Izvor: Vostok.rs, 28.Avg.2011, 12:07 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Šta se zapravo dešava u Libiji?
28.08.2011. -
Libija je sa svega 6 miliona stanovnika, ali poseduje najveće rezerve nafte u Africi. Libijska nafta je naročito tražena zbog visokog kvaliteta.
Vazduhoplovne snage SAD, zajedno sa britanskim i francuskim, izvršile su 7 549 vazdušnih napada od 19 marta. Britanija, Francuska i SAD su poslale specijalne jedinice da rukovode vojnim operacijama takozvanih pobunjenika – u pitanju je armija kojom >> Pročitaj celu vest na sajtu Vostok.rs << rukovodi NATO.
Jedinice možda čak i čine razočarani Libijsci, ali operacija je pod kontrolom i rukovodstvom NATO komandanata i zapadnjačkih specijalaca u funkciji „savetnika". Novo naoružanje pobunjenika i milioni sredstava dolaze iz SAD i drugih NATO zemalja koje su zamrzle i preotele libijski novac u bankama na Zapadu. Njihovi vojni uspesi izvan Bengazija, na dalekom istoku zemlje, isključivo su vezani za koordinaciju sa vazdušnim i kopnenim operacijama imperijalističkih snaga NATO.
Sa vojničke tačke gledišta, libijski otpor NATO je kao borba Davida protiv Golijata. Američka vojska sama troši 10 puta više novca nego što je libijski bruto nacionalni dohodak, prema podacima CIA-e.
Poslednjih nedelja, NATO u svojim operacijama koristi različita sredstva nadzora iz vazduha, satelite, vazdušno navođenje napada i operacije specijalaca sa ciljem da „obezglavi" libijsko političko i vojno rukovodstvo, te da preuzme njihove komandne kapacitete. Globalne ekonomske sankcije prethodno su onemogućile da država ima stalni i siguran pristup resursima potrebnim da se održi ekonomski sistem na duži period.
„Kumulativni efekat (NATO koordinisanih vazdušnih i kopnenih operacija) ne samo da je uništio libijsku vojnu infrastrukturu, već je znatno otežao Gadafijevim oficirima da komanduju jedinicama, tako da je čak i najodanijim odredima vrlo teško da se kreću, snabdevaju ili koordinišu operacije," izveštava Njujork Tajms u „slavljeničkom" članku od 22. avgusta.
Lažni razlog
SAD, Velika Britanija, Francuska i Italija označile su libijsku vladu kao metu za „promenu režima" ne zbog brige oko zaštite civila ili demokratizacije oblika vladavine u Libiji. Da je to stvarno bila motivacija NATO silama, mogli bi iz istog razloga bombardovati Saudijsku Arabiju. Tamo nema izbora. Monarhija čak ne dopupta ženama da voze kola. Po zakonu, žene moraju biti potpuno pokrivene u javnosti ili će ići u zatvor. Protesti u Saudijskoj Arabiji su vrlo retki jer se bilo kakav vid disidentstva dočekuje zatvorom, torturom i egzekucijama.
Saudijska monarhija je zaštićena američkim imperijalizmom jer je deo neformalne ali postojeće sfere uticaja SAD i najveći je proizvođač nafte u svetu. Odnos SAD prema Saudijskoj Arabiji trasirao je Ronald Regan 1981, kada je rekao da vlada SAD „neće dozvoliti" revoluciju poput iranske. Reganova poruka je bila jasna: Pentagon i snage CIA-e će biti korišćene da unište bilo kakav demokratski pokret protiv vlasti saudijske kraljevske porodice.
Reganova nedvosmislena izjava iz 1981 zapravo je politika svake uspešne američke administracije, uključujući i trenutnu.
Libija i imperijalizam
Libija, za razliku od Saudijske Arabije, imala je revoluciju protiv svoje monarhije. Kako rezultat revolucije, predvođene Moamerom Gadafijem, Libija je izašla iz sfere uticaja bilo koje imperijalističke sile.
Nekada, ova severnoafrička zemlja je bila osiromašena italijanska kolonija pod Musolinijevom čizmom. Posle savezničke pobede u Drugom svetskom ratu, kontrola nad zemljom je fomralno preneta na Ujedinjene nacije i Libija je stekla nezavisnost 1951 godine pod vođstvom kralja Idrisa. Zapravo, sve do revolucije 1969 godine zemljom su upravljale SAD i Velika Britanija.
Jedan od prvih poteza revolucije je eliminisanje ostataka kolonijalizma i strane kontrole. Ne samo da su naftna polja nacionalizovana, već je Gadafi zatvorio inostrane vojne baze u unutrašnjosti zemlje.
