Izvor: Blic, 04.Okt.2002, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Igra oko svetske dominacije
Igra oko svetske dominacije
Memoari Henrija Kisindžera, ("Godine obnove", BMG, Beograd) bivšeg savetnika za nacionalnu bezbednost SAD, a potom i državnog sekretara u vreme Ričarda Niksona i Džeralda Forda, dragocen su izvor raznovrsnih činjenica, uvida i zanimljivih razmišljanja o jednom od najznačajnijih razdoblja američke politike nakon Drugog svetskog rata. Jedan od najvećih američkih diplomata govori o "novo svetskom poretku" i njegovim kreatorima na osnovu najpoverljivijih >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << dokumenata američke unutrašnje i spoljne politike. U Blicovom feljtonu, koji je priredio Dragan Bisenić, Kisindžer objašnjava neke od događaja koji su doveli do "novog svetskog poretka" i istovremeno portretiše ličnosti američke i svetske politike koje su njegovi kreatori.
Ali, postojala je i obrnuta strana prostodušne iskrenosti kojom su zastupali svoja novostečena ubeđenja. Kad su se neokonzervativci najpre pojavili na sceni, iskustvo koje ih je određivalo bilo je njihovo sopstveno ideološko preokretanje ka vođenju hladnog rata. Taktika ih je zamarala; nisu videli nijedan vredan cilj američke spoljne politike koji ne donosi totalnu pobedu. Njihovo istorijsko pamćenje nije obuhvatalo bitke kojima su odbili da se pridruže, ili domaće traume kojima su tako često doprinosili s radikalne leve strane barikade. Kada su se premestili na radikalnu desnicu, neokonzervativci su sa sobom poneli svoju organsku odbojnost prema Niksonu, iako su tehnički sada s njime bili na istoj strani. A uz to su potonju raspravu izobličili jednim tonom amnezije u pogledu sopstvene uloge u glavnim bitkama, gde je Vijetnam bio simbol, ako ne i merilo.
Vijetnam je ubrzao ono što bi Sjedinjene Države iskusile u svakom slučaju - mada nešto postepenije: saznanje da moć u svetu postaje rasutija, a izolacija za Ameriku sve nemogućnija. Kako se dvadeset prvi vek približava, SjedinjeneDržave će morati svoj uticaj da upražnjavaju kao pojedinačan, najznačajniji i najdosledniji deo jednog međunarodnog sistema, ali ne više kao nadmoćna zemlja kakva je bila na početku hladnog rata. Velike inicijative iz prvih godina hladnog rata predstavljane su kao 'rešenje” za izazov na koj su se odnosile, često s konačnim rokom. Stoga je u budućnosti potrebno postojano američko učešće u svetu koje će više zavisiti od sposobnosti da se sabiraju fini stupnjeviti prelazi nego od planiranja konačnih ishoda na kratko vreme.
Budila se svest da idealizam može dovesti do prekomernog širenja baš koliko i loša procena. Pa ipak, tradicioalno američko vilsonovstvo bunilo se protiv istine da se, uopšteno uzev, veliki ciljevi u spoljnoj politici moraju dostizati u pojedinačnim, nedovršenim stupnjevima. A osujećenost zbog Vijetnama dopunjavala je razočaranje.
Radikalni protivnici Vijetnamskog rata pripisivali su neuspehe u Indokini moralnoj manjkavosti, i propovedali terapiju odustajanja, kako bi se Sjedinjene Države mogle usredsrediti na svoje unutarnje popravljanje. Neokonzervativci su obrtali ovu pouku, videći u moralnoj regeneraciji ključ za ponovno angažovanje. Nikson i ja slagali smo se sa uvodnom pretpostavkom neokonzervativaca, ali smo i verovali da nas je prosto vilsonovstvo iz ranih šezdesetih godina namamilo u avanture koje su premašale naše mogućnosti, i lišilo merila da odredimo bitne elemente svog nacioinlanog cilja. Onima od nas koje je ozledio antivijetnamski protest bilo je veoma - čak opsesivno - stalo da se izbegne ponavljanje takve paralize. Stoga smo tragali za trezvenijim pristupom američkoj spoljnoj politici koja bi - kako smo neprestano izjavljivali - izbegla oscilovanje između abdikacije i preteranog širenja kakvo je obeležilo prethodno razdoblje.Neokonzervativci su insistirali da takav pristup nije pravičan prema moralnom dinamizmu jednog društva koje se odreklo okorelih proračunatosti Staroga sveta. No, postupno, oni su ponudili ne toliko jedan novi poredak - kako su tvrdili - koliko povratak militantnom, energičnom vilsonovstvu. Osnovni cilj spoljne politike, kako su ga oni videli, bilo je zatiranje zla koje predstavlja Sovjetski Savez, pri čemu nisu mešali problem sa taktikom.
Dok smo Nikson i ja najveću opasnost videli u podmuklom sovjetskom ekspanzionizmu, potpomognutom sovjetskom nadmoći u konvencionalnom naoružanju, internim putevima opštenja, i kišobranom velike i sve veće strateške nuklearne moći, noćna mora koju su videli neokonzervativci bila je nekakva apokaliptična, možda nuklearna završnica, u igri oko svetske dominacije. nastaviće se
