jedan protiv Brazila i dva protiv Bolivije) bio je najbolji strelac reprezentacije Jugoslavije. U to vreme Bek je bio najplaćeniji strani fudbaler u Francuskoj, gde je branio boje Seta. Legendarni napadač je, međutim, prošao izuzetno težak put do vrha. Bek je počeo da trenira tek sa 16 godina, a odmah je, te 1925. priključen prvom timu BSK (Beogradski sportski klub), jednog od najpopularnijih u to vreme, kako u glavnom gradu Jugoslavije, tako i u Srbiji.

Njegov raskošni talenat je brzo došao do izražaja, a čudesna statistika koju je imao može da se uporedi sa onom kakvu sad imaju Kristijano Ronaldo ili Leo Mesi. Odigrao je za BSK 50 utakmica i postigao čak 51 gol, znači više od jednog po meču. Sve to u periodu od 17. do 19. godine života. Za reprezentaciju je debitovao sa samo 18 godina, 15. maja 1927, protiv Bugarske u Sofiji (poraz 0:2). Već sledeće godine bio je deo ekipe koja je igrala na Olimpijskim igrama u Amsterdamu, a selektor Ante Pandaković ga je uvrstio u startnu postavu u jedinom meču Jugoslavije na turniru - u porazu od Portugala - 1:2.

Imao je samo 19 godina kad se otisnuo u Francusku, gde je potpisao ugovor za Set. Dok je igrao za Set bio je najplaćeniji fudbaler u Francuskoj. Sa Setom je aprila 1930. osvojio Kup Francuske, pobedom u finalu protiv favorizovanog Rasing Pariza 3:1. Bek je postigao dva gola u produžetku, a štampa ga je veličala danima i tvrdila da je najbolji igrač Francuske. Samo tri meseca posle osvajanja Kupa Francuske Bek je igrao na SP u Urugvaju za Jugoslaviju, ali taj deo svi već znaju, zahvaljujući filmu seriji "Na putu za Montevideo" i filmu "Montevideo, vidimo se".

Po povratku iz Montevidea Bek na kratko napušta Francusku i jednu sezonu provodi igrajući za Uraniju iz Ženeve, za koju je postigao čak 16 golova na isto toliko utakmica. Poslednji meč u dresu reprezentacije Jugoslavije imao je 1931. protiv Poljske u Poznanju kad je u porazu 3:6 bio dvostruki strelac. Za državni tim Kraljevine Jugoslavije je ukupno odigrao sedam utakmica i postigao pet golova.

Posle susreta u Poljskoj, Bek je uzeo francusko državljanstvo i u narednim godinama odigrao pet utakmica za reprezentaciju te države, ali nije uspeo da se upiše u strelce. Početkom 1932. se vratio u Set, a sa tim klubom je 1934. osvojio duplu krunu u Francuskoj, prvenstvo i kup. Od 1935. do 1939. Bek igra za Sent Etjen gde nastavlja da briljira. U dresu "zelenih" postigao je neverovatna 103 gola na 108 utakmica!

Drugi svetski rat i kapitulacija Francuske, juna 1940. Beka zatiče kao člana Nima u koji je stigao 1939. iz Sent Etjena. Za Nim je u okupiranoj i podeljenoj Francuskoj igrao do 1942. kad se potpuno povlači iz fudbala i posvećuje borbi protiv Nemaca. Bek se još tokom 1941. aktivno uključio u Pokret otpora u kome je polako, ali sigurno napredovao i čak postao komandant jednog odreda, u širem području grada Bajon, u podnožju Alpa.

Proslavljeni fudbaler je u knjige i udžbenike iz Drugog svetskog rata zauvek ušao 21. jula 1944. Bek je predvodio odred dobrovoljaca koji je osvojio tvrđavu Sisteron u francuskim Alpima. Sisteron su Nemci tokom rata, preciznije od 1942. do 1944. pretvorili u zatvor, u kom su pretežno bili Jevreji, komunisti i pripadnici Pokreta otpora.

