Izvor: Vostok.rs, 24.Apr.2012, 20:37 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Deset pogleda na budućnost Republike Srpske - 2. dio
24.04.2012. -
Kadrovi koji su postavljani na ključna mjesta unutar ministarstva, ali i u pojedinim ambasadama, su mahom ratni i poratni kadrovi bošnjačkih političkih opcija, uostalom kao i sami ministri (izuzev perioda 2002– 2006. u kojem nije učinjeno mnogo da situacija popravi). Pozitivni propisi iz oblasti državne uprave štite jednom postavljene kadrove, pa se po ovom pitanju u smislu restruktuisanja DKP mreže objektivno može uraditi vrlo malo. Stoga i ne čudi izuzetno >> Pročitaj celu vest na sajtu Vostok.rs << negativna percepcija Republike Srpske i srpskog naroda koji se godinama od strane zvaničnih državnih organa predstavljaju kao opstrukcionistički faktor u procesu evroatlantskih integracija, a entitetska vlast satanizuje do neslućenih razmjera.
Kada govorimo o popravljanju medijske slike, ne treba zanemariti ni činjenicu da Republika Srpska ne koristi nove medijske tehnologije u onoj mjeri u kojoj bi to bilo poželjno za prezentovanje političkih stavova svjetskom auditorijumu. Kao primjer ove tvrdnje, navešćemo da niti jedna entitetska institucija, ni medijski servis koji se finansira javnim sredstvima ne posjeduje kvalitetan internet portal na engleskom ili nekom drugom stranom jeziku. Naime, internet je u velikoj mjeri transformisao medije stvarajući pri tome čitav niz novih medijskih formi putem kojih se vijesti, audio i video sadržaj, politički stavovi prezentuju trenutno, neograničenom broju gledalaca i slušalaca. Blogovi, portali i razni striming servisi, su samo neki od njih. U tom smislu, mora se razmišljati ili o adaptiranju postojećih javnih medijskih servisa, ili o osnivanju novih koji bi bili u cjelosti okrenuti ka internetu, i koji bi svoj sadržaj pružali isključivo na nekoliko svjetskih jezika, dvadeset i četiri sata dnevno.
U pogledu sprovođenja lobističkih aktivnosti, od 2006. godine je urađeno mnogo. Nastavak saradnje sa renomiranim svjetskim lobističkim kućama je od primarnog interesa za Republiku Srpsku, pogotovo ako se ima u vidu da bošnjačka, pa i hrvatska politička elita već duže vrijeme uspješno lobira za ostvarivanje sopstvenih političkih ciljeva, što u Republici Srpskoj do sada nije bio slučaj. Kao rezultat zanemarivanja lobističkog potencijala, Republika Srpska je pretrpila znatnu političku štetu, brojne rezolucije koje su je notirale kao krivca za opstrukciju Dejtona, što često u pitanje dovodi i njenu egzistenciju, istovremeno stvarajući negativna mišljenja koja se baziraju na ovakvoj nerealnoj konstrukciji.
6. Sopstvena zarad evropske budućnosti ne smije biti dovedena u pitanje
Evropske integracije su cilj gotovo svih političkih partija koje djeluju u Bosni i Hercegovini. Proklamovani evropski put je, čini se, jedina tema oko koje postoji konsenzus sva tri naroda i njihovih političkih predstavnika. Pojačano prisustvo Evropske unije kroz Kancelariju specijalnog predstavnika EU u Bosni i Hercegovini ima dvostruki cilj. Jedan je operativno-tehnička priprema zemlje za usvajanje evropske pravne stečevine i sticanje kandidatskog statusa, dok je drugi, iako ne previše eksponiran, očuvanje države i sprečavanje mogućeg raspada. Stoga su evropske integracije, posmatrano sa aspekta zemalja tvoraca Dejtonskog mirovnog sporazuma, pitanje svih pitanja.
