Izvor: Večernje novosti, 08.Jun.2017, 19:41   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Vojvođanske priče: Lolo moja, brkovi ti plavi

Jedan od najistaknutijih simbola muževnosti kroz epohe “padao” u senku, a onda zahvaljujući starim filmovima i fotografijama izranjao iz zaborava LOLO moja, brkovi ti plavi, prst u odžak, pa i’ nagaravi! Nećemo se ni brijati brale, cure vole kad brkovi žare... Pažljivim prebiranjem našlo bi se još nota i stihova posvećenih ovom ukrasu muškog lica. I sve tako, do čuvene izreke “Šta je muškarac bez brkova?”, koja i danas, u eri “ćosavih”, glatko izbrijanih >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << muških lica, ponekad izroni iz zaborava, zahvaljujući starim filmovima i fotografijama. Savremeni modni trendovi potisnuli su brkove u duboku senku, ali nije zaboravljeno da ovaj muževan detalj na muškom licu, nadopunjen bradom, ima vrlo moćnu istoriju. Brkovi su nekada predstavljali simbol muškosti, telesne i duhovne zrelosti i lepote, kao i vojničkog identiteta, moći i mudrosti... I, snagom magneta, privlačili su ženske poglede i naklonost. Stoga ne čudi da su u pesmu stali i nekadašnji berberi, “prvi ljudi” i da se u ono vreme pevalo da “berber ne mož’ svako biti, za to treba dar”. U prvom sačuvanom popisu stanovnika novosadske varoši iz 1698. godine, među 14 zanatlija bio je i chyrurgus Janko Mihalich. Budući da su berberi u to vreme, pa sve do 19. veka, pružali i manje hirurške usluge, pretpostavlja se da je i “hirurg” Janko zapravo bio berberin. - Tokom 19. i u prvoj polovini 20. veka, u osnovne berberske usluge spadalo je brijanje, šišanje, uređivanje kose, brkova i brade, ali i manje kozmetičke usluge - kaže Ivana Jovanović Gudurić, viši kustos Muzeja Grada Novog Sada.Milica Miletić i njen muž Jaša Tomić Raznovrsno su se brkovi kotirali kroz istoriju. Doba renesanse smatra se periodom kad ljudi počinju sve više pažnje da poklanjaju ulepšavanju svoje spoljašnjosti. U tom periodu muškarci su nosili kraću kosu i lepo oblikovane kratke brade i brkove, a u upotrebi su bile mirišljave pomade i voskovi za postizanje željenih oblika. Ali krajem 17. veka, tokom vladavine Luja 14. u Francuskoj, u modu ulazi nošenje perika, čiji redovi kovrdža padaju preko ramena. Uz takve frizure, muškarci su eventualno nosili tanke brčiće, dok je brada izbačena iz mode. Sredinom 18. veka, uvođenjem kraćih perika i nošenja konjskog repića na potiljku, brkovi nestaju sa evropske modne scene. Ali ne zauvek.Uz dokolenice na tufne jedno vreme odlično su išli brkovi, Mađarski stil Vraćaju se krajem 19. i početkom 20. veka. Zanimljivo je da je povratak brkova ujedno značio i proterivanje brade iz mode i to prvenstveno iz zdravstvenih i higijenskih razloga. Istovremeno, brkovi su tada bili simbol sofisticiranog stila. Uporno su se probijali kroz istoriju, pa su formirani i stilovi za taj kosmati detalj na muškim licima. Postojao je mađarski, imperijalistički i volan stil. Takvi stilovi dopirali su, dakako, i do područja današnje Vojvodine. Kustos Ivana Jovanović Gudurić za “Vojvođanske priče” objašnjava da mađarski stil najverovatnije vodi poreklo još iz 16. veka, kad su ovakve brkove nosili husari (najamnička vojska koja vodi poreklo sa prostora Kraljevine Ugarske), kao simbol muškosti i nepobedivosti. To su gusti brkovi koji počinju od sredine gornje usne i puštaju se nadole, najviše do 1,5 centimetar dužine.Imperijalistički stil / Bujni brkovi i brada narodnog tribuna Miletića Brkovi imperijalističkog