Izvor: Radio Televizija Vojvodine, 10.Sep.2011, 18:01   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Spomenici 11. septembra

BEOGRAD -

Teroristički napadi u Njujorku i Vašingtonu 11. septembra 2001. nesumnjivo su presudno odredili tendencije u međunarodnim odnosima prvih decenija 21. veka, Sjedinjene Države su pokrenule "rat protiv terorizma", a na američkom tlu podignut je niz obeležja žrtvama.

Na mestu na kojem su se nalazile kule-bliznakinje Svetskog trgovinskog centra u Njujorku, podignuto je spomen obeležje žrtvama tog zločina, a u visinu se protegao i budući, novi Svetski trgovinski >> Pročitaj celu vest na sajtu Radio Televizija Vojvodine << centar.

Spomenik nazvan “Reflecting Absence” arhitekte Majkla Arada trebalo bi da bude otvoren u nedelju na “nultoj tacki”, mestu rušenja čuvenih kula.

Više od 400 stabala okružuje trg i staze koje vode do spomenika, među kojima je i “stablo opstanka” - azijska kruška koja je pronađena u ruševinama i ponovo je zasađena.

Spomenik će biti otvoren za javnost od 12. septembra, a pristup će biti ograničen na najviše 1.500 posetilaca odjednom.

Oko polovine današnjeg prostora STC biće otvoreno za javnost, a druga polovina će ostati gradilište.

Prema procenama, trošak izgradnje spomenika i muzeja 11. septembra iznosiće oko milijardu dolara. Izgradnja je počela sredinom 2008. Iako se uoči otvaranja spomenika čuju uglavnom pozitivne ocene, nisu baš svi zadovoljni onim što je izgrađeno.

Ranije je pominjana i izgradnja posebnog spomenika za poginule pripadnike spasilačkih službi - 343 vatrogasca, 23 policajca i 37 ljudi iz ostalih gradskih službi.

Trg pored "nulte tačke", gde je 2001. godine oko 2.800 ljudi našlo smrt, zajedno sa muzejom, kako se očekuje, postaće jedna od glavnih turističkih atrakcija u gradu. Na prostoru oko "nulte tačke", od sada dominira oblakoder, pod nazivom "Kula jedan" i nešto je viša od dve srušene kule, a zajedno sa antenom dostiže 541 metar i najviša je zgrada u SAD.

Spomenik za 184 žrtve napada na Pentagon otvoren je za javnost na sedmu godišnjicu napada. U spomen parku smeštenom uz krilo Pentagona nalaze se 184 kamene klupe s malim, osvetljenim, reflektirajućim bazenom ispod svake od njih.

Nacionalni spomenik podignut je i u Šenksvilu, gde su u padu aviona na letu 93 stradale 44 osobe, uključujući i četiri otmičara.

U parku površine 800 hektara u nedelju će, na godišnjicu, biti otvoren Nacionalni spomenik u vidu oblikovanih stabala koja sačinjavaju krug oko mesta rušenja aviona, dok će imena žrtava biti ispisana na cilindričnim zvonima koja pokreće vetar.

U toku je izgradnja Nacionalnog muzeja 11. septembar, koji bi trebalo da bude otvoren za dve godine, a planirana je i izgradnja i dva memorijalna bazena, sa najvećim veštačkim vodopadom u SAD.

Problemi između gradskih vlasti Njujorka i investitora rešeni su u potpunosti tek prošle godine kada su ubrzani i radovi na novoj kuli, muzeju i spomeniku 11. septembra.

Nesporazume je proizvela i namera da se ulaz u Spomen muzej naplaćuje 25 dolara.

Direktor Muzeja Džo Denijels sa druge stane navodi da se moraju pronaći redovni načini finansiranja jer su godišnji troškovi oko 60 miliona dolara. Lobisti pokušaju da izdejstvuju da Kongres ustanovi fiksnu godišnju donaciju za muzej pa, ako do toga dođe ulaz se neće naplaćivati ili bi cena mogla biti simbolična 10 ili 15 dolara.

U vreme dok nije izabrano idejno rešenje spomenika, mediji su objavili su da su na konkursu učestvovali i Olja Ivanjicki iz Beograda i Dušan Džamonja iz Zagreba, dvoje svetski priznatih umetnika, koji su u međuvremenu umrli.

Ivanjicki je 2003. godine završila projekat za novi trgovinski centar u Njujorku, pod nazivom “Big Apple Twins - Ground and Sky Zero Memorial”, a godinu dana kasnije je na konkurs za memorijalni centar u Njujorku prijavila projekat “Memorijalna sfera” (Memorial Sphere).

Džamonja je za spomenik predvideo tri osnovna simbolična elementa: portal od visokih vertikala, stubove u centru, zatim položenom izvijenom skulpturom koja simbolizuje srušene kule bliznakinje, i na kraju zidom od talasaste strukture granitnih ploča, na kojima su ispisana imena žrtava.

Spomenici žrtvama 11. septembra nalaze i u drugim američkim gradovima. Za jedan od njih “Suza bola”, koji je poklon Rusije gradu Nju Džersiju, kritičari ističu da je "estetski neskladan".

Nastavak na Radio Televizija Vojvodine...