Bek i njegovi saborci su, uz neviđenu hrabrost i herojstvo, ne osvrćući se na ogromne žrtve, uspeli da osvoje Sisteron i oslobode veliki broj zarobljenika. Uprkos činjenici da su Nemci kasnije u znak osvete napravili masakr u Bajonu u kom su ubili 50 civila, akcija Beka i njegovih drugova imala je veliki odjek u Francuskoj i dala podstrek mnogima da se uključe u završne borbe za oslobađanje države od nemačkih okupatora.

Podvig Beka i njegovih francuskih prijatelja poslužio je kao inspiracija za već pomenuti film koji je u Srbiji poznat po imenu "U orlovom gnezdu". Radnja filma nije ista kao stvarni događaj, jer su je scenaristi prilagodili priči o nepristupačnoj tvrđavi na jednoj planini.

U francuskim istorijskim knjigama akcija osvajanja tvrđave Sisteron zauzima veoma važno mesto, pošto je primer za herojstvo i borbu za oslobođenje od okupatora.

Po okončanju Drugog svetskog rata, Bek, tada već 36-godišnjak, nije više igrao fudbal, već je pokušao da radi kao trener, ali nije imao mnogo uspeha. Radio je sa manjim klubovima, ali ni izbliza nije bio uspešan kao u igračkim danima. Iako je kroz njegove ruke tokom života prošlo mnogo novca, zbog Drugog svetskog rata Bek je potpuno osiromašio, pa je počeo da se dovija i radi "sve i svašta" da bi se prehranio i preživeo. Pedesetih godina prošlog veka, Bek je kratko bio vlasnik kafanice u Setu, ali mu je i taj posao propao. Pred smrt je bio primoran da radi teške fizičke poslove u luci, između ostalog je i svakodnevno na biciklu raznosio ribu od brodova do prodavnica i restorana. Preminuo je iznenada, na ulici, od posledica srčanog udara, 2. juna 1963. Imao je samo 53 godine. Sahranjen je na groblju Le Pi u Setu i dugo je bio zaboravljen, i u Francuskoj i u domovini, ali zahvaljujući Draganu Bjelogrliću i njegovom filmskom serijalu o uspehu reprezentacije Jugoslavije na SP u Urugvaju i mlađe generacije znaju ko je bio Ivica Bek - legenda za sva vremena.

Nemačko i češko poreklo

Zanimljivo je da Bek poreklom nije bio Srbin. Njegov otac je bio sudetski Nemac, koji je odrastao u Vojvodini, tad još delu Austrougarske monarhije, a majka Čehinja. Vili i Marta su sina Ivana dobili 29. oktobra 1909. u Beogradu, u naselju Čubura. Uprkos činjenici da mu nijedan od roditelja nije bio srpske nacionalnosti, Ivica je odgajan kao pravoslavni Srbin i u kući se govorio isključivo srpski. Kad je imao sedam godina, Ivica je ostao bez oca, koji je, iako Nemac, ratovao za Srbiju u Prvom svetskom ratu, a preminuo je na Kajmakčalanu 1916. kao nadzornik-poručnik topovske baterije, u vojsci Kraljevine Srbije.

Nadimak suprotan realnosti

Ivan je nadimak Ivica dobio od majke, koja mu je tako tepala tokom detinjstva zbog sitnije građe. Paradoksalno sad zvuči da je Ivanu nadimak Ivica ostao do kraja života, iako je kasnije izrastao u "džina" pošto je bio visok čak 196 cm.

Neženja zbog neuzvraćene ljubavi

Nekoliko meseci pre selidbe iz Srbije u Francusku, 1928. Bek je proveo u Šapcu. Pojedini istorijski izvori navode da se Bek tamo preselio da bi završio srednju školu, ali i zbog ljubavi prema jednoj devojci iz "srpskog Pariza" po imenu Ela. Bek je doživeo veliko razočaranje jer mu Ela ljubav nije uzvratila, pa se, kako navode pojedini izvori, između ostalog zbog toga otisnuo u Francusku. Do kraja života je ostao neženja, iako je bilo mnogo žena u njegovom životu. Elu nikad nije preboleo i zbog nje nije "stao na ludi kamen".
Pogledaj vesti o: Svetsko prvenstvo

Nastavak na Vesti-online.com...