Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 19.Dec.2015, 19:58   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Romski jezik van službene upotrebe

Iako su Romi četvrta po veličini manjinska nacionalna zajednica u Vojvodini, oni ni u pokrajinskoj, ali ni u jednoj lokalnoj administraciji nemaju svoj jezik u službenoj upotrebi. U mnogim vojvođanskim gradovima i opštinama, iako daleko brojniji od drugih manjinskih zajednica koje imaju svoj jezik u službenoj upotrebi, u javnim ustanovama i institucijama Romi nemaju pravo obraćanja na romskom jeziku, prenosi portal Autonomija.

U pojedinim mestima svoj jezik u službenoj upotrebi >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << imaju pripadnici manjinskih nacionalnih zajednica koje su znatno malobrojnije od romske. U Zrenjaninu su u upotrebi, pored srpskog, i mađarski, rumunski i slovački jezik, a prema popisu iz 2011. godine, u tom gradu Romi čine, odmah nakon Mađara, drugu najveću manjinsku nacionalnu zajednicu.

Koordinatorka za romska pitanja u Zrenjaninu Dobrila Nikolić ocenila je za Autonomiju, pak, da uvođenje romskog jezika u službenu upotrebu ne bi ništa promenilo. "Osamdeset odsto Roma je nepismeno, a onih 20 odsto ne zna romsku azbuku", kazala je Nikolić.

Međutim, sa njom se nije složio Emran Ajeti. On je ocenio da bi uvođenje romskog jezika u službenu upotrebu u Zrenjaninu bila odlična ideja.  "Poznajem mnogo Roma koji znaju malo srpski, ali ipak ne mogu da razumeju šta socijalni radnici hoće da kažu, jer većina njih koristi termine za koje oni nikada nisu čuli, pa često dođe do nesporazuma", objasnio je Ajeti.

Kanjiža je jedna od opština u Vojvodini u kojoj Mađari čine većinu, dok su Romi četvrta po redu nacionalna zajednica. Predsednik skupštine te opštine Robert Lacko izjavio je da po njegovom saznanju, do sada nije bilo inicijativa za uvođenje romskog jezika u opštinske institucije

"Ako postoje mogućnost i potreba za tim, naravno da je lokalna samouprava otvorena za tako nešto", istakao je Lacko. On je naveo i da bi o tome trebalo konsultovati širi krug opštinskog rukovodstva, kao i one koji se u Kanjiži bave pitanjem manjina.

Za uvođenje romskog jezika u upotrebu u organima pokrajinske administracije važe drugačija pravila.

Zamenica pokrajinskog zaštitnika građana za zaštitu prava nacionalnih manjina Eva Vukašinović ocenila je da bi uvođenje romskog jezika u značajnoj meri unapredilo kvalitet života pripadnika romske nacionalne manjine. Ona je istakla i da bi to bilo dobro pod uslovom da pripadnici te manjine koriste ta prava, odnosno da traže vođenje postupka na svom jeziku, zahtevaju izdavanje javnih isprava na tom jeziku i slično, ali i pod uslovom da se obezbedi stručni kadar u organima uprave, sudstvu, tužilaštvu, javnim ustanovama, koji dovoljno dobro vlada romskim jezikom.

Vukašinović je objasnila da bi za uvođenje romskog jezika u službenu upotrebu u radu organa AP Vojvodine bilo potrebno izvršiti promenu Statuta APV. "Predlog za promenu Statuta mogu podneti: najmanje jedna trećina od ukupnog broja poslanika, Pokrajinska vlada i najmanje 40 hiljada birača. O predlogu za promenu Statuta odlučuje Skupština dvotrećinskom većinom glasova od ukupnog broja poslanika. Ako Skupština usvoji predlog za promenu Statuta, pristupa se izradi, odnosno razmatranju akta o promeni Statuta", objasnila je ona.

Pomoćnica pokrajinskog sekretara za privredu, zapošljavanje i ravnopravnost polova, zadužena za Sektor za unapređenje položaja Roma, Slavica Denić ocenila je da, pored toga što Romi ne čine 15 odsto stanovništva, zbog čega bi uvođenje njihovog jezika u službenu upotrebu bila obaveza, na poslednjem popisu stanovništva tek se 26.790 Roma u Vojvodini, od ukupno 42.391, izjasnilo da im je maternji jezik romski. Ostali govore srpski, albanski, mađarski, vlaški, rumunski i bugarski.

"Razlog može biti diskriminacija Roma u skoro svim segmentima života, zbog čega pribegavaju distanciranju od svog etničkog identiteta i mimikriji. Međutim, razlog može biti i želja romske zajednice da izađu iz geta i da se aktivno uključi u društveni život u sredini u kojoj živi", objasnila je Denić.

Prema njenim rečima, treba imati u vidu i činjenicu da na fakultetima u Srbiji ne postoji katedra za romski jezik na kojoj bi se obrazovani stručnjaci, koji po njenoj oceni takođe nedostaju romskoj zajednici, ozbiljno bavili standardizacijom romskog jezika. "Iz navedenih razloga se ne može zaključiti da se radi o diskriminaciji kada je reč o romskom jeziku u službenoj upotrebi u Vojvodini, pogotovo ako znamo da se u Vojvodini od 1998. godine romski jezik sa elementima nacionalne kulture izučava kao izborni predmet u osnovnim školama u Vojvodini", dodala je ona.

Direktor vojvođanske Kancelarije za inkluziju Roma Duško Jovanović složio se da je uslovljavanje sa 15 odsto od broja stanovnika ograničavajuća okolnost, posebno jer se velik broj pripadnika ove zajednice ne izjašnjava da su romske nacionalnosti. Jovanović je, međutim, podsetio i da je Srbija je ratifikovala Povelju o regionalnim i manjinskim jezicima Saveta Evrope, u kojoj je navedeno deset jezika koje bi trebalo uvesti u službenu upotrebu. Među njima, dodao je, je i romski jezik.

Zakon o službenoj upotrebi jezika i pisma predviđa obavezu uvođenja u ravnopravnu službenu upotrebu jezik i pismo nacionalnih manjina u lokalnim samoupravama ukoliko njihov procenat u ukupnom broju stanovnika dostiže 15 odsto. Tu granicu u većini gradova i opština, prema poslednjem popisu ne zadovoljava ni prva najveća manjinska nacionalna zajednica. Ipak, uvođenje romskog jezika u službenu upotrebu nije inicirala nijedna institucija.

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...