stila smatrani su izuzetno elegantnim ukrasom, a najviše su ih negovali pripadnici kraljevskih porodica i viših klasa. Naziv su dobili po kajzeru Vilhelmu Drugom, nemačkom imperatoru, čiji se brkovi i danas smatraju najboljim “primercima” ovog stila. To su gusti i čekinjasti brkovi koji se završavaju uvijanjem nagore, iznad krajeva gornje usne. Bili su veoma zahtevni za održavanje, jer su podrazumevali četkanje i fiksiranje krajeva voskom. Nisu se dugo zadržali u modi i postepeno su ih potpuno zamenili “volan” brkovi. “Volan stil” dobio je ovakav naziv zbog sličnosti oblika brkova sa oblikom volana na biciklu. Bio je najpopularniji u 19. veku, opšteprihvaćen kod različitih uzrasta, profesija, klasa... Ovaj stil je prepoznatljiv po krajevima koji su izrazito uvijeni nagore, prema obrazima. I u ovom slučaju bilo je neophodno koristiti vosak kako bi se formirao željeni oblik krajeva. Kao poseban stil izdvojili su se brkovi tipa “mali volan”, približnog oblika kao “volan stil”, ali kraći i tanji. Slične je voleo da zagladi na svom licu srpski poeta i boem Laza Kostić (1841-1910). Nasuprot njemu, naš rano “usnuli” sremskokarlovački pesnik Branko Radičević (1824-1853) nosio je tanke brčiće, nalik na one iz 17. veka kad je brada izbačena iz mode.Volan stil / Brci Laze Kostića u volan stilu Ni političke vođe Srba u Austrougarskoj nisu kaskali za tom modom. Tako je narodni tribun Svetozar Miletić (1826-1901), advokat i gradonačelnik Novog Sada, nosio gustu bradu spojenu sa raskošnim brkovima. Njegov zet Jaša Tomić (1856-1922) koji je 1918. proglasio prisajedinjenje Bačke, Banata i Baranje matici Srbiji, nije simpatisao bradu, ali je zato svoje guste brkove pustio da prilično neukroćeno bujaju. Posle Drugog svetskog rata, kod nas je neko vreme najpopularniji bio tzv. Staljinov brk, ali od 1948. godine i našeg istorijskog “ne” sovjetskom vođi, takvi brkovi su se povukli u ilegalu. Tokom četrdesetih godina 20. veka, pod uticajem novih istorijskih okolnosti, u modu se ponovo vraća glatko izbrijano lice. I taj trend, manje-više, traje do danas u Evropi, Srbiji i ovde, na njenom severu. Slede ga i današnji političari, pa tako u aktuelnoj pokrajinskoj vladi Igora Mirovića, od 11 resora koje predvode muškarci, samo je sekretar kulture i kompozitor Miroslav Štatkić ostao privržen bradici i brkovima kakvi i priliče umetniku. Izgledu muškog lica i glave, u svakoj kulturi i epohi posvećivala se posebna pažnja. Nesumnjivo, tako će biti i ubuduće. Trendovi ćudljive mode relativno učestalo i nostalgično se vraćaju, pa je samo pitanje vremena kad će se istorija ponoviti i brkovi (sa bradom ili bez nje) ponovo izbiti u prvi plan. Stare berbernice bile su mesta okupljanja, ali i razmene vesti, priča i anegdota KOD BRICE IZ MNOGO RAZLOGA DO sredine 20. veka štucovanje (šišanje i oblikovanje) brkova i brade radilo se isključivo u berbernici. Odlazak kod brice podrazumevao je još mnogo toga. Berberske radnje bile su mesta okupljanja, razmene vesti, stavova i mišljenja na različite teme, pa naravno i one dnevnopolitičke. BRCI OD POVERENjA JEDNO istraživanje pokazalo je da žene u kriznim situacijama imaju više poverenja u bradate i brkate muškarce. Naučnici taj fenomen povezuju s mudrošću i zrelošću koje simbolizuju dlake na muškom licu. U srednjem veku postojalo je nepisano pravilo da dotaknuti bradu drugog muškarca predstavlja veliku uvreda. U toj epohi, gotovo da nije postojao kralj koji se nije dičio svojom bradom i brkovima.

Nastavak na Večernje novosti...