Izvor: Politika, 04.Okt.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Grčki đaci bez udžbenika iz istorije
Sporna knjiga za sedmi razred osnovne škole povučena iz upotrebe zbog zaključka da se u njoj grubo falsifikuju istorijske činjenice Specijalno za "Politiku"
Atina, 3. oktobra - Novi grčki udžbenici istorije za VII razred osnovne škole, koje su ovog proleća u centru Atine ekstremisti spaljivali na lomači, konačno su povučeni iz upotrebe. Posle više meseci mučne rasprave i naučne ekspertize zbog optužbi javnosti i crkve da su iz političkih ciljeva grubo falsifikovane >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << istorijske činjenice i prošlost pod Turcima prikazivana u lepšem svetlu - novi ministar obrazovanja Evipidis Stilijanidis odlučio je da se knjiga povuče iz nastavnog programa.
Bio je to prvi potez novog ministra posle pobede Nove demokratije i formiranja vlade u kojoj je upravo bivši ministar obrazovanja Marijeta Janaku, kojoj je na dušu stavljen i ovaj skandal, ostala - bez fotelje. Na sastanku kabineta prihvaćen je nalaz eksperata i konstatacija da je udžbenik - nepatriotski.
Suština je u nedostatku kritičnosti sa kojom su autori opisivali patnju grčkog naroda za vreme Otomanskog carstva, istorijskom periodu od nekoliko vekova koji Grci i dan-danas pamte kao najbolniji, najmračniji i koji je još uvek, u podsvesti, latentan uzrok netrpeljivosti između dva naroda. Prenebregava se, recimo, činjenica spaljivanja grada Smirni, ubijanje i egzodus Grka i drugih pravoslavaca na prostoru Male Azije. Ogorčenje je u javnosti izazvao pokušaj autora udžbenika da se se čin proterivanja i masakra i ukupnog stradanja naroda pod Otomanskim carstvom prećuti u ime političkih ciljeva, u interesu boljih grčko-turskih odnosa.
Skočila je opozicija, nacionalističke partije. Protestovala je grčka crkva, arhiepiskop Hristodulos, koji je javno rekao da se knjigom napisanom na taj način iz istorije u potpunosti briše svaka uloga grčke crkve i pravoslavlja.
Autori knjige su, iz ko zna kakvih razloga, uporno branili svoju poziciju. Jedan od njih, profesor Marija Repus, recimo, tada je izjavljivala da nije tačno da knjiga nije dovoljno patriotska i da je sigurna da u njoj nema faktičkih grešaka već da se samo radi o načinu na koji se posmatraju istorijske činjenice. Osvrćući se, recimo, na istorijsku činjenicu da je 1922. godine vojska Kemala Ataturka spalila grad Smirni i da je tada poginuo veliki broj pripadnika grčke i jermenske populacije, profesorka kaže da je to u udžbeniku opisano na literaran, za mlade mnogo prihvatljiviji i manje grub način koji kod dece razvija novu metodologiju učenja istorije - kroz razvijanje mašte. U knjizi je, zato, ovaj događaj opisan na drugi način: "Dana 27. avgusta 1922. turska armija je ušla u Smirni. Hiljade Grka su tada pokušale da se po svaku cenu dokopaju domovine."
Grci, pre svega roditelji, ali i veliki deo javnosti, nisu hteli da prihvate da se zbog nekakve političke korektnosti u odnosima Atine i Ankare danas zanemaruje istorijska činjenica stradanja grčkog naroda za vreme Otomanskog carstva, prenebregava činjenica genocida nad pravoslavnom populacijom, anuliraju istorijske dimenzije katastrofe na prostoru Male Azije... Da se otimanje dece od roditelja i odvođenje u janičare opisuje kao čin regrutovanja mladih od strane Turaka... Niti se može i sme istorijska istina prinositi kao žrtva grčko-turskom prijateljstvu, kako je rekao arhiepiskop Hristodulos.
Podsetimo, prva verzija spornog udžbenika je odobrena još 2003. za vreme vladavine Pasoka i tada je, kako piše ovdašnja štampa, navodno postignut sporazum da se izbegne isticanje istorijskih momenata koji bi dalje mogli da podgrevaju međusobnu netrpeljivost između dva naroda. Iako autori negiraju da su bilo kada i bilo kakvi politički kriterijumi uticali na način pisanja knjige i prikazivanje istorijskih činjenica, glas javnosti je očigledno bio jači i razumniji od svih drugih motiva, naročito od pokušaja da se osnovno obrazovanje i elementarno istorijsko znanje najmlađih Grka, već sada - politizuje.
Jasmina Pavlović-Stamenić
[objavljeno: 04.10.2007.]
