Izvor: Press, 27.Okt.2012, 23:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Opštine se utrkuju da budu siromašnije
Čudna logika Umesto da se trude da unaprede svoje poslovanje, pojedine lokalne samouprave žele da budu u nižoj kategoriji razvijenosti da bi dobile više novca od države
Pojedine opštine u Srbiji ne biraju sredstva kojima se služe kako bi im se slilo više novca iz budžeta države, a bez mnogo truda. Mnoge se trude da se prilikom dodele sredstava prikažu što siromašnijim nego što realno jesu, ne bi li tako dobile više „finansijske pažnje" od države.
>> Pročitaj celu vest na sajtu Press <<
Dokle su pojedine opštine spremne da idu govori podatak da neke forsiraju podatke koji ih tretiraju kao nerazvijene, pa se čak otvoreno raspituju kako da „preskoče" u nižu kategoriju ne bi li dobile više novca iz Nacionalnog investicionog plana, saznaje Press nedelje. Umesto da rade na poboljšanju života i podizanju standarda svojih građana, one rade suprotno - trude se da budu na dnu.
Podsetimo, lokalne samouprave su prema razvijenosti podeljene u četiri kategorije i na osnovu toga dobijaju sredstva iz budžeta. Međutim, zbog kriterijuma koji se oslanjaju na statistiku dolazi do nelogičnosti u kategorizaciji opština. Tako su pojedine slabo razvijene opštine „zalutale" u višu kategoriju, kojoj realno ne pripadaju, i obrnuto - najrazvijenije opštine spadaju zvanično među nerazvijene.
Dobar primer takve nelogičnosti su, recimo, Bačka Topola, čija je privreda u vrlo lošem stanju, i Bačka Palanka, u kojoj posluju velike kompanije poput „Karlsberga", „Nektara", „Tarketa" i „Žitoprodukta". A obe opštine se nalaze u istoj, odnosno drugoj kategoriji razvijenosti.
SKGO: Nije u redu nagrađivati neradnike
Saša Paunović, predsednik opštine Paraćin i Stalne konferencije gradova i opština, kaže da su oni kritikovali uredbu kojom je regulisana kategorizacija opština. Iako tvrdi da njegova opština nije od onih koje su se trudile da se prikažu što siromašnijim, veruje da je bilo i onih koji su to radili.
- Toga ima, ali ne verujem da se radi o svesnom, već da jednostavno pojedini ljudi ne rade ništa da poboljšaju život građana. Na primer, opština koja ima više sopstvenih prihoda po glavi stanovnika smatra se razvijenijom od one koja ima manje. I to zvuči logično. Međutim, oni koji imaju više tih prihoda su organizovaniji i više trude da obezbede novac, dok ove druge baš briga i ne rade ništa. I onda vi kažnjavate ove prve tako što im dajete manje novca iz budžeta, a ovima koji ne rade ništa dajete više novca jer su „manje razvijeni" - ističe Paunović.
Najveći apsurd je što u tako lošoj podeli, prilikom dodele sredstava, umesto da više para dobiju oni kojima je to neophodno, više inkasiraju one koje su već „bogate". Osim toga, opštine koje spadaju među razvijenije daju i više novca za učešće kako bi im odobrili projekte, a one siromašnije daju manje. To je upravo glavni motiv zbog kojih opštine žele da budu što „siromašnije", jer se na taj način više novca sliva u opštinsku kasu.
Nelogičnosti na papiru
U Nacionalnoj alijansi za lokalni ekonomski razvoj (NALED) kažu da pošto je opštinama dobijanje novca glavni motiv za prelazak u nižu kategoriju predlažu Vladi da uvede posebne podsticaje za one koji rade na prelasku u višu, kao nagradu za trud da svojim građanima obezbede bolji standard.
- Smatramo da bismo time potpuno preokrenuli ovakav trend i motivisali lokalne samouprave da rade na sebi. Ne možemo da podržimo nameru da neko sebe svrsta u što siromašnije. Valjda bi trebalo da stremimo u suprotnom smeru. Brojke često umeju da zavaraju i iskrive pravu sliku. Zbog toga su pojedine slabije razvijene opštine i završile u višoj kategoriji od one kojoj realno pripadaju. Metodologiju bi trebalo unaprediti da mnogo bolje odražava sliku na terenu - objašnjava Ivan Radak iz NALED-a i dodaje da oni podržavaju predlog da država promeni metodologiju za određivanje stepena razvijenosti jer je teško oceniti ko je koliko razvijen samo na osnovu statističkih podataka.
Razvijenost opština
Prva grupa (stepen razvijenosti iznad republičkog proseka)
Arilje, Beograd, Beočin, Vršac,Zrenjanin, Kanjiža, Kosjerić, Kragujevac, Lajkovac, Niš, Novi Sad, Pančevo, Pećinci, Požarevac, Senta, Sremski Karlovci, Subotica, Užice, Čačak
I sami predsednici opština potvrdili su nam da je zbog novca bolje biti među „siromašnijim" opštinama i svi redom kažu da ima mnogo nelogičnosti kod aktuelne kategorizacije. Iako ne žele direktno da prozivaju druge opštine, oni navode apsurdne primere iz prakse.
Zoran Todorović, predsednik opštine Arilje, koje je prema kategorizaciji među najrazvijenijim opštinama, pita kako ova opština može da bude svrstana među najrazvijenije (stepen razvijenosti iznad republičkog proseka) kad je po ličnom dohotku na pretposlednjem mestu među opštinama u Srbiji.