Ipak, treba imati u vidu da je u dosadašnjem periodu ovaj proces često bio zloupotrebljavan za unutrašnju reorganizaciju zemlje i transformaciju dejtonskih principa, gdje je u prvi plan istican ”duh” umjesto slovo Mirovnog sporazuma. Ovu ”dejtonsku duhovnost” su ponajbolje osjetili stanovnici Republike Srpske u periodu mandata lorda Pedija Ešdauna, kada se zarad prelaska u fiktivnu, briselsku fazu, sprovodila nezapamćena politička presija što je podrazumijevalo nasilnu izmjenu ustava, nametanje zakona, smjenu legalno izabranih zvaničnika uz oduzimanje svih ljudskih prava, zatvaranje preduzeća i banaka, fizičku torturu nad pravoslavnim sveštenstvom i sve druge ”demokratske” metode izgradnje evropskog puta. Kako se sredinom 2006. godine politička scena u Bosni i Hercegovini homogenizovala u etničkom smislu, i kako je fokus međunarodne zajednice usmjeren na druga, u prvom redu sopstvena egzistencijalna i politička pitanja, uticaj Kancelarije visokog predstavnika je počeo da slabi i ona se prestala baviti evropskim pitanjima koja joj nikada i nisu bila u mandatu. Zato u svojoj biografiji Ešdaun sasvim transparentno otkriva da je u Bosnu i Hercegovinu došao sa ciljem centralizacije i ustavnog krojenja po sopstvenoj mjeri, koja najviše sliči proklamovanim političkim ciljevima bošnjačkog establišmenta.
”Period stagnacije”, kako evropski zvaničnici nazivaju period od propasti tzv. ”aprilskog paketa” ustavnih promjena 2006. godine do danas, iako obilježen međunacionalnim trzavicama, predstavlja i period u kojem je Republika Srpska povratila svoje nacionalno dostojanstvo. Istovremeno, pozitivna unutrašnja politička klima dovela je do sve snažnijeg prisustva Republike Srpske kao jednog od relevantnih i nezaobilaznih faktora kada su u pitanju evropske integracije. Ovakav status otvara mogućnost preispitivanja svrsishodnosti evropskog puta kakvim ga je svojevremeno postavio Ešdaun, a koji je značajno deradikalizovan u posljednje vrijeme.
Stiče se utisak da pojedini prijedlozi za evropsku adaptaciju Bosne i Hercegovine još uvijek idu u pravcu grubog uplitanja u unutrašnja pitanja, pogotovo redefinisanja ustavnih rješenja uspostavljenih dejtonskim balansom. Pitanja državne pomoći, vojne imovine, konačne implementacije arbitražne odluke za Brčko i ini su prije svega stvar unutrašnjeg dogovora koje ni u kom slučaju ne bi trebalo posmatrati kroz evropsku prizmu. Pogotovo se ne bi smjela favorizovati jedna od strana u dijalogu, kako se to često radi pod presijom ”zaostajanja na evropskom putu”.
Ne treba se zanemariti ni presuda Evropskog suda za ljudska prava u slučaju Sejdić i Finci protiv BiH. Ovom presudom se država obavezuje na izmjenu ključnog dijela ustava, čime se daje podrška onim snagama koje ovu priliku žele iskoristiti za prekrajanje po sopstvenom nahođenju, pokušavajući od Bosne i Hercegovine načiniti ono što je bila početkom devedesetih. Sigurno je da ovakav uslov nije postavljan ni ekskluzivno nacionalnim državama, pa je nepoznato zašto bi isti bio uslov za tronacionalnu kakva je BiH. I tzv. ”strukturalni dijalog” o reformi pravosuđa koji se vodi na ekspertskom nivou je u startu poprimio političke konotacije, pa se sve češće u sarajevskim pravnim krugovima uz prećutnu asistenciju evropskih zvaničnika potencira osnivanje Vrhovnog suda BiH, čime bi pravni sistem Bosne i Hercegovine bio obogaćen još jednom antidejtonskom i antiustavnom kategorijom. Tako bi ovaj dijalog otišao u sasvim suprotnom pravcu, iako je njegova intencija bila da se stanje u pravosuđu svede u pravne a ne političke okvire, da se izvrši revizija presuda Suda BiH za ratne zločine i nevjerovatnu kvantitativnu disproporciju na štetu Srba, kao i da se na dnevni red postavi pitanje apelacione nadležnosti Ustavnog suda BiH.
