Izvor: Glas javnosti, 05.Maj.2009, 02:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Ruka Svetog Save čuva svetinje
Tišinu oko manastira Mileševe protekle subote remetio je samo zvuk zvona pozdravljajući brojne crkvene velikodostojnike, ugledne zvanice i vernike koji su došli na osveštavanje manastirske riznice, u kojoj će biti čuvane dragocenosti iz cele Mileševske eparhije, kao i svetinje koje su pripadale prvom srpskom arhiepiskopu Savi Nemanjiću.
Vernici i poklonici srednjovekovne umetnosti na ovom jedinstvenom mestu moći će da vide pastirski štap >> Pročitaj celu vest na sajtu Glas javnosti << svetog Save koji su mileševski monasi optočili srebrom krajem 16. veka i ugravirali tropare. U osnovi to je arhijerejsko žezlo koji nosi svaki vladika, simbol vlasti i upravljanja crkvom Božjom. Mnogi vernici veruju i u njegove čudotvorne moći. U novootvorenoj riznici može se videti originalni sarkofag svetog Save, zlatni krstovi, svećnjaci, putiri, srednjovekovna četvorojevanđelja, kadionice, odežda patrijarha Varnave, plaštanica, dar ruske majstorske radionice iz 18. veka i razni drugi vredni predmeti.
- Otvaranje riznice samo je jedan od programa za obeležavanje osam vekova manastira Mileševe i sada postoji adekvatan prostor u koji možemo da vratimo razne dragocenosti koje se već dugo vremena ne nalaze u našoj svetinji. Odnesena su manastirska vrata ukrašena zlatom i sedefom, narukvice iz 17. veka. Veliki deo bogatstva nestao je u vreme Arsenija Čarnojevića, kao i u vreme turske vladavine. Nastojaćemo da vratimo stare predmete ili da ih otkupimo - rekla je za Glas Anika Skovran, profesor.
Ima nagoveštaja da će pojedine dragocenosti ubrzo biti ponovo vraćene manastiru.
- Leva ruka svetog Save danas se čuva u oltaru manastirske crkve Vaznesenja Hristovog kao velika relikvija koja je bila prenesena iz manastira Svete trojice u Pljevljima. U manastiru je i najlepša freska mileševskog slikarstva „Beli anđeo“ ili kako se još zove Mironosnice na Hristovom grobu. Ona zbog sugestivne snage i danas privlači veliki broj vernika - rekao je na svečanosti duhovnik Nektarije, starešina manastira Mileševe.
Manastir je više puta uništavan i ponovo obnavljan. Poslednja obnova bila je s početkom 21. veka kada je zahvaljujući velikim naporima vladike Filareta, obnovljena crkva, uređeni konaci i gostoprimnica gde se okupljaju crkveni velikodostojnici i gosti svetinje. Kažu da nema kraja u Srbiji gde je sagrađeno više manastira nego na obalama Lima. Prema nekim predanjima, u doba svetog Save postojalo je u ovom kraju oko 70 svetinja, dok arheolozi tvrde da ih je bilo preko 130.
Pažnju vernika i poklonika srednjovekovne umetnosti i danas zaslužuje riznica manastira Svete trojice u Pljevljima, zadužbini Nemanjića. Pored crkvenih vrata (intarzija iz 1600. godine), svešteničke odežde, može se videti i veliki broj ikona od kojih se izdvaja rođenje Hristovo iz 16. veka i Bogorodica Mlekopitatelnica iz 18. veka. Tu su i kandila iz 16. veka, diptih i zlatne krune iz istog perioda. U drugoj prostoriji smeštena je srednjovekovna pevnica, zlatni krst sa dragim kamenjem, arhijerhejske narukvice, kandila, dar Ruske crkve, četvorojevanđelja, kao i delovi časnog krsta.
Odnedavno je otvorena i riznica manastira Svetog Nikole koja se nalazi u Banji kod Priboja. U toku arheoloških radova 26. septembra 1974. godine ekipa Mirjane Šakote istoričara umetnosti Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Srbije, ispod oltara crkve Uspenja, otkopala je riznicu koja sadrži 40 crkvenih predmeta od plemenitih metala, među kojima su veličanstvene ripide, kivot kadionice, putiri, čaše, vodički i ručni krstovi, panagije, kandila od neprocenjive crkvene i istorijske vrednosti.