- Arilje ima 19.500 stanovnika, budžet od oko 400 miliona dinara i spada u grupu najrazvijenijih opština. A Čajetina ima 14.000 stanovnika, budžet od 900 miliona dinara i u drugoj je grupi među manje razvijenijim opštinama?! U drugoj grupi je i Jagodina, pa je sasvim je nelogično da je Arilje razvijenije od obe opštine koje sam naveo - kaže on.
Miloš Pejčić, predsednik opštine Odžaci, navodi da kod njih samo jedno veliko preduzeće radi uspešno, da je stopa nezaposlenosti 35 odsto, što je među najvećim stopama u Vojvodini, i da i pored toga nisu u najnižoj kategoriji, gde im je, kako on smatra, realno mesto.
- Odžaci su potpuno devastirana opština i po svim kriterijumima bi trebalo da su u četvrtoj kategoriji po razvijenosti, ali su u trećoj. Da nije tako, mi bismo dobili više finansijskih sredstava iz budžeta, ali i bolje prošli prilikom bodovanja za konkurse SIEPA. To je samo jedan primer nelogičnosti. Očigledno je i da se fokus stavlja na opštine u Srbiji, pa ima slučajeva da su opštine iz Vojvodine i Srbije na istom nivou razvijenosti, a pripadaju različitim kategorijama - navodi on.
Nova bodovanja
Nenad Stevanović, predsednik opštine Osečina, koja je u trećoj kategoriji, smatra da bi zbog takvih nelogičnosti trebalo uraditi novu kategorizaciju po stepenu razvijenosti.
- Pre godinu dana Osečina je bila u četvrtoj kategoriji, a sada je u trećoj. Voleo bih da je to zaista realno stanje, da smo mi napredovali toliko, ali stanje na terenu je drugačije. Zbog toga što smo prešli u višu kategoriju, ne samo što dobijamo manje novca iz budžeta, već sada ne možemo više da učestvujemo u raznim projektima, projektima NIP-a i nenamenskim transferima Ministarstva finansija, što je veoma važno za razvoj opštine - objašnjava Stevanović.
Druga grupa (stepen razvijenosti od 80 do 100 odsto republičkog proseka)
Ada, Apatin, Aranđelovac, Bačka Palanka, Bačka Topola,Bečej,Bor, Valjevo, Vranje, Vrbas, Vrnjačka Banja, Gornji Milanovac, Zaječar, Inđija, Jagodina, Kikinda, Kruševac, Kula, Lapovo, Lučani, Negotin, Novi Bečej, Pirot, Ruma, Sečanj, Smederevo, Sombor, Sremska Mitrovica, Stara Pazova, Temerin, Topola, Čajetina, Šabac
Vladica Dimitrov, predsednik opštine Dimitrovgrad, ima generalnu primedbu da bi trebalo bolje uraditi analizu upošljenosti stanovništva u opštinama.
- Konkretno, u Dimitrovgradu je trenutno daleko veća nezaposlenost nego što je bila u trenutku kada je rađena analiza za kategorizaciju - pojašnjava on.
Ministarstvo: Odgovor u ponedeljak
Press nedelje je kontaktirao i sa Ministarstvom regionalnog razvoja i lokalne samouprave, koje je donelo uredbu o utvrđivanju jedinstvene liste razvijenosti regiona i jedinica lokalne samouprave 2011. godine, kako bismo dobili odgovor na pitanja šta ministarstvo planira da uradi kako bi se otklonile nelogičnosti kod aktuelne kategorizacije.
U ministarstvu su obećali da će odgovor poslati tek sutra i da nisu mogli ranije, s obzirom na to da je ministarka Verica Kalanović bila na službenom putu.
Treća grupa (stepen razvijenosti od 60 do 80 odsto republičkog proseka)
Aleksandrovac, Alibunar, Bajina Bašta, Batočina, Bač, Bački Petrovac, Bela Crkva, Bogatić, Boljevac, Velika Plana, Veliko Gradište, Vladimirci, Despotovac, Dimitrovgrad, Žabalj, Žabari, Irig, Kladovo, Knić, Kovačica, Kovin, Koceljeva, Kraljevo, Leskovac, Loznica, Ljig, Majdanpek, Mali Iđoš, Nova Crnja, Novi Kneževac, Novi Pazar, Opovo, Osečina, Odžaci, Paraćin, Požega, Prokuplje, Raška, Smederevska Palanka, Sokobanja, Srbobran, Titel, Trstenik, Ćićevac, Ćuprija, Ub, Šid
Četvrta grupa (izrazito nedovoljno razvijene opštine čiji je stepen razvijenosti ispod 60 odsto republičkog proseka)
Aleksinac, Babušnica,Bela Palanka, Blace, Bojnik,Bosilegrad, Brus, Bujanovac, Varvarin, Vladičin Han, Vlasotince, Gadžin Han, Golubac, Doljevac, Žagubica, Žitište, Žitorađa, Ivanjica, Knjaževac, Krupanj, Kuršumlija, Kučevo, Lebane, Ljubovija, Mali Zvornik, Malo Crniće, Medveđa, Merošina, Mionica, Nova Varoš, Petrovac na Mlavi, Plandište, Preševo,Priboj, Prijepolje, Ražanj, Rača, Rekovac, Svilajnac, Svrljig, Sjenica, Surdulica, Trgovište, Tutin, Crna Trava,Čoka