Sigurno je da je evropski put Bosne i Hercegovine jedinstven i u pogledu uslova koje joj se postavljaju. Posmatrano sa aspekta Republike Srpske, potrebno je izvršiti realnu procjenu sopstvene političke snage i uticaja kako bi se kroz ovaj proces prošlo što bezbolnije uz maksimalno očuvanje ustavne pozicije i nadležnosti koje su joj date u Dejtonu. Ukoliko bi ova borba bila nemoguća, ukazuje se opasnost od gubitka sopstvenog nacionalnog identiteta i autohtonosti zarad još uvijek daleke, i nadasve nezvjesne evropske budućnosti. U prilog tome govore i aktuelne ekonomske i političke turbulencije unutar evropske porodice naroda, te krajnje upitne perspektive same Unije u onoj formi u kakvoj egzistira danas. Međutim, cilj Republike Srpske ne smije biti isključivo formalno članstvo u Evropskoj uniji, već prijeko neophodno usvajanje evropskih normi i kulturne stečevine koji bi značajno unaprijedili životni i svaki drugi standard, a u određenoj mjeri balkanski mentalitet približili evropskom. Dakle, pitanje članstva u EU ne treba percipirati emotivno, nego realno, uz maksimalno očuvanje sopstvenih nacionalnih interesa.
7. Samo obrazovana nacija je uspješna nacija
Obrazovni sistem Republike Srpske je proteklih godina prošao kroz izrazite turbulencije. Na temeljima nekadašnjeg francuskog modela osnovnog, srednjoškolskog i visokog obrazovanja koji je bio usvojen kao zvanični obrazovni program u bivšoj SFRJ, prihvaćena je izgradnja novog, bolonjskog sistema koji je u primjeni u Evropskoj Uniji. Međutim, ova transformacija je izvršena nesistemski i bez jasne vizije, što je rezultiralo ”divljom bolonjizacijom”, prije svega u segmentu visokog obrazovanja gdje je došlo do osnivanja ad hokvisokih škola i fakulteta komercijalnog tipa. Poplava preko noći stečenih akademskih kvalifikacija nije samo ugrozila obrazovni sistem nego i samu budućnost Republike Srpske kao društva, kroz potpunu akademsku devastaciju i srozavanje edukativnih i naučnih kriterijuma.
Bolonjski sistem edukacije u samoj svojoj suštini podrazumijeva stvaranje obučene radne snage usko specijalizovane za potrebe tržišta rada. Ovakav pristup je u potpunosti u saglasnosti sa neoliberalnim ekonomskim principima koji kao primarni interes definišu brzo sticanje profita za poslodavce. Stoga se u širem kontekstu bolonjski obrazovni sistem ne može smatrati za kvalitetnu alternativu naučno-istraživačkom modelu koji je bio prisutan u svim bivšim jugoslovenskim republikama, ili bar ne u onoj mjeri u kojoj je on implementiran kod nas. To se najbolje vidi na primjeru Slovenije koja od svih država članica Evropske unije ima najmanju stopu realizacije bolonjskog procesa u visokom obrazovanju, što se može posmatrati i kao adekvatna briga države za sopstvenu budućnost.
Ne dovodeći u pitanje prirodu osnivačkog kapitala visokoškolskih ustanova (privatni, javni), i ne praveći bilo kakvu diskriminaciju po tom osnovu, izvjesno je da će nadležne institucije zadužene za praćenje kvaliteta obrazovnog sistema u Republici Srpskoj morati izvršiti detaljnu reviziju ne samo operativnog sprovođenja strateškog koncepta (u ovom trenutku to je bolonjski), nego će biti u obavezi da izvrše i detaljnu analizu efekata njegove dosadašnje primjene. Tu prije svega mislimo na preispitivanje kvaliteta i sadržaja nastavnog programa i nastavnog procesa, te ih usaglasiti sa trenutnim ekonomskim i akademskim potrebama Republike Srpske, kako bi se stvorio kvalitetan privredni ali i naučno-istraživački potencijal. Takođe se treba povesti računa i o usklađenosti nastavnih planova i programa u osnovnom i srednjoškolskom segmentu, te ih uskladiti sa programima razvijenih evropskih zemalja.
