Izvor: Politika, 23.Mar.2008, 13:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Brod na kome slabost caruje
Režija: Darko Bajić, uloge: Miki Manojlović, Branislav Lečić, Tim Sejfi, Ana Franić, Bojana i Ana Maljević, Dragan Nikolić..., trajanje: 103 min., proizvodnja: Srbija, 2008.
Hrabro je od Darka Bajića što se upustio u realizaciju one vrste filma koja, tamo negde na dalekom Zapadu, sa lakoćom dobija oznaku NC-18 i R (zabranjeno ispod 18 godina zbog eksplicitne seksualnosti, snažnog seksualnog sadržaja i scena brutalnog nasilja). Na domaćem terenu mogu ga još i „optužiti” >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << za takozvanu „političku nekorektnost”, jer novu Evropu (EU) slika kao besmisleni kotao u kojem se „krčkaju” malograđani, liberali, kurve i kurvari, pervertiti, sado-mazohisti, potrošački utopisti, katolici, pravoslavci, bogati i očajni, kvaziumetnici što stvaraju besmislena dela... Sve sami licemeri i poklonici duplih standarda što u iluziji beskrajne slobode, suštinski ne razumevajući jedan drugog, mogu jedino da zadovoljavaju glad, žeđ i pohotu. Ma, posle filma „Na lepom plavom Dunavu”, ne pada mi na pamet da uđem u Evropu, čak i kada bi ona klečala na kolenima i molila me da joj dođem.
Bajić doduše nije i pisac ove filmske priče koja ga je očigledno zaintrigirala te joj je pružio vrsnu rediteljsku podršku, opredelivši se za formu političko-pornografskog filma, angažovanog podjednako strasno u oba pomenuta pravca, uz upotrebu (melo)dramskih i muzičko-kabaretskih elemenata. Scenario je, prema sopstvenom dramskom tekstu, napisao Nebojša Romčević, ponudivši, zapravo, više nešto što se može nazvati esejem o Evropi kao kolevci ljudskog greha i dekadencije, negoli čvrstom scenarističkom građom. Jer, tada filmska naracija ne bi imala pravolinijsku putanju, zacrtanu baš kao što je zacrtana putanja broda što Dunavom plovi na relaciji od Beča do Beograda. Bilo bi onda tu i zapleta, a ne samo meandara u funkciji rasvetljivanja motivacije glavnih likova i katarze koja, činjenica je, postoji pred kraj samog filma. Razmišljalo bi se više o metaforama ili hiperbolama, a ne samo predirektnim aluzijama...
Bajić ima tu povremenu slabost da mu promiču manjkavosti teksta, ali zato ima i veliku snagu i umeće u radu sa glumcima, majstor je da isprovocira skladnu interakciju među njima i senzibilno izniveliše svu različitost glumačkih izraza. U slučaju ovog filma, mešavine mjuzikla i kabarea, u kojem je gotovo svaka scena satkana od lascivnosti, bluda ili eksplicitnog seksa, i glumački i rediteljski zadaci bili su znatno teži. Sve je moglo da ode do đavola, ali nije. Umesto čiste pornografije, Bajić nudi estetiku. Kadrovi bi bili još bolji i uspeliji da Bajić nije bio omeđen prostorom. Sve je snimano na brodu, u brodskom salonu i kabinama, palubi i potpalublju, ništa u studiju. Šteta, jer bi kabaretske scene, ples i erotska igra u tom slučaju bile raskošnije, moćnije, a sloboda direktora fotografije Borisa Gortinskog bila veća i učinkovitija.
No, da se vratim brodu na kojem se tokom jedne noći do kraja razgolićuje odnos zapadne bratije spram istočne i jugoistočne evropske braće koju su, eto, prigrlili. Istočnjaci se prodaju za novac zarad poboljšanja standarda i pridruživanja novim vrednostima, a Zapadnjaci njima vide jeftinu zabavu i čistu egzotiku koju, kada im dosadi, mogu da „zgaze kao smrdljivu bubašvabu”. Kako se u svemu tome drži Srbija (i ona je tu), oličena u glumački moćnoj Ani Franić u ulozi balerine Saše. Ona je lako uklopljiva, nije imuna na novac i izazove, spremna je na igru skrivača i pridruživanje. Ima u njoj onog tihog bunta i zavodničkih sposobnosti na koju ni najdekadentniji zapadni milijarder ne ostaje ravnodušan (izvrstan Miki Manojlović), konačno, i ratobornosti i spremnosti na suprotstavljanje fizičkoj, brutalnoj sili i znatno jačem protivniku. Saša (Srbija) je u stanju da istrpi batine, poniženja, poziciju sam protiv svih, da se ljupko izvine svima što je silovana i pretučena i još da se sva u modricama pozdravi sa siledžijom i kroz osmeh kaže: „J....u ti mamu”.
Takva je naša Srbija na brodu na kojem slabost caruje i putuju Nemci, Česi, Poljaci, Slovenci, Rusi, Makedonci, Rumuni, Francuzi, Austrijanci..., međusobno komunicirajući na zajedničkom – engleskom jeziku.
Tumače ih naši i inostrani glumci. Uz Manojlovića i Franićevu tu je i odličan Branislav Lečić (izazovna uloga nemačkog biznismena Horsta što zavodi sina svog grčkog poslovnog partnera), nemački glumac turskog porekla Tim Sejfi (igrao kod Fatiha Akina) kao ceremonijal-majstor, Ursula Gotvald (kao raskalašna udovica Gerda), Dragan Nikolić, Bojana i Ana Maljević, Ivan Bosiljčić (kao Rumun), Goran Jevtić (kao Poljak), Jelena Gavrilović (kao Ruskinja Nina)... Scenografiju potpisuje Milenko Jeremić, kostimografiju Marina Vuksanović-Medenica, izvrsnu etno-zvukom obojenu originalnu muziku – kompozitor Boris Kovač, a songove u filmu: Zoran – Kiki Lesandrić, Antonije Pušić – Rambo Amadeus, Bora Đorđević, Vlada Divjan i Momčilo Bajagić Bajaga...
Film je na redovnom bioskopskom repertoaru obnovljenog i tehnički dobro opremljenog beogradskog bioskopa „Balkan”. Navalite, ali ne vodite sa sobom maloletnu decu.
Dubravka Lakić
[objavljeno: 24/03/2008]
