Izvor: Politika, 07.Nov.2014, 13:05 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Albanska pravoslavna crkva gradi vodovod i puteve
APC ima dijagnostički centar „Blagovesti” u Tirani, u crkvenim obdaništima smeštena su deca bez roditeljskog staranja i mališani iz siromašnih porodica
Dok nam još zuji u ušima od huke koja se podigla posle lansiranja drona nad stadionom Partizana, evo jedne drugačije priče iz Albanije, priče iz koje bismo možda mogli ponešto i da naučimo. Jedna od najmlađih pomesnih pravoslavnih crkava, albanska, polumrtva je dočekala imenovanje arhiepiskopa Anastasija >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << za njenog poglavara 1992. godine. Danas ova crkva otvara škole i sirotišta, bolnice, gradi vodovodne mreže i puteve, bogomolje.
Treba se, pri tom, podsetiti da je Albanija 1967. godine proglašena prvom ateističkom državom na svetu. Stradale su od tog ukaza Enver Hodže sve crkve i verske zajednice na njenoj teritoriji, konkretno pravoslavnoj uništeno je više od 1.600 manastira i crkava, a od 440 sveštenika, kažu, samo 22 je ostalo u životu i to radeći uglavnom kao zanatlije. Crkve koje nisu srušene pretvarane su u garaže, magacine, štale za stoku ili su jednostavno ostavljane da propadaju.
– Takvo administrativno ateističko ludovanje mi, premda smo i sami živeli u komunizmu, ne možemo sebi predstaviti dovoljno jasno – primećuje protođakon Radomir Rakić, šef informativne službe Srpske pravoslavne crkve, koji je kao delegat Biblijskog društva Srbije boravio nedavno u Albaniji.
On je učestvovao u zasedanju Lozanske pravoslavne inicijative i jedan od snažnih utisaka koji nosi sa ovog studijskog boravka jeste i pozamašna graditeljska delatnost Albanske pravoslavne crkve. Kako je jedna mlada pomesna crkva, autokefalnost je stekla 1937. godine, u jednoj siromašnoj zemlji uspela da za 22 godine „verske i političke slobode” izgradi iz temelja 150 crkava i 70 raznih crkvenih zdanja, obnovi 60 starih svetinja i popravi 160 bogomolja? Za početak, imala je podršku moćne i uticajne sestrinske crkve: Vaseljenske patrijaršije. Upravo je vaseljenski patrijarh Vartolomej 1992. godine pozvao tadašnjeg mitropolita Anastasija, poznatog po misionarskom radu na afričkom kontinentu, da stane na čelo ove crkve. Budući da je poreklom Grk, kao i da su osim njega, u Albaniju tada stigla još tri grčka arhijereja, lokalne svetovne vlasti nisu ga nimalo blagonaklono dočekale. Posle mnogo poteškoća i muka uspeo je 1998. godine da uspostavi Sveti arhijerejski sinod, kao jedan od izvršnih organa crkve, a tek 2008. godine potpisan je poseban sporazum sa državom kojim su regulisana međusobna prava i obaveze.
Uspeh graditeljskog zamaha leži u najmanje još jednoj stvari: organizaciji posla. Otac Radomir Rakić objašnjava da je saznao da postoji centralni građevinski odbor pri svetom Sinodu u Tirani koji prihvata projekte, pogađa izvođače, prati izvođenje radova i utrošak novca. On tesno sarađuje sa još tri mitropolijska odbora u Beratu, Korči i Đirokastru i van tih tela nikakvi se poslovi ne pogađaju. To bi mogao biti dobar recept i za naše crkvene prilike, budući da je barem polovina afera u SPC imala veze sa neimarskim poduhvatima sveštenika i episkopa, gotovo po pravilu sprovođenih na svoju ruku.
Počevši skoro ni od čega, Albanska pravoslavna crkva morala je da iškoluje sopstveno sveštenstvo, a pre toga da otvori bogoslovsku školu (1998. godine). Od dolaska arhiepiskopa Anastasija na čelo crkve rukopoloženo je 140 novih sveštenika, crkva danas ima tri bogoslovske škole sa internatima. Ona je sada u mogućnosti da osim duhovne, vrši i humanitarnu delatnost.
Otac Radomir Rakić priča da Albanska pravoslavna crkva odnedavno ima svoj dijagnostički centar „Blagovesti” u Tirani koji pruža zdravstvene usluge iz 25 medicinskih oblasti, kao i da je u njemu za 11 meseci, koliko postoji, obavljeno više od milion pregleda i urađeno oko tri miliona laboratorijskih nalaza. U 17 crkvenih obdaništa smeštena su deca bez roditeljskog staranja, kao i mališani čiji roditelji ne mogu da ih izdržavaju. Crkva je pomogla i u unapređenju zemljoradnje, voćarstva i stočarstva u nerazvijenim krajevima svoje zemlje. Vredno pohvale i pažnje je i to da je za sela Vularitis i Kleisari, oba kod Đirokastra, izgradila novi vodovod.
Obnavljala je i električnu mrežu i gradila puteve kako bi bolje povezivala svetilišta, ističe otac Radomir Rakić. Na primer, između Livadje i Karakoka ojačan je i asfaltiran planinski put u dužini od 15 kilometara. Inače, iako godinama unazad mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije posećuje Srbe koji žive u Albaniji i služi praznične liturgije u svetinjama na severu zemlje, ove godine je prvi put jedan srpski patrijarh otišao u posetu Albanskoj pravoslavnoj crkvi i to na osvećenje veličanstvenog Sabornog hrama u Tirani.
Jelena Čalija
objavljeno: 07.11.2014.
Pogledaj vesti o: Partizan
