Izvor: Politika, 15.Avg.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Opasnost vreba iz zemlje
Danas počinje akcija kod Šida, a u toku je "čišćenje" Kopaonika od kasetnih bombi. – Preostalo još 60 neaktiviranih avio-bombi NATO-a
Specijalno obučeni pirotehničari danas će početi razminiranje na lokacijama "Zaseke" i "Zaštitni nasip 2" kod sela Jamena, opština Šid. Ovaj delikatan posao, pod kontrolom Centra za razminiranje iz Beograda, na međunarodnom tenderu dodeljen je firmama "Roel" iz Nemačke i "Stop majns" iz Republike Srpske.
– Minska polja >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << od 1991. godine nalaze se u pograničnom pojasu prema Hrvatskoj na površini od oko 4,3 kvadratna kilometra. U septembru počinje razminiranje i na lokaciji "Rasovata", takođe kod Jamene. Ako sve bude teklo po planu, do 2008. godine područje prema Hrvatskoj biće razminirano – kaže za "Politiku" Petar Mihajlović, direktor Centra za razminiranje.
Podrška SAD
Ovo telo je državni organ i sredstva za njegov rad izdvajaju se iz budžeta Srbije. Možda bi neko na osnovu naziva pomislio da su zaposleni opremljeni detektorima i zaštitnim odelima, ali nije tako. Centar za razminiranje zapravo posreduje između države i pirotehničara, zadužen je za izradu neophodnih elaborata i sprovođenje odgovarajućih propisa i standarda. Za razminiranje se izdvajaju i značajne donacije iz inostranstva, a tenderi i transakcije obavljaju se preko Međunarodne fondacije za razminiranje i pomoć žrtvama mina (ITF) sa sedištem u Ljubljani, sa nadležnostima za jugoistočnu Evropu.
– Razminiranje pomenutih minskih polja prema Hrvatskoj finansiraju nemačka i norveška vlada. Pre nekoliko dana počeli su i važni radovi na Kopaoniku, gde razminiranje finansiraju vlade Srbije i SAD – objašnjava Mihajlović.
Po njegovim rečima, strane vlade nerado finansiraju razminiranje komercijalnih površina, kao što su skijališta na Kopaoniku. Amerikanci su spremni da pomognu i na tim poslovima, s tim što ulažu evro na svaki evro koji je za tu svrhu izdvojila država. Vlada Srbije izdvojila je pola miliona evra, SAD još toliko i tako je započelo razminiranje na lokacijama "Duboka 1", "Krčmar 1" i "Krčmar 2" posle čega će biti omogućena izgradnja žičare "četvorosedišnice".
– Na Kopaoniku se nalaze neeksplodirane kasetne bombe, mada nije isključeno da ima i klasičnih avio-bombi. Demineri prilikom detaljnog pretresa terena nalaze svašta, pa je tako kod srušenog hotela "Bačište" uz kasetne pronađena i jedna ručna bomba koju je neko tu odbacio. Čišćenje od kasetnih bombi, koje se u Srbiji nalaze na više lokacija na ukupnoj površini od 24 kvadratna kilometra, zahteva specifičan pristup – kaže Mihajlović.
Projektil na Zvezdari
Naš sagovornik ističe da je važno razlikovati vojno od humanitarnog razminiranja, koje sprovodi Centar. Dok vojska teren čisti da bi preko njega prešla, humanitarno razminiranje obavlja se po strožim standardima sa ciljem da se izbegnu kasnija stradanja, odnosno da se svedu na teorijski minimum. Sve države u regionu imaju slične centre, prave se detaljni projekti razminiranja svake lokacije, a posao se dobija preko međunarodnog tendera, uglavnom preko ITF. U Srbiji postoje četiri firme koje se bave razminiranjem, od kojih je najaktivnija "PMC inženjering". U Hrvatskoj i BiH postoji znatno više takvih firmi, budući da su i veće površine pod minama. Firme rade po celom regionu, pa su tako na po jednoj lokaciji na Kopaoniku angažovane firme iz Zagreba i Sarajeva, dok na trećoj radi naš "PMC inženjering".
– Značajan posao obavljen je u Nišu, gde su od kasetnih bombi očišćeni prostori Duvanske industrije, industrijske zone, bolnice i naselja Duvanište. Ostalo je da se po najvišim standardima "očisti" deo aerodroma, kao i deo grada oko SC "Čair" – kaže Mihajlović, naglašavajući da se pretpostavlja da kasetnih bombi ima i na izvesnim površinama kod Sjenice, Kuršumlije, Kraljeva i Vladimiraca kod Šapca.
Teške klasične avio-bombe nalaze se na još 43 lokacije u Srbiji, reč je o ukupno 60 projektila. Vađenje jedne bombe košta između 100.000 i 200.000 evra. Mnoge bombe su uspešno uklonjene, ali jedna još uvek čeka finansijera. Reč je o jedinoj preostaloj bombi na području Beograda, na Zvezdari, koja je tako duboko pod zemljom da je teško locirati. Vidi se rupa gde je pala, koja odgovara širini bombe, pronađeni su njeni stabilizatori, ali je telo bombe progutala zemlja. Smatra se da je tako duboko da ne ugrožava stanovništvo, investitori se ustežu jer su neophodna sredstva veća od uobičajenih, ali Centar za razminiranje ne odustaje od namere da ukloni i poslednju neeksplodiranu bombu iz prestonice.
Milan Galović
[objavljeno: 15.08.2006.]
