Izvor: Vostok.rs, 11.Avg.2013, 11:36 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Tajni rat Velike Britanije
11.08.2013. - Odlučujuću ulogu je odigrala komunistička Jugoslavija
10. avgusta se navršava 70. godišnjica susreta, koji bi mogao da postane sudbonosni za Grčku. 1943. godine u Kairu su se radi razmatranja problema posleratnog uređenja zemlje sreli predstavnici oslobodilačkog pokreta. Uticaj levičarskih snaga je bio ogroman, te je razvoj zemlje komunističkim putem bio kao nikada moguć.
Međutim, Velika Britanija, u strahu od povećanja uticaja «crvenih» u >> Pročitaj celu vest na sajtu Vostok.rs << Balkanskom regionu, podržala je grčkog kralja Georgiusa Drugog. Rezultat kairskog susreta je postao konflikt monarhista i komunista, koji se kasnije pretvorio u građanski rat.
Od početka Drugog svetskog rata Grčka je bila okupirana od strane nacista, te je u zemlji delovao pokret otpora. Rukovodio im je Nacionalno-oslobodilački front (EAM), koji se uglavnom sastojao od levičara, prokomunističkih snaga. Njegove oružane snage su postale Nacionalno-oslobodilačka armija Grčke ELAS, najjači pokret otpora u Grčkoj, koji je uživao poverenje većine građana.
Jačanje levičara je zabrinulo Veliku Britaniju. Zato je London organizovao u Kairu susret, gde su se okupili predstavnici oslobodilačkog pokreta Grčke, britanske vlade i kralj zemlje Georgius Drugi, koji je otišao iz zemlje 1941. godine odmah posle invazije hitlerovskih snaga. Lideri oslobodilačkog pokreta su istupili za stvaranje narodne vlade. Međutim, Georgius Drugi nije planirao abdikaciju, u čemu su ga aktivno podržali Čerčil i Ruzvelt, - kaže član Instituta sveopšte istorije RAN Artem Ulunjan.
- Grčka je jedina balkanska zemlja, koja se nije našla pod vlašću kommunista. Zato je strah Engleza i Amerikanaca razumljiv. Oni su videli da u zemlji postoji protivrečnost između političara, zato je nemoguće stvoriti blok snaga. Kao saveznike za svoje planove oni su videli samo monarhiste.
Počele su ogorčene borbe među levičarima i Britancima. U decembru 1944. godine u Atini i Pireju su održane masovne demonstracije za podršku komunista. Faktički su borbe između britanske armije i grčkih partizana u decembru 1944. – januaru 1945. godine postale uvod u građanski rat u Grčkoj (1946-1949), kaže naučnik Instituta sveopšte istorije RAN Artem Ulunjan.
- Upravo od decembra 1944. godine do februara 1945. godine u vreme zaključivanja takozvanih Varkiških sporazuma između ELAS i Britanaca (12. februara 1945. godine je u Varkiziju bio potpisan sporazum između emigrantske vlade i levičara Otpora o plebiscitu po pitanju državnog uređenja u Grčkoj) počele su vojne akcije. Praktično je građanski rat počeo već tada. Akcije Engleza su imale za cilj da kontrolišu zemlju i onemoguće jačanje ELAS.
Zahvaljujući vojnoj pomoći od strane SAD, britanska komanda je uspela da uguši ustanak levičara, te 11. januara 1945. godine između EAM i Britanije bio potpisan ugovor o primirju. U septembru 1946. godine u Grčku se vratio kralj Georgijus Drugi, te je u zemlji bio održan plebiscit. Bila je stvorena komisija nezavisnih posmatrača za kontrolu izbora, ali, prema rečima jednog od njih, Georgiusa Papadagulisa, to je bila neprikrivena komedija. O slobodi izbora nije bilo ni govora. Građanski rat je trajao sve do 1949. godine. Odlučujuću ulogu je u njemu odigrala komunistička Jugoslavija. Zbog nesuglasica s Sovjetskim Savezom vlada Josipa Broza Tita je leti 1949. godine zatvorila granicu s Grčkom. Grčki partizani su izgubili svoju osnovnu pomoć, te su bili primorani da obustave borbu.
Uoči hladnog rata je Velika Britanija uspela da prekroji političku kartu Evrope i dobije svog štićenika na Balkanu. SSSR je sačuvao svoje položaje u Albaniji, Bugarskoj i Rumuniji. U samoj Velikoj Britaniji te događaje ne vole da se sećaju. Dokumentarni film Tajni rat je u toj zemlji bio demonstriran samo jednom – skoro pre 30 godina, 1986. godine.
Aleksandra Dibiževa,
Izvor: Glas Rusije, © Kollaž: «Golos Rossii»
