Izvor: Mondo, 12.Nov.2018, 16:52 (ažurirano 02.Apr.2020.)
SPC poštuje odluke Vaseljenske, kad joj odgovaraju
Srpska pravoslavna crkva ne prihvata odluke Vaseljenske patrijaršije koje se odnose na dobijanje autokefalnosti Ukrajinske pravoslavne crkve, niti skidanja anateme sa dvojice tamošnjih episkopa.
Foto: Mondo/Goran Sivački
Vartolomej: Ukrajina došla na red
Carigradski patrijarh nedavno je objasnio da je došlo vreme da se prizna nezavisna ukrajinska crkva. "Sada je došao red na Ukrajinu da dobije status autokefalnosti, bez obzira na postojeći otpor, >> Pročitaj celu vest na sajtu Mondo << i to će biti njeno pravo. S druge strane, isključivo je pravo našeg vaseljenskog patrijarha da daje autokefalnost, kao što je to učinio svim novim pravoslavnim crkvama, počevši od Rusije u 16. veku, pa do crkve Češke i Slovačke 1998. godine. Ne plaše nas pretnje", izjavio je patrijarh.
"Kanonski neutemeljena odluka Carigradske patrijaršije da rehabilituje i prizna za episkope dvojicu vođa raskolničkih grupacija u Ukrajini, Filareta Denisenka i Makarija Maletiča, zajedno sa njihovim episkopatom i klirom, za Srpsku pravoslavnu crkvu je neobavezujuća", saopšteno je posle zasedanja Svetog Arhijerejskog sabora SPC.
U saopštenju, koje potpisao portparol SPC episkop bački Irinej, se navodi da je Filaret Denisenko svojevremeno kanonski lišen čina, a potom isključen iz crkvene zajednice i podvrgnut anatemi, a Makarije Maletič je lišen apostolskog prejemstva kao duhovni izdanak sekte takozvanih samosvetih.
Zbog toga Sabor ne priznaje navedene ličnosti i njihove sledbenike za pravoslavne episkope i klirike i ne prihvata liturgijsko i kanonsko opštenje sa njima i njihovim pristalicama.
Sabor je predložio Carigradskoj patrijaršiji, i svim ostalim pomesnim autokefalnim pravoslavnim crkvama, da se pitanje autokefalije i pravoslavne dijaspore što skorije razmotre na svepravoslavnom saboru, kako bi se potvrdili i osnažili sabornost i jedinstvo pravoslavne crkve i ubuduće izbegla iskušenja, kao što je ovo kroz koje sada prolazi sveto pravoslavlje.
Srpska autokefalnost
"Veliki pravoslavni raskol" verovatno su pominjali crveni oci i davne 1219 godine kada je Sveti Sava diplomatski "oteo" potonju srpsku crkvu od Ohridske arhiepiskopije. Svetog Savu (Rastka Nemanjića) te je godine za "arhiepiskopa srpskih i primorskih zemalja" rukopoložio patrijarha Manojlo I Carigradski u Nikeji (uz "podršku" cara Teodora koji se borio za prevlast sa Epirom), a srpska crkva dobila je autokefalnost i dostojanstvo arhiepiskopije. Osnivanju Arhiepiskopije pećke kao nekanonskom i nezakonitom ogorčeno se suprotstavio ohridski arhiepiskop Dimitrije Homatijan, pod čijom su jurisdikcijom bili Srbi. Pred diplomatskim udarom Svetog Save Oghridskoj arhiepiskopoji nije pomoglo ni to što je na teritoriji današnje Makedonije hrišćanstvo bilo poznato još od vremena apostola Pavla, a već krajem 9. arhiepiskopija bila autokefalna.
Veseljenska, odnosno Carigradska patrijaršija nedavno je odlučila da ukine dozvolu Ruskoj pravoslavnoj crkvi, odnosno Moskovskoj patrijaršiji da upravlja pravoslavnima i u Ukrajini.
Uz ukidanje te dozvole i pokretanje procesa davanja autokefalosti (zapravo nezavisnosti od RPC) Ukrajinskoj pravoslavnoj crkvi, Veseljenska je skinula anateme sa pomenutih episkopa na čelu dve od tri pravoslavne crkve u Ukrajini.
Ovakvu odluku o autokefalnosti Ukrajinaca, zbog straha od slične prakse i u slučaju Makedonske pravoslavne crkve i Crnogorske pravoslavne crkve (kanonski nepriznatih), SPC je odmah odbacila već u najavi.
Zanimljiva je istorijska činjenica da je SPC svoju autokefalnost doblia od iste te Carigradske patrijaršije, pod takođe kanonski sumnjivim okolnostima i uz veliki otpor tadašnje Ohridske arhiepiskopije.
