Izvor: Politika, 17.Dec.2010, 23:08 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Imamo po površini najveće opštine u Evropi
Ista šansa za sve ljude, gde god da žive
Šta će se događati tokom sledećih deset godina? Jedna od osnovnih ideja Prostornog plana je reindustrijalizacija Srbije, to jest otvaranje novih industrijskih pogona ali ne samo u Beogradu i Novom Sadu već i u ostalim centrima funkcionalnih urbanih područja. Naravno da to nije lako postići jer nema više centralizovane države, što znači da su i investicije stvar tržišta i slobodnog izbora lokacije. Ali postoje podsticajne poreske, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << komunalne i druge mere i olakšice koje bi trebalo da usmere razvoj ka nekim drugim gradovima i krenu u susret investicijama bez čekanja da investicije upravljaju planskim rešenjima. Druga jako važna stvar je izgradnja novih puteva ili modernizacija postojeće saobraćajne mreže.
U ovom procesu jako je važna i samoanimacija opština i pokušaj da se kroz prostorne planove prepoznaju razvojne šanse na osnovu postojećih resursa i vrednosti. Jer čest je slučaj da nerazvijene opštine čekaju apsolutnu pomoć države bez prave ideje u kom smeru ona može da pomogne.
Kad je o jugoistočnoj Srbiji reč, i to je u razvojnom pogledu jedna celina. Opštine ovog područja za deset godina, prema planu, treba da budu razvijenije, uz pojačanu ulogu dva najjača centra, Leskovca i Vranja, uz takođe jači uticaj Pirota.
Problem je i u tome što Srbija ima po površini najveće opštine u Evropi. Bilo bi logično da imamo veći broj manjih opština. Jer ne možemo očekivati da, na primer, opština Leskovac, sa više od sto naselja, na isti način vodi računa o svakom od njih. Kod nas postoji bojazan da svaka nova opština znači i novu administraciju, ali to ne mora da bude tako. U Austriji postoje male opštine a njihove administracije su takođe male i veoma efikasne.
Na kraju treba reći zašto je važno razvijati i područja koja se suočavaju s problemom depopulacije. Najpre, zbog iste šanse za sve ljude, gde god da žive. Gledajući na teritoriju države, to znači i ujednačen regionalni i prostorni razvoj, a ne koncentraciju svih ekonomskih aktivnosti u nekoliko jakih centara. Takođe, centralna uloga opštinskih centara u odnosu na naselja unutar opštine je prenaglašena, pa je neophodna transformacija po istom principu i na nivou jedinica lokalne samouprave.
Nismo idealisti, uvek će Beograd biti Beograd, ali ideja je u tome da ne postoji preveliki razvojni disbalans i da se obezbedi tzv. teritorijalna kohezija, na osnovu koje bi država kao celina bila kompaktna.
Ponegde se mogu čuti i pitanja poput onog da li se uopšte isplati ulagati u puteve i infrastrukturu u nepristupačna planinska sela sa veoma malim brojem stanovnika dok država, s druge strane, na prostorima na kojima je velika koncentracija stanovništva nema mogućnosti da ulaže u bolje uslove života. Pri tom se podseća da su neka sela nastala davno u planinama da bi bila nepristupačna i skrivenaiz bezbednosnih razloga, dok se danas drugačije živi i moguće je zato da ih napuštaju. Ali Srbija mora da se razvija ravnomerno, to je prvenstveni interes i društva i države. To pokazuje nacionalni plan, to će pokazati regionalni i opštinski planovi čija je izrada u toku.
*Docent dr, Institut za prostorno planiranje,
prodekan za međunarodnu saradnju Geografskog fakultetaBU
Velimir Šećerov*
objavljeno: 18/12/2010