Činjenica je da su podaci o procentu visokoobrazovanih u Republici Srpskoj još uvijek daleko ispod evropskog prosjeka, ali je i činjenica da se bez novog, sistemskog i strateškog rješenja koji ne bi bio isključiv i koji bi realno sagledao probleme koji su i više nego prisutni, ova statistika neće u dogledno vrijeme poboljšati.
8. Dobra bezbjednosna politika = osiguranje mirne egzistencije
Reformom odbrane iz 2002. i 2003. godine, Republika Srpska je izgubila značajan segment svog bezbjednosnog sistema, a to je Vojska Republike Srpske. U isto vrijeme, cjelokupna Bosna i Hercegovina je prošla kroz proces smanjenja konvencionalnog naoružanja koji je bio u posjedu dotadašnjih entitetskih oružanih snaga, stvarajući relativno slabu zajedničku oružanu formaciju. Upotrebna vrijednost Oružanih snaga Bosne i Hercegovine se tako svela na intervencije u slučajevima elementarnih i drugih vremenskih nepogoda, ali, što je još bitnije, i što je možda i jedini razlog zašto egzistiraju, na učešće u mirovnim i vojnim misijama NATO pakta.
Nedugo nakon reforme odbrane, pod pritiskom Pedija Ešdauna i instrukcijama bošnjačke političke elite sprovedena je reforma obavještajno-bezbjednosnog sektora. Dotadašnje obavještajno-bezbjednosne strukture entiteta, Obavještajno-bezbjednosna služba Republike Srpske (OBS) i Federalna obavještajno-sigurnosna služba (FOSS) su stopljene u jedinstvenu Obavještajnu-bezbjednosnu agenciju (OBA-OSA), dok su dotadašnji kadrovi entitetskih službi, nakon diskutabilnih bezbjednosnih procedura i provjera, preraspoređeni na nove radne pozicije. 2005. godine, entiteti su raspolagali još jedino javnim bezbjednosnim sektorom - Ministarstvom unutrašnjih poslova i Policijom Republike Srpske, te Federalnim ministarstvom unutrašnjih poslova i ministarstvima i policijskim formacijama kantona u Federaciji BiH. Gubernator Ešdaun je, usmjeravajući se na njih, a u cilju kreiranja jedinstvenog bosanskohercegovačkog ministarstva unutrašnjih poslova i policije osmislio famozni koncept reforme policije po kojem bi, da je sproveden, pala i posljednja linija odbrane državnog kapaciteta Republike Srpske jer bi reforma javnih bezbjedonosnih struktura zahtijevala i reformu pravosudnog sistema (mjesna nadležnost sudova, tužilaštava i sl.). Kao neuspjeli pokušaj sprovođenja Ešdaunovog koncepta bezbjednosne unitarizacije formirana je Direkcija za koordinaciju policijskih tijela, čiji dosadašnji efekti djelovanja pokazuju svu apsurdnost postojanja takvog organa na nivou Bosne i Hercegovine.
U uslovima umanjenog bezbjednosnog kapaciteta, Republika Srpska mora preduzeti sve neophodne mjere za jačanje policije, što podrazumijeva opremanje najnovijom tehnikom i oružanim sredstvima, do institucionalnog osnaživanja uloge Ministarstva unutrašnjih poslova. Razloga za podizanje svijesti o opštoj bezbjednosti ima mnogo - od konstantne prijetnje ekstremističkih pokreta kakav je vehabistički, do sprečavanja kriminalnih aktivnosti koje su u posljednjih dvadeset godina evidentne. U tom smislu, od pomoći mogu biti iskustva drugih prijateljskih zemalja koje su izloženje prijetnji terorizma, kao npr. Izrael i Ruska Federacija.
Posebnu pažnju treba posvetiti pitanju tzv. kibernetičke bezbjednosti, s obzirom na to da se većina logističkih aktivnosti koje se odvijaju sa ciljem terorističkih napada obavljaju putem modernih elektronskih sredstava komunikacije. Tokom 2011. godine, Republika Srpska je napravila značajan iskorak u ovoj oblasti kao prvi nivo vlasti u Bosni i Hercegovini koji je legislativno uredio ovu oblast, dok su u toku i pripreme za uspostavljanje operativno-tehničkog tijela koje bi se bavilo obom problematikom. Koliki je značaj kibernetičke bezbjednosti, najbolje govori podatak da su Sjedinjene Američke Države uspostavile i posebnu ”sajber komandu” oružanih snaga, a da se trenutno razmišlja i o osnivanju novog roda američkih oružanih snaga čiji bi primarni zadatak bio nacionalna odbrana i prevencija bezbjednosnih rizika na internetu i drugim računarskim mrežama. Otuda i posebno interesovanje NATO struktura za ova pitanja unutar Bosne i Hercegovine[5].