U martu 1970, Gadafijeva vlada je zatvorila dve vrlo bitne britanske vojne baze u Tobruku i El Ademu. Neprijatelj Pentagona postao je gašenjem američke vazduhoplovne baze blizu Tripolija kojom su SAD upravljale od 1945. Pre nego što su Britanci preuzeli kontrolu 1943, objekat je služio kao italijansko vojno postrojenje.
Baza je bila bitna za Stratešku vazdušnu komandu (SAC) tokom Hladnog rata, jer su u njoj bili stacionirani B-52 bombarderi i ostala vazduhoplovna sredstva za potencijalni napad na SSSR.
Kad je baza dospela u Gadafijeve ruke, vlada je dozvolila sovjetskim ratnim avionima da koriste aerodrom. Pentagon je 1986. teško bombardovao bazu istovremeno kad i centar Tipolija, pokušavajući da ubije Gadafija. Pokušaj je propao, ali je među civilnim žrtvama bila i pukovnikova dvogodišnja ćerka.
Karakter Gadafijevog režima
Politička, socijalna i klasna usmerenost libijskog režima je prošla kroz nekoliko faza poslednje 4 decenije. Vlada i vladajući aparat reflektuju klasne, društvene i reginalne antagonizme. Činjenica da vrh NATO-vođenog Nacionalnog prelaznog saveta čine bivši visoki zvaničnici Gadafijeve vlade, koji su napustili režim i povezali se sa NATO-om, karakteristična je za decenijsku nestabilnost libijskog sistema.
Unutrašnje protivrečnosti su bile pojačane spoljnim pritiscima na Libiju. SAD su osamdesetih uvele dalekosežne ekonomske sankcije Libiji. Najvećim zapadim korporacijama je zabranjeno da posluju sa ovom zemljom, koja nije imala ni pristup kreditima i zajmovima.
U spoljnoj politici, Libija je pružila značajnu finansijsku i vojnu podršku borbama za nacionalno oslobođenje, uključujući Palestinu, Irsku, Južnu Afriku i sl.
Zahvaljujući ekonomskoj politici, životni standard značajno je popravljen posle 1969. Zbog malobrojnosti stanovništva i stabilnog prilima novca od nafte, uz široke socijalne beneficija, socijalni i ekonomski status Libijaca je skočio. Zemlja je i dalje bila klasno raslojena na bogate i siromašne, i jaz između seoskih i gradskih sredina je postojao, ali je nepismenost praktično nestala, dok su obrazovanje i zdravstvena zaštita besplatni i svima dostupni. Prošle godine, BDP po glavi stanovnika je bio među najvišim u Africi (14 000 dolara), a starosni vek je porastao do 77 godina, prema podacima Centralne obaveštajne agencije Amerike (CIA).
Gadafijeva politička orijentacija eksplicitno odbacuje i komunizam i kapitalizam. On je kreirao ideologiju nazvanu „Treća internacionalna teorija", koja je skup ideja preuzetih iz islamizma, arapskog nacionalnizma i marsizma. Libija je 1977. godine preimanovana u Veliku Socijalističku Narodnu Libijsku Arapsku Džamahiriju. Veliki deo industije, uključujući naftnu, je nacionalizovan i režim je obezbedio rastući program društvog osiguranja, odnosno, politiku države blagostanja, po ugledu na primere iz Sovjetskog saveza i nekih zapadnoevropskih država.
Ipak, Libija nije radnička država, ili „vladavina socijalizma", koristeći popularan, ako ne i naučni termin „socijalizam". Revolucija nije bila pobuna radnika i seljaka protiv kapitalista. Libija je ostala klasno društvo iako je klasna razlika u izvesnoj meri prikrivena postojanjem revolucionarnih komiteta i radikalne, populističke retorike režima.
Kolaps SSSR-a i „socijalističkog bloka" u Evropi ostavilo je Libiju bez ekonomske i vojne protivteže Sjedinjenim Američkim Državama, pa se libijska domaća i inostrana ekonomska politika okrenula prilagođavanju Zapadu.
Devedesetih godina neki sektori libijskog ekonomskog establišmenta i Gadafijeva vlada podržali su privatizaciju, redukciju socijalnih davanja i integraciju na zapadna tržišta. Pređašnji populizam režima postepeno je ustupio mesto usvajanju neoliberalnih doktrina. Ipak, to je bio dugotrajan proces.
