Izvor: B92, 12.Mar.2008, 14:45 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sećanje na slavnog Profesora
Izuzetan trenerski uticaj, legendarnog stručnjaka Aleksandra Nikolića koji je i danas, osam godina nakon njegove smrti, aktuelan i snažan gotovo u istoj meri kao i kada je širom sveta osvajao brojne trofeje, potvrđuje mišljenje mnogih uticajnijih košarkasksih radnika da je slavni Profesor možda i najbolji trener Evrope svih vremena. Učenici izuzetnog stručnjaka, koji je 12. marta 2000. zauvek napustio svet, danas dominiraju evropskom košarkom, primenjujući njegovu trenersku >> Pročitaj celu vest na sajtu B92 << filozofiju, o čemu svedoče brojni trofeji Željka Obradovića, Božidara Maljkovića, Bogdana Tanjevića, Italijana Etorea Mesine i ostalih "đaka" slavnog Profesora.
Nikolić je rođen 28. oktobra 1924. u Sarajevu, ali se brzo preselio u Beograd, gde se inficirao košarkom. Studirao je prava i medicinu, a po završetku Drugog svetskog rada, predavao je na Fakultetu za fizičku kulturu, zbog čega je košarkaškim krugovima dobio nadimak Profesor.
Kratkotrajnu igračku karijeru, koju je završio u 27. godini, Nikolić je proveo u Partizanu, Crvenoj zvezdi i Železničaru iz Čačka i OKK Beogradu.
Gotovo iz "patika", odmah po završetku igračke karijere Nikolić je uskočio na klupu reprezentacije Jugoslavije. Za 15 godina provedenih na čelu državnog tima Nikolić je od ekipe koja je na međunarodnim takmičenjim uglavnom zauzimala poslednje ili neko mesto blizu dna tabele, napravio tim sposoban da nadmaši sve protivnike, pa čak i tada neprikosnovene selekcije SSSR i SAD.
Dolaskom na čelo reprezentacije Nikolić je uveo praksu studioznih priprema za velika takmičenja, pa su pod njegovim vođstvom "plavi" stigli i do prve medalje na međunarodnoj sceni. Na šampionatu Starog kontinenta u Beogradu 1961. Jugoslavija je osvojila prvu medalju na velikim takmičenjima i to je bio početak uspostavljanja dominacije naše košarke na prvenstvima Evrope i sveta, koja je sa kratkim prekidima trajala skoro 40 godina.
Dve godine kasnije, na prvenstvu sveta u Rio de Žaneiru Nikolić je predvodio Jugoslaviju do nove srebrne medalje, a 1967. na šampionatu Evrope u Moskvi je ponovo stigao do vicešampionske titule, a zatim odlučio da se potpuno posveti klupskoj košarci.
Najveće uspehe u briljantnoj karijeri Nikolić je postigao sa italijanskim Injisom iz Varezea. Na čelu tog kluba Nikolić je početkom 70-tih godina prošlog veka osvojio čak tri titule prvaka Evrope i dva naslova nezvaničnog klupskog šampiona sveta. Tim koji je Profesor stvorio u Injisu, kasnije je, u mnogim anketama proglašen za najbolju ekipu Evrope svih vremena.
Do kraja trenerske karijere Nikolić je postigao još dosta bitnih rezultata, od kojih su najvažnije titule prvaka Evrope 1977. u Liježu i sveta 1978. u Manili, osvojene sa reprezentacijom Jugoslavije.
Najznačajniji trag u domaćoj košarci Nikolić je, ipak, ostavio školujući i prirpemajući mlade i talentovane trenera. Prenoseći na njih svoju košarkašku filozofiju i posvećenost trenerskom poslu Nikolić je stvorio brojne uspešne stručnjake, zbog čega je u javnosti često apostrofiran kao "otac jugoslovenske škole košarke".
Nikolićevi učenici i danas, iako su neki po broju trofeja nadmašili čuvenog Profesora, s ponosom ističu da su prva i osnovna znanja stekli sarađujući sa njim. Tanjević, Maljković, Obradović i Mesina najistaknutiji su Nikolićevi "đaci", a savet slavnog profesora često su tražili i ostali uticajni treneri.