U okviru razmatranja pitanja iz oblasti nacionalne bezbjednosti, blagovremeno se mora pokrenuti i rasprava o dilemi vezanoj za pristup NATO savezu koja je specifikum srpskog naroda i tiče se istorijskog konteksta odnosa prema zapadnoj alijansi. Izvjesno je, međutim, da se ova odluka ne smije donositi na prečac, bar ne bez prethodno jasno izražene narodne volje putem referenduma i uvažavanja strateškog opredjeljenja Srbije. Sa sigurnošću se može tvrditi da je za dugoročno rješavanje problema nacionalne bezbjednosti Republike Srpske primarni interes uspostavljanje dobre saradnje, pa čak i strateških odnosa, sa nekom od respektabilnih vojnih sila. Takođe je ispravno tvrditi da se zaokružen bezbjednosni okvir može ostvariti jedino povratom prenesenih nadležnosti iz ove oblasti.
9. Racionalizacija administracije se ostvaruje uplivom novih ideja i novih kadrova
Racionalizacija birokratskog aparata je za svaku vlast izrazito bolno pitanje, ali je i strateško ukoliko se želi ostvariti efikasnost i smanjenje javne potrošnje. Po zvaničnim podacima, svi nivoi vlasti u Bosni i Hercegovini posjeduju nesrazmjerno velik administrativni aparat koji se, želi li se omogućiti bolji servis građanima, mora smanjiti na prihvatljiv nivo uz istovremenu modernizaciju korišćenjem novih tehnologija. Ovaj proces je još 2006. godine pokrenut pod nazivom ”Reforma javne uprave u BiH”, a u tu svrhu pri Savjetu ministara formirana je i Kancelarija za reformu javne uprave koja deklarativno provodi smjernice iz strategije, iako su praktični rezultati najblaže rečeno izostali. Čak štaviše, ukupan broj činovnika je od potpisivanja sporazuma o reformi javne uprave porastao i do 5 %, od čega je čak 25.000 radnika zaposleno u institucijama Bosne i Hercegovine. Uzme li se u obzir da je, shodno ustavnoj konstrukciji BiH, većina upravnih nadležnosti na entitetskom, kantonalnom i opštinskom nivou, opravdano se postavlja pitanje svrhe mnogih upravnih organa koji veći dio dodijeljenih im budžetskih sredstava koriste za lične dohodke i druge vrste naknada.
Koji su neophodni koraci ka reformi javne uprave Republike Srpske?
Prije svega potrebno je kreirati centralnu evidenciju kadrova, smanjiti formalno uspostavljen okvir rukovodećih radnih mjesta uz istovremenu izmjenu legislative kako bi se omogućilo rangiranje i unapređenje po osnovu radnih sposobnosti. Na drugu stranu treba se izvršiti revizija efikasnosti svakog činovnika ponaosob, te shodno tome preduzeti potrebne mjere koje bi vodile ostvarenju cilja (prestanak radnog odnosa, premještaj po potrebi službe, obavezno usavršavanje, interno testiranje i sl.). Takođe je poželjno ispitati praksu drugih zemalja u kojima je proces reforme javne uprave dao željene rezultate. Kao jedan od mogućih modela je i čuveni estonski model, gdje je broj zaposlenih u državnoj upravi sveden na najmanju mogući mjeru zahvaljujući masovnom korišćenju interneta i pratećih informaciono-komunikacionih tehnologija, i gdje je uspostavljen sistem tzv. e-vlade (eng. e-Government). Pri tome treba sagledati sve faktore koji su Estoniju doveli do titule ”evropskog lava”, a posebno istorijski kontekst estonskog razvoja i podudarnosti sa političkim položajem i drugim karakteristikama Republike Srpske (populacija, geostrateška pozicija, tranzicija iz socijalizma ka kapitalizmu, i sl.).
