Izvor: RTS, 25.Okt.2013, 07:58   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Vremeplov (25. oktobar 2013)

Na današnji dan 1815. godine završen Drugi srpski ustanak. Čuveni španski slikar Pablo Pikaso rođen 1881. Neuspehom nemačkih trupa završena prva ofanziva nemačkih trupa na Moskvu 1941. godine.

 

Na današnji dan 1815. godine srpski knjaz Miloš Obrenović postigao je sporazum sa vezirom Beogradskog pašaluka Marašli Ali-pašom o mešovitoj srpsko-turskoj upravi. Tim činom završen je Drugi srpski ustanak. Osmansko carstvo je fermanom utvrdilo >> Pročitaj celu vest na sajtu RTS << povlastice Srba: da sami skupljaju porez, da imaju narodnu kancelariju, da u suđenju Srbima učestvuju i srpski knezovi, da u svojstvu glavnog knjaza Miloš posreduje između naroda i beogradskog vezira. Turcima je uskraćeno da žive u selima i u njima drže čitluke (posede). Taj događaj je bio početak kraja osmanske vlasti u Srbiji, i početak preuzimanja unutrašnje uprave od strane knjaza Miloša.

Španski slikar, vajar i keramičar Pablo Ruis Pikaso (Malaga, 25. 10. 1881 - Mužen, 08. 04. 1973), osnivač kubizma, jedan od najznačajnijih slikara 20. veka, rođen je 25. oktobra 1881. godine. Slikarstvo je učio u rodnoj Španiji, a od 1904. je živeo u Parizu. Naslikao je više od 18.000 slika koje su likovni kritičari podelili na nekoliko faza: plavu, ružičastu, crnu, kubističku i nadrealističku. Revolucionarne kubističke slike, počev od "Gospođica iz Avinjona" iz 1907. su mu donele svetsku slavu. Najpoznatija Pikasova slika je "Gerniku", na kojoj je potresno prikazao tragičnu sudbinu svoje otadžbine u ratu.

1400. - Umro Džefri Čoser, engleski književnik (London, 1340 - London, 25. 10. 1400)

1647. - Umro Evangelista Toričeli, italijanski fizičar i matematičar, pronalazač živinog barometra (Faenca, 15. 10. 1608 - Firenca, 25. 10. 1647)

1825. - Rođen Johan Štraus - Mlađi, austrijski kompozitor (Beč, 25. 10. 1825 - Beč, 03. 06. 1899)

1838. - Rođen Žorž Bize, francuski kompozitor (Pariz, 25. 10. 1838 - Bužival, 03. 06. 1875)

1842. - Rođen Dimitrije Ruvarac, sveštenik i istoričar (Stari Banovci, 25. 10. 1842 - Sremski Karlovci, 16. 12. 1931)

1924. - Rođen Erl Palmer, američki bubnjar (Nju Orleans, 25. 10. 1924 - Los Anđeles, 19. 09. 2008)

1930. - Rođen Milivoje Mića Milošević, filmski i TV reditelj (Požarevac, 25. 10. 1930)

1931. - Rođena Ani Žirardo, francuska filmska i pozorišna glumica (Pariz, 25. 10. 1931)

1936. - Formirana Osovina Rim - Berlin

1941. - Neuspehom snaga Vermahta završena prva ofanziva nemačkih trupa na Moskvu, u Drugom svetskom ratu

1942. - Rođena Katalin Ladik, književnica, glumica i multimedijalna umetnica (Novi Sad, 25. 10. 1942)

1949. - Vlada Sovjetskog Saveza notom upućenom Vladi FNRJ otkazala gostoprimstvo jugoslovenskom ambasadoru u Moskvi

1992. - Umro Luis Rosales, španski književnik i književni kritičar (Granada, 31. 05. 1910 - Madrid, 25. 10. 1992)

1995. - Umro Miljenko Smoje, novinar i scenarista (Split,14. 02. 1923 - Split, 25. 10. 1995)

1997. - Umro Marko Jarić, fizičar (Beograd, 17. 03. 1952 - SAD, 25. 10. 1997) Jarić je studirao fiziku na Prirodno-matematičkom fakultetu u Beogradu. Nakon odlaska u SAD, doktorirao je u klasi profesora Džona Birmana, naučnika svetskog glasa. Za naučno-istraživački rad dobio je internacionalnu nagradu iz Milerove zaostavštine u Berkliju. Kao Humboltov stipendista, boravio je na Univerzitetu u Zapadnom Berlinu, a zatim dve godine na Harvard univerzitetu i bio prvi Jugosloven, naučni saradnik Harvarda. Jedan je od pionira i svetskih eksperata u oblasti fizike i kvazikristala.

2002. - Umro Ričard Haris, irski filmski glumac i pop-pevač (Limerik, 01. 10. 1930 - London, 25. 10. 2002)

2006. - Izašao prvi broj časopisa Nacionalna geografija na srpskom jeziku

2010. - Umrla Vesna Parun, hrvatska književnica (Zlarin, 10. 04. 1922 - Stubičke Toplice, 25. 10. 2010.)

2011. - Umro Siniša Vuković, slikar, arhitekta i likovni kritičar, profesor i dekan Fakulteta primenjenih umetnosti i dizajna u Beogradu, jedan od osnivača "Mediale"

(Kumanovo, 07. 10. 1932 - Beograd, 25. 10. 2011)

2011. - Umro Aleksandar Češljević, glumac Narodnog pozorišta u Kikindi, direktor "Terra Panonica" ( 1964  - Mokrin, 25. 10. 2011)

2012. - Umrla Olga Jančić, vajar, jedna od osnivača grupe "Prostor 8"

(Bitolj, 01. 02. 1929 - Beograd, 25. 10. 2012)

2012. - Umro Imanuel Stjuart, američki bokserski trener, jedan od najboljih u istoriji boksa (Botom Krik, 07. 07. 1944 - Čikago, 25. 10. 2012)

Nastavak na RTS...