Izvor: RTS, 21.Feb.2012, 17:53 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Dve decenije Premijer lige
Sjajan fudbal, nezaboravne utakmice, beskompromisna borba, neverovatni golovi, najbolji svetski igrači, puni stadioni, radost koja traje dve decenije. U ponedeljak se navršilo tačno 20 godina od osnivanja Premijer lige. Od svih ljubitelja fudbala ovo takmičenje je zaslužilo rođendanske čestitke.
U ponedeljak Premijer liga je napunila tačno 20 godina. Fudbalsko takmičenje koje se danas smatra jačim i od >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << Lige šampiona nastalo je 20. februara 1992. godine, kada su klubovi napustili tadašnju Fudbalsku ligu Engleske, u kojem su se klubovi takmičili od 1888. godine, i osnovali svoje takmičenje.
U pozadini ovog raskola bila je želja klubova da direktno pregovaraju oko televizijskih prava imajući u vidu sve veći novac koji se inkasirao tim putem.
Pre formiranja Premijer lige takmičenje u Engleskoj bilo je iza italijanske Serije A i španske Primere - i po kvalitetu, i po posećenosti, i po infrastrukturi. Najbolji svetski igrači radije su birali Italiju i Španiju za konačne destinacije nego Englesku. Dodatne probleme pravili su huliganski incidenti koji su tada terali publiku sa stadiona.
Tadašnje takmičenje doživelo je najteže dane posle incidenta na Hejselu 1985. godine, gde su navijači Liverpula bili odgovorni za smrt 32 osobe. Posle toga usledila je i tragedija na Hilsborou 1898. godine, gde je poginulo više od 90 navijača Liverpula.
Petogodišnja zabrana igranja u Evropi dovela je do toga da se država obračuna sa huliganima koji nisu sasvim nestali, ali su većinom uklonjeni sa stadiona.
Takođe posle famoznog "Tejlorovog izveštaja", koji se bavio uzrocima tragedije na Hilsborou, počela je rekonstrkcija stadiona gde su na tribine klubova koji se takmiče u prve dve lige postavljene stolice, bez mesta za stajanje. Rok za rekonstrukciju isticao je 1994. godine, ali su ekipe koje su planirale da se takmiče u eliti posao završile ranije.
Neke ekipe su delimično ili potpuno rekonstruisale stadione, dok su pojedini klubovi gradili nove objekte. Takođe sa stadiona je skinuta ograda, a novi ambijent privukao je mnogo veći broj gledalaca. Svi uslovi za osnivanje novog takmičenja su se stekli.
Osnivački ugovor kojim su utvrđeni osnovni principi novog takmičenja klubovi su potpisali 17. jula 1991. godine. Novoosnovano takmičenje trebalo je da ima komercijalnu nezavisnost od Fudbalskog saveza Engleske (FA) i tadašnje Fudbalske lige. Takođe, nova liga je trebalo da sama pregovara o pravima direktnih prenosa i sponzorstva. Kao razlog navedeno je da bi klubovi na taj način dobili više para i mogli bi da budu konkurentniji u evropskim takmičenjaima.
Prvi korak ka raskidu sa Prvom divizijom klubovi su napravili 27. maja 1992. godine kada su grupno prešli u Premijer ligu, koja nije bila pod kontrolom Fudbalskog saveza te zemlje i to prvi put posle 104 godine.
Sam format takmičenja se nije menjao. Najbolja 22 kluba su se takmičila u Premijer ligi, dok su ostale tri divizije koje su postojale i ranije bile pod kontrolom Fudbalske lige.
Premijer liga funkcioniše i danas kao korporacija koja je u posedu 20 klubova, gde je svaki klub deoničar sa jednim glasom.
Prvu transformaciju Premijer liga je imala 1995. godine kada je FIFA tražila da sva elitna fudbalska takmičenja ne smeju imati više od 20 klubova u ligi. Te godine je četiri kluba ispalo iz Premijer lige dok su plasman u elitno takmičenje izborile samo dve ekipe.
Sličnu odluku FIFA je donela 2006. godine kada je tražila da se od sezone 2007/08. sve lige smanje na maksimalno 18 ekipa. Čelnici Premijer lige nisu pristali na ovu odluku.
Zanimljivo je da novo takmičenje nije odmah bilo toliko popularno. U prvoj sezoni Premijer lige popunjenost stadiona bila je 69,6 odsto, dok je prošle sezona taj procenat iznosio neverovatnih 92,2 odsto.
U prvoj sezoni novo takmičenje imalo je obrt od samo 46 miliona funti, dok on danas iznosi 1,2 milijarde. Prihodi Premijer lige najveći su u Evropi, a u svetu ispred njih su samo američke lige u košarci (NBA), bejzbolu (MLB) i američkom fudbalu (NFL). Čak sedam klubova Premijer lige danas se nalaze na listi od 20 najbogatijih fudbalskih klubova.
U premijernoj sezoni 1992/93. nastupala su 22 kluba. Prvi gol postignut je na meču između Šefild junajteda i Mančester junajteda, a dao ga je Brajan Din. Mančester junajted je naravno bio šampion u toj premijernoj sezoni.
Zanimljivo je da tri kluba, koji su osnivači Premijer lige, u prvoj sezoni se nisu takmičili. Vest hem, Luton taun i Nots kaunti ispali su u sezoni 1991/92. iz Prve divizije i nisu igrali u novosnovanom takmičenju.
U dosadašnjih 19 sezona Premijer liga imala je samo četiri šampiona. Takmičenje je najviše osvajao Mančester junajted 12 puta, Čelsi i Arsenal su po tri puta bili prvaci, dok je jednom to pošlo za rukom Blekburnu.
Najbolji strelac Premijer lige svih vremena je Alen Širer sa 269 golova, daleko iza njega je Endi Kol sa 187 pogodaka dok je treći Tjeri Anri sa 176 golova.
Kroz Premijer ligu je za 19 sezona prošlo 45 klubova, a samo sedam ekipa (Arsenal, Aston vila, Čelsi, Everton, Liverpul, Mančester junajted i Totenhem) nije ispadalo iz elitnog takmičenja.
Mečevi Premijer lige igrali su se na 50 stadiona prosečnog kapaciteta 38.523 ljudi. Najveći stadion je Old Traford na kojem igra Mančester junajted koji prima 75,957 gledalaca dok najmanji stadion na kojem se odigrao premijerligaški meč Blekpul, koji je kapaciteta 16,220 mesta.
Pogledaj vesti o: Liga Šampiona