Svakako da je za efikasnu upotrebu novih tehnologija preduslov dobra tehnička obučenost osoblja što neminovno vodi do otpora zaposlenih koji se na nove poslovne procese teško adaptiraju. Međutim, mora se razmisliti i o postepenoj izmjeni starosne strukture državnih službenika, odnosno pružanja šanse mladim, obrazovanim i u tehnološkom smislu osposobljenim kadrovima čiji je entuzijazam i želja za konstantnom edukacijom izražena u većoj mjeri. S obzirom da je glavna odlika svakog efikasnog upravnog aparata brzina i transparentnost upravnih procedura, za pretpostaviti je da bi ovakva radikalna transformacija u odnosu na postojeće stanje dala rezultate. U tom smislu u Republici Srpskoj je u posljednje vrijeme učinjeno nekoliko krupnih koraka u stvaranju infrastrukturnih pretpostavki za omogućavanje uvođenja e-vlade, što je praksa sa kojom bi se trebalo nastaviti i u narednom periodu.
10. Krenuti naprijed znači preći iz socijalne u razvojnu fazu
I pored značajnih investicija i realizacije infrastrukturnih projekata koji su obilježili protekli petogodišnji period, Republika Srpska se još uvijek može okarakterisati kao društvena zajednica okrenuta socijalnim pitanjima. Najbolji dokaz ove tvrdnje je postojanje Ministarstva za izbjeglice i raseljena lica i brojnih drugih resora slične nadležnosti smještenih u okviru drugih upravnih organa i nakon sedamnaest godina od okončanja ratnih sukoba. Činjenica je da postoji realna potreba i briga za lica koja su u stanju socijalne potrebe, ali je isto tako činjenica da je prijeka potreba za osmišljavanjem i pokretanjem investicionih ciklusa koji će stvarati novu vrijednost.
Posebno mjesto u društvenom životu Republike Srpske zauzima državna briga za one koju su u njene temelje položili najvrijednije. Briga o boračkim kategorijama i porodicama poginulih boraca mora ostati imperativ, jer se radi ne samo o socijalnom zbrinjavanju, nego i stvaranju nacionalne kohezije kroz njegovanje vrijednosti i pozitivnih efekata proteklog odbrambeno-otadžbinskog rata.
Značajna budžetska sredstva se moraju odvojiti za razvojne projekte. U tom kontekstu, potrebno je nastaviti sa usmjeravanjem novčanih sredstava u krucijalne projekte od državnog značaja, kao što je do sada rađeno kroz projekat Investiciono-razvojne banke. Preduslov je dovod stranog kapitala i razvoj javno-privatnog partnerstva kao modalitet koji implementiraju i ekonomski razvijene zemlje, naravno, na zdravim legislativnim temeljima. Takođe, naučno-tehnološki razvoj i veći upliv akademske zajednice u procesu osmišljavanja ovih projekata, te preuzimanje najbolje prakse drugih tranzicionih društava je putanja kojom bi se trebalo krenuti ukoliko se želi preći u razvojnu društvenu fazu.
Zaključna razmatranja
U prethodnom tekstu smo ukazali na društveno-političko stanje u kojem se trenutno nalazi Republika Srpska. Izvjesno je da nam predstoje veliki izazovi koje je u cilju blagovremenog adresiranja potrebno detaljno analizirati i taksativno pobrojati. Na jednoj strani radi se o prijetnjama po samu egzistenciju u političkom i pravnom smislu, dok drugi aspekt sačinjavaju unutrašnji društveni problemi koji bi mogli dovesti do samourušavanja ili, u najmanje štetnom scenariju, nefunkcionalnosti samog državnog okvira.
