Izvor: Press, 10.Nov.2012, 23:04 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Bugarska krije najstariji grad u Evropi
Najstariji grad u Evropi možda se nalazi u Bugarskoj. Naučno otkriće tima arheologa iz Sofije navešće naučnike da preispitaju svoje teorije o eneolitskim (eneolit - bakarno doba) kulturama Balkana, a bugarski nacionalni ponos, ako se otkriće iz grada Provadija pokaže solidnim, dobiće zamah činjenicom da je u ovoj zemlji obitavala jedna veoma stara gradska kultura.
Kako je rekao arheolog Vasil Nikolov, praistorijski grad čiji su ostaci iskopani na istoku Bugarske najstarije >> Pročitaj celu vest na sajtu Press << je urbano naselje do sada pronađeno u Evropi.
Bogati trgovci solju
- Ovde nije reč o gradu poput grčkih gradova država, drevnog Rima ili srednjovekovnih naseobina, već o gradu iz petog milenijuma pre nove ere. To nije bio samo verski, već i proizvodni pa i monetarni centar - kazao je Nikolov, istraživač sa Nacionalnog arheološkog instituta Bugarske. Profesor Nikolov rekao je da kameni zidovi koje je iskopao njegov tim blizu grada Provadija potiču iz perioda između 4700. i 4200. godine pre nove ere. Oni veruju da zidovi visine tri, a debljine dva metra, predstavljaju najstarije i najmasivnije utvrđenje praistorijske Evrope.
- Počeli smo iskopavanja 2005, ali smo tek posle ove arheološke sezone sakupili dovoljno podataka da podržimo tu tvrdnju - rekao je Nikolov.
Tim profesora Nikolova do sada je iskopao ostatke naselja sa jednospratnim kućama koje je u prečniku imalo oko 100 metara i bilo okruženo utvrđenim zidom visokim dva metra, koji je služio za odbranu od napadača. U gradu je nađeno i više jama koje su korišćene za rituale, kao i delovi kapije. Izuzetno dobra odbrana grada, u kojem je živelo oko 350 ljudi, objašnjava se blizinom solane. Naime, stanovnici ovog drevnog grada sakrivali su u njemu so koju su proizvodili, a koja je u to vreme bila dragocena roba i služila kao novac, pa samim tim bila veoma privlačna pljačkašima. Zahvaljujući trgovini solju lokalno stanovništvo je steklo ogromnu ekonomsku moć, što bi moglo da objasni blago koje je pronađeno u nekropoli nadomak Varne. Oko 3.000 komada nakita i ritualnih artefakata koji su otkriveni u tim grobnicama iz 4.300. godine p. n. e. smatraju se najstarijim predmetima od zlata na svetu.
Vinča - trgovinska prestonica
Nažalost, civilizacija koja je podigla ovaj grad, kao i njeni pandani u Evropi, nije ostavila pisane tragove o svojoj kulturi, pa će verovatno zauvek ostati tajna u šta su verovali ovi ljudi, kakve su im bile jednostavne lične navike i kako je izgledao jedan običan dan prebogatog stanovnika moćnog grada Provadije.
Iako ovo naselje predstavlja verovatno najdrevniji utvrđeni grad u Evropi, veliko je pitanje da li je posredi najstarija naseobina na tlu Starog kontinenta. U vreme cvetanja Provadije, na prostoru današnje Vinče kod Beograda nalazio se jedan od centara drevne civilizacije koja je obuhvatala, osim čitave teritorije Srbije i delove današnje Rumunije, Bugarske, Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Makedonije i Mađarske. Pripadnici vinčanske kulture su po prvi put na ovim prostorima boravili u stalnim naseljima u čitavom nizu generacija, baveći se zemljoradnjom i stočarstvom, a sa efikasnošću njihovog društva rasla je i brojnost zajednice, koja se više nije bavila pukim preživljavanjem, već je bila u mogućnosti i da se bavi razmenom dobara sa drugim kulturama i drugim veoma složenim društvenim interakcijama. Vinčanci su poznavali rudarstvo i bavili se preradom cinabarita, živinog sulfata koji je služio za dobijanje dragocenog crvenog okera, upotrebljivog za bojenje tkanine, keramike, i slično. Savladali su proizvodnju bakra i koristili je za izradu sekira, dleta i raznog nakita, kao što svedoče bakarne narukvice i perle na vinčanskom nalazištu Gomolava u blizini Hrtkovaca u Sremu. Jedan od najvažnijih dokaza za tezu da su Vinčanci bili trgovci bez premca jeste i činjenica da su se aktivno bavili izradom predmeta od opsidijana, crnog vulkanskog stakla izvanrednog kvaliteta, od koga su se pravili oružja, oruđa i različiti dekorativni predmeti. Na ovim prostorima opsidijan se mogao dobiti samo putem uvoza iz planina sa teritorije današnje Slovačke, što ukazuje na to da je već tada Evropa bila svojevrsna zona slobodne trgovine.
Turski grad kao iz 'Indijane Džonsa'
Predeli Male Azije dele sa Evropom slične kulturne i antropološke karakteristike, a tamošnja arheološka nalazišta, od kojih su neka dosta starija od evropskih, kriju tajne koje će se u decenijama pred nama, kroz strpljiv arheološki rad, polako rasvetljivati. Jedna od najvećih misterija Male Azije je grad Gobekli Tepe, neverovatno drevna varoš za koju nije poznato ni ko ju je gradio, ni kakvim se bogovima klanjao, ni koja je funkcija velikog broja artefakata otkrivenih u slojevima sedimenata na ovom samotnom brdu.
Najstariji i najmisteriozniji arheološki kompleks Male Azije nalazi se u jugoistočnoj Turskoj. Gobekli Tepe, drevni i tajnoviti grad koji kao da je izronio iz maštarija autora „Indijane Džonsa", istrajava već 12.000 godina, što znači da je u vreme prvih sumerskih gradova ovaj grad bio toliko drevan koliko su nama egipatske piramide. Misteriju još više komplikuje otkriće da je čitav kompleks megalita, stubova i rezbarija namerno zakopan 8.000 godina pre nove ere. Arheološka istraživanja nalazišta Gobekli Tepe za sada pokrivaju samo pet procenata celokupnog kompleksa, pa naučnici ne mogu ni da pretpostave kakve se još misterije kriju ispod naslaga zemlje, peska i prašine, gde su pre dolaska Turaka živeli preci današnjih Slovena.
