Izvor: Politika, 10.Nov.2011, 23:06   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Apsurdan humor za slatki smeh

Najbolji grčki film ove godine jeste „Nepravedan svet” Filiposa Citosa, a među filmovima iz glavnog programa do sada se izdvojili slovački „Dom”, irski „Gle, jagnje” i turski „Putarina”

Solun– Najbolji grčki film 2011. godine nije među onima koji se nadmeću u glavnom takmičarskom programu. Razlog je delimično opravdan. Film „Nepravedan svet” Filiposa Citosa („Moj slatki dom”, „Platonova akademija”) svetsku premijeru >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << je imao na festivalu u San Sebastijanu, gde je Citos osvojio nagradu za najbolju režiju, a glumac Antonis Kafecopulos nagradu za najbolju mušku ulogu. Prikazivanje ovog filma na 52. Solunskom festivalu ima tretman nacionalne premijere, koja je sinoć zasluženo ispraćena gromkim aplauzima.

Citosov film, apsurdnog, gotovo kaurismakijevskog humora, svesno svedene ali i veoma precizne režije, simpatična je i zanimljiva priča o policijskom isledniku Sotirisu (Kafecopulos),čija je opsesija da bude pošteni pravedan pazbog toga prosuđuje pritvorenike u skladu sa sopstvenim moralnim kodeksima, a ne po slovu zakona. U pokušaju da spase još jednu nevinu dušu, on slučajno ubija čoveka,čemu svedoči čistačica Dora (Teodora Cimu), koja u preživljavanju svakodnevice nema problem da prema drugima bude nepravedna. Citos suočava ovo dvoje ljudi, dvoje usamljenika „basterkitonovskog” izraza lica – pravednika i nepravednika, dokazujući da se ljubav može roditi čak i u situaciji kada poštenje i pravdu nije lako kombinovati. Od 20 grčkih filmova proizvedenih u ovoj kinematografskoj (kriznoj i nemirnoj) godini, Citosov „Nepravedan svet” zauzima neprikosnoveno prvo mesto.

Od filmova do sada viđenih u glavnom takmičarskom programu, najbolji celokupan utisak ostavlja debitantski film„Dom” mlade slovačke rediteljke Zuzane Liove, priča o lepoj i melanholičnoj devojci Evi koja živi u ruralnom delu Slovačke iz koje nameravada ode čim maturira. Njen autoritativan i konzervativan otac, koji svoje dobro srce prikriva spoljašnjom grubošću, planira da je zadrži tako što joj gradi kuću u dvorištu porodičnog gnezda. Ono što otac vidi kao dom, Eva vidi kao zatvor pun arhetipskih pravila iz kojeg valja pobeći suprotstavljajući se ocu koji negira njen svet. Centrirajući film na odnos oca i ćerke, postepeno otkrivajući male porodične zagonetke, Zuzana Liova gradi jednostavan, naturalistički film dobre atmosfere, porodičnu darmu u kojoj su svi elementi u besprekornom balansu, pretvarajući tako „Dom” u vredno delo klasične kinematografije.

Njen češki kolega Tomaš Lunjak opredelio se da u formi dugometražnog filma debituje sa animiranim delom „Alojz Nebel”, stilski baziranom na američkim grafičkim novelama iz pedesetih godina prošlog veka. Lunjak radnju svoje filmske priče smešta u 1989. godinu, tik posle „Plišane revolucije”, prateći junaka Alojza Nebela, dispečera vozova železničke stanice na češko-poljskoj granici, koji sve dublje tone u svoje uspomene pune senki i duhova prošlosti. Služeći se istorijskim i političko-geografskim položajem Sudetske oblasti i jezikom simbolizma, jer železnička stanica simboliše ujedinjenje, kretanje ljudi, ideja i same istorije, uz upotrebu rotoskopske animacije i crno-bele tehnike, Tomaš Lunjak  stvara mračan film u kojem nežnost strpljivo puzi uz teške slojeve sive atmosfere.

Među filmovima koji su pridobili pažnju jestei irski film „Gle, jagnje” Džona Mekildafa, slatko-gorki roud-muvi sa dva glavna, ranjiva i životom traumatizovana, junaka – devojkom Liz, majkom kvadriplegičnog dečaka kojeg je dala na usvajanje, koja sa svojim dečkom Džoom živi u automobilu,i sredovečnim Edijem, Džoovim ocem koji protivno svojoj prirodi upada u nevolju kako bi spasao sina od narkomanskih dugova. Liz i Edi sklapaju privremeno (prinudno) savezništvo i kreću zapravo na put iskupljenja, kroz koji ih reditelj Mekildaf vodi uz pažljivo naglašene poteze humora i nade, uz postepeno otkrivanje duboko humanih crta oba lika.

Dobar utisak ostavio je i turski film „Putarina” Tolge Karačelika, u kojem autor kreće od ličnog ka univerzalnom kroz priču o Kenanu, činovniku na naplatnoj rampi, čiji je svakodnevni život u naplatnom boksu, pravoj „zatvorskoj kutiji”, zapravo zgodna metafora za zatvoreni život savremenog čoveka. Pažljivo dozirajući ponavljajuće detalje iz svakodnevice svog protagoniste, Karačelik postiže i ravnotežu između realnog predstavljanja monotone i zagušljive rutine i dimenzije snova, snoviđenja i fantazija, koje Kenana drže u životu. „Putarinu” krasi i čvrsta glumačka igra, kao i izvrsna fotografija Erčana Uzkana.

----------------------------------------------

Male feminističke porno dogodovštine

Među filmove u tradicionalno provokativnom i subverzivnom programu „Otvoreni horizonti”, Dimitris Eipides je uvrstio i zbirku „švedskih akcionih” filmova.

Zbirka od 12 kratkih pornografskih filmova nazvana „Prljavi dnevnici”, koje su snimile švedske feministkinje, nastala je u produkciji Mije Enberg 2009. godine. Svaka od filmskih priča predstavlja čin ogoljenog seksa kroz različite modalitete (čak i animacije) i različite tačke gledišta.

Često snimljeni kamerama mobilnih telefona, ovi filmovi istražuju i pitanje zašto je uvek pretpostavka da je pornografija stvorena od muškaraca za muškarce sa ciljem da se zadovolje muški gledaoci? U „Prljavim dnevnicima” izneta je tvrdnja da žene u pornografiji ne moraju da budu eksploatisane, već da su sposobne da, kao i muškarci, izražavaju svoju seksualnost, fantazije i svoje zadovoljstvo.

Dubravka Lakić

objavljeno: 11.11.2011.
Pogledaj vesti o: Grčka

Nastavak na Politika...