Predviđanja domaćih i stranih analitičara o budućnosti regiona idu u dijametralno suprotnom pravcu. Jedni posvećuju veliku pažnju evroatlantskim integracijama kao spasonosnom modelu Bosne i Hercegovine i konačnoj evropeizaciji Balkana, dok drugi tvrde da je trenutna ugroženost evropskog projekta indikator nekih novih vjetrova u međunarodnoj politici i međunarodnom poretku, ali i šansa za stvaranje suverenog državnog okvira. Iako fokus ovog rada nije usmjeren na procjene globalnih kretanja, sa izvjesnim stepenom sigurnosti možemo konstatovati da bi primarni interes srpskog naroda i Republike Srpske u narednom periodu trebao biti saniranje ratnih i postratnih društvenih devijacija, u svojevrsnom smislu okretanje ”samom sebi”, te gradnja modernog mikrookruženja koje će biti dovoljno primamljivo za velike partnere u slučaju sve evidentnije polarizacije svjetske političke scene.
Istorijske prilike za objedinjavanje srpskog nacionalnog prostora koje su propuštene zahvaljujući nerazumijevanju novonastalih okolnosti i vođenjem iracionalne politike dovele su do dodatnog opterećenja srpskog nacionalnog bića. Posebno je teško sagledati sve negativne efekte proteklog rata koji je u sociološkom smislu stvorio dodatne obaveze za buduće generacije, prije svega ispravljanja neopravdano negativne slike o jednom čestitom i slobodarskom narodu koji nikada nije iskazivao hegemonističke aspiracije, i koji se zbog svoje duhovne i moralne snage uvijek nalazio na udaru velikih, ali i opštoj nacionalnoj apatiji koja rezultira krajnje ekstremnim ideološkim projektima poput ”druge Srbije”. Republika Srpska, kao zavjet srpskog nacionalnog korpusa zapadno od Drine garantovan Dejtonskim mirovnim sporazumom mora biti i ostati vrhovni ideal za koji je plaćena ogromna cijena, te je neophodno konstantno ukazivati na opravdanost njenog postojanja kao garanta opstanka. Uz jačanje sopstvenog nacionalnog duha, potrebno je pronaći kompromis sa narodima u okruženju i raditi na uspostavljanju dobrosusjedskih odnosa. Pri tome je potrebno uvažiti i druge političke stavove, ne dozvoliti homogenizaciju domaće političke scene u onoj mjeri u kojoj bi ona ugrozila postojanje drugačijeg mišljenja, ali i ukazivati na postojanje jedinstvenog nacionalnog cilja i vrijednosti.
U kontekstu svega prethodno navedenog, Republika Srpska mora biti nacionalno i društveno odgovorna zajednica, jer svaka greška današnjice može biti kobna za buduće generacije, što je rizik koji u današnjim turbulenim vremenima ne bi smjeli preuzimati. Deset teza koje su izložene u ovom radu bi taj rizik mogli smanjiti, u obimu u kojem se naša percepcija sadašnjih društvenih, političkih i pravnih tokova pokaže ispravnom. POČETAK
[1] 1996. godine, Republika Srpska je imala svoje oružane snage (Vojsku Republike Srpske), obavještajno-bezbjednosnu službu (OBS), carinsku i graničnu službu i druge elemente državnosti. Po nezvaničnim analizama, smatra se da je do 2006. godine na nivo Bosne i Hercegovine nelegalno preneseno preko pedeset izvornih nadležnosti Republike Srpske garantovanih Aneksom 4 Dejtonskog mirovnog sporazuma.
[2] Takvo rješenje preovladava u Ustavu BiH - eklatantan primjer je postavka i način biranja Predsjedništva BiH kao jedinog organa izvršne vlasti. Izbornom voljom građana u dvije izborne jedinice, bira se Srbin iz Republike Srpske i Bošnjak i Hrvat iz Federacije BiH.
[3] Slučaj Mevlida Jašarevića, napadača na američku ambasadu u Sarajevu 2011. godine
[4] Kao npr. Liberalno-demokratska partija Čedomira Jovanovića (LDP)
[5] U toku 2011. godine, nedugo nakon što je Republika Srpska usvojila Zakon o informacionoj bezbjednosti kojim je predviđeno kreiranje Odjeljenja za informacionu bezbjednost pri Agenciji za informaciono društvo, pod uticajem glavnog štaba NATO-a u Sarajevu i OSCE-a, Ministarstvo bezbjednosti BiH usvaja Strategiju borbe protiv visokotehnološkog kriminaliteta i kibernetičkog terorizma sa istovjetnim ciljevima.
Srđan Rajčević,
Izvor: nspm.rs