O njihovom odnosu prema "učitelju" najrečitije svedoči Maljkovićeva inicijativa da beogradska dvorana "Arena", koja je najveća na Balkanu, promeni ime u "Profesor Aleksandar Nikolić". Maljkovićevu inicijativu jednoglasno su podržali svi srpski košarkaški radnici, a njegov najuspešniji naslednik Obradović rekao je da je jedino Profesor zaslužio takvu počast.
"Svi znamo da je Profesor bio učitelj svima nama i koliko je zadužio našu košarku. To je pravi način da se takvoj legnedi odužimo i odamo mu priznanje sa sve što je uradio", izjavio je tada Obradović.
Iako su se pozitivno izjasnili o toj inicijativi i nadležni organi, najveća beogradska dvorana i dalje ne nosi ime legende srpske košarke. Jedna druga košarkaška institucija, međutim, odavno je na taj način odala počast velikom treneru. Košarkaški kamp "Junior" na Zlatiboru, iz koga su izašli mnogi asovi domaće košarke, poput Predraga Danilovića, Aleksandra Đorđevića i Dejana Bodiroge, od 2001. godine nosi njegovo ime.
Brojna priznanja za doprinos razvoju evropske i svetske košarke Nikolić je dobio i od najznačajnijih košarkaških insititucija. Međunarodna košarkaška federacija (FIBA) dodelila mu je 1995. Orden časti, 1998. izabran je u košarkašku Kuću slavnih u Springfildu, a 2007. u Kuću slavnih FIBA u Alkobendasu.
Hronološki pregled Nikolićeve karijere:
IGRAČKA KARIJERA:
- Partizan (1945 - 1946)
- Crvena zvezda (1947 - 1949)
- Železničar Čačak (1949 - 1950)
- BSK Beograd (1950 - 1951)
Osvojene titule:
- prvak Jugoslavije 1947, 1948. i 1949. godine sa Crvenom zvezdom.
TRENERSKA KARIJERA:
Reprezentacija:
- selektor reprezentacije Jugolsavije od 1951. do 1965. i od 1977. do 1978.
Klubovi:
- Partizan (1959 - 1960)
- OKK Beograd (1961 - 1963. i 1967 - 1968)
- Patrarka Padova, Italija (1965 - 1967)
- Injis Vareze, Italija (1969 - 1973)
- Crvena zvezda (1973 - 1974)
- Fortitudo Bolonja, Italija (1974 - 1976)
- Borac Čačak (1978 - 1980)
- Virtus Bolonja, Italija (1981 - 1982)
- Karera Venecija, Italija (1982 - 1983)
- Skavolini Pezaro, Italija (1983 - 1984)
- Udine, Italija (1984 - 1985)
Reprezentativni trofeji:
- prvak sveta 1978. u Manili
- vicešampion sveta 1963. u Rio de Žaneiru
- šampion Evrope 1977. u Liježu
- vicešampion Evrope u Beogradu 1961. i Moskvi 1965.
- bronzana medalja na prvenstvu Evrope 1963. u Vroclavu
Klupski trofeji:
- prvak Evrope sa Injisom iz Varezea 1970, 1972. i 1973.
- pobednik evropskog Kupa pobednika kupova 1974. sa Crvenom zvezdom
- prvak Jugoslavije sa 1963. sa OKK Beogradom
- pobednik Kupa Jugoslavije 1962. sa OKK Beogradom
- prvak Italije 1970, 1972. i 1973. sa Injisom
- pobednik Kupa Italije 1970, 1971. i 1973. sa Injisom
- pobednik Interkontinentalnog kupa 1970. i 1973. sa Injisom
Individualna priznanja:
- 1995. dobio Orden časti od Međunarodne košarkaške federacije (FIBA)
- 1998. izabran u košarkašku Kuću slavnih
- 2007. izabran u Kuću slavnih FIBA