Administracija Džordža Buša ukinula je sankcije Libiji 2004. godine. Zapadne naftne kompanije, banke i druge korporacije započele su velike direktne inveticije u Libiji i trgovanje sa Libijskim firmama. Proces je pratio rast nezaposlenosti i nova smanjenja socijalnih davanja,koja su vodila do veće nejednakosti i klasne polarizacije.
Ipak, Gadafi lično je i dalje smatram trnom u oku imperijalističkih sila. One žele lutke, a ne partnere u njihovim planovima za eksploataciju. Vikiliks je objavio diplomatkse depeše Stejt dipartmenta između 2007 i 2010. godine koje pokazuju da su SAD i zapadne naftne kompanije optuživale Gadafija za takozvani „nacionalizam resursa". Pukovnik je čak pokušao da re-nacionalizuje posede ovih kompanija ukoliko se Libiji ne omogući veći udeo u prihodima od projekata.
Članak u današnjoj (23. 08. 2011) biznis sekciji Njujork tajmsa otvoreno ističe: „Pukovnik Gadafi se pokazao kao problematičan partner za međunarodne naftne kompanije, učestalo podižući takse i poreze i iznoseći druge zahteve. Nova vlada, čvrsto povezana sa NATO-om može biti lakši zalogaj za zapadne države."
Čak i najnovija „CIA Knjiga činjenica" (CIA Fact Book) pubilkacija o Libiji, pisana neposredno pre oružane pobune, objasnila je dužinu puta tržišnih reformi u Libiji: „Libija se suočava sa dugačkim putem liberalizacije socijalistički orijentisane ekonomije, ali početni koraci, uključujući molbu za članstvo u STO (Svetska trgovinska organizacija), redukovanje socijalnih izdataka i objavljivanje planova za privatizaciju, postavljaju temelje za tranziciju u tržišno baziranu ekonomiju."
Početak oružane pobune, koju su predvodila 23 razočarana člana libijskog vojnog i političkog establišmenta pružio je priliku američke imperijaliste, zajedno sa francuskim i britanskim kolegama da nasilno zbace libijski režim i zamene ga marionetskim.
Naravno, u revoltu su učestvovali radnici i mladi ljudi koji su imali dosta opravdanih žalbi na račun režima. Ipak, ono što je opasno u ovoj oružanoj borbi za vlast nije sastav vojnika, već klasni karakter i politička orijentacija vođstva.
Karakter Nacionalnog prelaznog saveta
Nacionalni prelazni savet (NTC) nastao je od predvodnika ustanka u Bengaziju, drugom po veličini gradu u Libiji. Glavni čovek je Mistafa Abdel-Džalil, bivši ministar pravde koji je početkom ustanka podneo ostavku. Bio je jedan od brojnih zapadno i neoliberalno orijentisanih zvaničnika u libijskoj vladi, diplomatskom i oficirskom koru koji su se priključili opoziciji u danima posle početka pobune.
Čim je uspostavljen, Nacionalni prelazni savet je počeo sa pozivima na imperijalističku intervenciju. Pozivi su prerasli u paniku kada je postalo jasno da, suprotno prethodnim očekivanjima, Gadafijev režim neće doživeti kolaps u roku od nekoliko dana, i da su pobunjenici ti koji se suočavaju sa neizbežnim porazom u građanskom ratu. Zapravo, jedino zahvaljujući NATO bombardovanju, započetom 19. marta, u velikoj žurbi, pobuna nije propala.
Poslednjih pet meseci rata izbrisali su bilo kakvu sumnju o pro-imperijalističkom karakteru NPS-a (Nacionalnog prelaznog saveta). Jedna bitna epizoda desila se 22. aprila kada je senator Džon MekKejn „iznenadno" posetio Bengazi. Odštampan je veliki transparent dobrodošlice, zajedno sa američkom zastavom, na kome je pisalo: „Sjedinjene Američke Države – sada imate saveznika u Severnoj Africi".
Slično vezama između NATO i libijske „pobunjeničke" vojske, NPS je u potpunosti zavistan i podređen imperijalističkim režimima SAD, Francuske, Britanije i Italije.
Ako Pentagon, CIA i Vol Strit uspeju da instaliraju marionetski ređim u Tripoliju, to će samo ubrzati i ojačati imperijalističke pretnje intervencijom protiv suverenih režima kao u Venecueli i Siriji. U svakom slučaju, ponovo ćemo videti isti proces, uključujući demonizaciju rukovodstva označenih zemalja, kako bi se ućutkali ili ugušili militantni antiratni protesti protiv agresije gospodara rata.
Prevod: Redakcija sajta Dveri
Izvor: dverisrpske.com, Global Research
