Izvor: Blic, 06.Jan.2003, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Grci produbljuju znanja o Zemlji
Grci produbljuju znanja o Zemlji
Hiljadugodišnji mračni period Evrope rasterali su, od 14 do 16. stoleća, zraci svetlosti tri najveća otkrića srednjeg veka. To su: otkriće antike, otkriće tehnike štampe i otkriće Amerike. Otkriće antike omogućilo je pristup i napajanje sa vrela znanja. Ono je usledilo bežanjem učenih Grka-Vizantinaca u Italiju pred osvajačkim pohodima Turaka u 14. i 15. veku. Otkriće štampe (pokretnog štamparskog sloga – Gutenberg oko 1445. godine) >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << omogućilo je do tada nezamislivo brzo širenje znanja. Otkriće Amerike (Kristofor Kolumbo 1492. godine) konačno je i definitivno razbilo tradicionalne okove i sliku o Zemlji kao 'disku' i potvrdilo antičko grčko saznanje da Zemlja 'mora imati najsavršeniji oblik' tj. oblik kugle (Pitagora, Aristotel, Eratosten, Ptolomej).
Otkriću Amerike prethodilo je, međutim, sakupljanje geografskih i astronomskih znanja tokom više od 5 000 godina. Tekst, koji sledi, i koji je za 'Blic' ekskluzivno pripremio dr Novak Popović, oslanja se najvećim delom na knjigu 'Osvajanje zemlje' ruskog autora I.K.Lebedeva iz 1948. godine, a manjim delom na noviju literaturu i baze podataka o vremenu, događajima i akterima o kojima je reč.
Odstranjujući ono legendarno kao i razne izmišljotine, dolazimo do dosta preciznog puta Odiseja kroz Sredozemno more. Itaka, odisejeva postojbina, je ostrvo u Jonskom moru blizu obale Grčke. Eolovo ostrvo je. po svoj prilici, jedno od Liparskih ostrva koja danas nose naziv Eolska ostrva. To su ostrva vulkanskog porekla. Dim, koji se visoko uzdizao iz vulkana tih ostrva, služio je starim mornarima za određivanje pravca vetra. Zbog toga su verovatno ta ostrva i nazvana, prema bogu vetrova Eolu. Ostrvo Trinakrija je Sicilija, a strašna čudovišta Scila i Haribda su snažni vrtlozi u Mesinskom tesnacu. Stene Scila i Haribda stoje tu i danas i nose isti naziv kao u doba Odiseja. Za ostrva Sherija i Tukidid, a u novije vreme Fos i Nibu, smatra se da je Sherija isto što i Kerkira.
Stari Grci su, prema Homeru - koji je, veruje se, živeo u 9. veku p.n.e. -, 10 do 12 vekova pre nove ere poznavali najglavnija ostrva u Sredozemnom moru. Kasnije su Fokejci, Milećani i druga grčka plemena putovali na Apeninsko i Iberijsko poluostrvo uspostavljajući trgovinske veze i postepeno prve kolonije. Grčke kolonije na obalama Sredozemnog mora postepeno su potiskivale feničanske kolonije, tako da su Grci zauzeli dominantni položaj u Starom svetu.
Grci produbljuju i naučno sistemtizuju znanja o Zemlji.
Završavajući sa grčkim legendama i tumačenjima istih, dolazimo do zapisa koji pružaju naučno dosta pouzdana saznanja o geografskim i drugim otkrićima antičkih Grka. Grci, ne samo da ciljno usmereno istražuju svet, nego postavljaju fundamente prirodnih i društvenih nauka. Oni u domenu otkrivanja Zemlje prikupljaju i sistematizuju prethodna znanja pridodajući im sopstvena otkrića iz oblasti geografije, astronomije i etnografije Najstariji zapis je od Herodota, poznat pod nazivom ‘’Istorije’’. Herodot, Grk rođen je u maloazijskom gradu Halikarnasu (484-420 p.n.e.), umro u Turijumu (danas Italija). Posle feničanske ekspedicije oko Afrike i putovanja feničanskog potomka kartaginca Hanona, Herodot je, kako izgleda, najveći putnik predhrišćanskog doba; premda je u svoje vreme stekao slavu više kao istoričar tako da on i danas nosi naziv ‘’otac istorije’’. On je putovao u tada sve poznate zemlje. Prvo je posetio Egipat, možda i Etiopiju, jer detaljno opisuje običaje, način života i istoriju Egipta, delom i Etiopije – t.j. sve što vidi i čuje od drugih. Odatle je otišao u Fenikiju uključujući Siriju i Palestinu, a onda se spušta na jug Arabije, za koju smatra da je poslednja nastanjena zemlja, što je tačno, jer dalje je Indijski okean. Dolaskom u Babilon on, između ostalog, opisuje porušenu prestonicu Ninivu, čiji su ostaci razbacani po brežuljcima sa obe strane Eufrata oko 80 km. jugoistočno od Bagdada.
Zanimljivi su Herodotovi opisi persijske civilizacije, koja je bila sledeće odredište putovanja. On piše da Persijanci bogovima nisu davali ljudski oblik, nisu im podizali ni hramove nego su vršili verske obrede na vrhovima planina. Herodot dalje opisuje njihovu odvratnost prema mesu, ljubav prema voću i vinu, njihovu radoznalost za običaje drugih zemalja, sklonost prema zadovoljstvima, ratničke vrline, strogost u vaspitanju dece, zatim o poštovanju Persijanaca pema pravu na život svakog čoveka, čak i roba, njihovu odvratnost prema laži i dugovima itd.
Iz Persije Herodot se uputio preko planina do Kaspiskog mora i daje tačan opis geografskih prostora: ‘’to more samo po sebi nema nikakve veze sa drugim morem’’. Ono se, prema Herodotu, graniči na zapadu sa Kavkazom, a na istoku velikom pustinjom u kojoj živi narod ‘’Masageti’’. U Kaspisko more ulivaju se dve velike reke (Herodot sigurno misli na Ural i Volgu). Prema zapisima, njemu je takođe bio poznat trgovački put iz Evrope u Indiju severno od Kaspiskog mora kroz dolinu Oksusa (Amur-Darje) i Inda. Između Kaspiskog i Crnog mora prostire se stepska zemlja Skitija koju Herodot takođe podrobno opisuje. On piše... kako Skti grade kuće u močvarama na sojenicama da bi se obezbedili od neprijatelja (ovaj, bez sumnje, autentičan podatak Herodota, poslužiće 2500 godine kasnije nekim sovjetskim (ruskim) naučnicima za hipotezu da bi Sloveni mogli biti potomci Skita.
nastaviće se
