Izvor: Blic, 25.Avg.2015, 10:21 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Palmira - okrnjeni biser sirijske pustinje
Palmira, antički sirijski grad čiji su glavni hram prema izjavama očevidaca, islamski ekstremisti sravnili sa zemljom, odolevao je 2000 godina svojim gracioznim građevinama i kolonadama.
Palmira, nazvana još i „Pustinjski biser”, bila je dobro očuvana oaza smeštena 210 km severo-istočno od Damaska, deo Uneskove liste Svetske baštine.
Palmira, što znači grad palmi, u Sirji je bila poznata kao Tadmor, Grad datula (urmi). Njeno ime prvi put se pojavilo na >> Pročitaj celu vest na sajtu Blic << ploči iz 19. veka pre n.e. kao stanica za odmor za karavane koji su išli Putem svile između Persijskog zaliva i Mediterana.
Ali tek je u vreme Rimskog carstva Palmira postala značajna lokacija, od početka prvog veka pre n.e. pa narednih 400 godina.
Iako je okružena pustinjskim dinama, Palmira se razvila u luksuznu metropolu zahvaljujući trgovini začinima, mirisima, svilom i slonovačom sa Istoka i statuama i staklarijom iz Fenikije.
Palmirani su bili mešavina Amoita, Aramejaca i Arapa uz jevrejsku manjinu i obožavali su lokalna božanstva kao i mespotamske i arapske bogove. Kultura grada je bila pod uticajem grčko-rimskog sveta i Persije.
Rimski imperator Hadrijan je 129. godine proglasio Palmiru slobodnim gradom unutar svog carstva. Do kraja tog II veka u njoj su izgrađeni čuveni hramovi, uključujući i agoru sa hramom posvećenim vavilonskom božanstvu Baalu. Pre dolaska hrišćanstva u ove krajeve u 4. veku, Palmira je slavila trojstvo Baala, Jarhibola (sunce) i Aglibola (mesec).
Kada se Rimsko carstvo suočilo sa unutrašnjom političkom nestabilnošću u 3. veku Palmira je iskoristila priliku i proglasila nezavisnost. U ustanku koji je predvodila Zenobija, potonja kraljica, Palmirani su odoleli Rimljanima na zapadu i Persijancima na istoku. Do 270. Zenobija je osvojila celu današnju Siriju i delove Egipta i stigla u predvorje Male Azije.
Ali, kada je imperator Aurelijan preuzeo vlast nad gradom 272, moćna kraljica je odvedena u Rim a značaj Palmire je počeo da opada.
Grad je potom bio pod vlašću Vitantije, Pravednog, Omejadskog te Abasidskog kalifata, Mamelučkog sultanata... Palmirani su se preobratili u islam u drugoj polovini prvog milenijuma a palmirski i grčki jezik (korišćen u diplomatiji) zamenjeni su arapskim.
Grad koji su većim delom razorili Timuridi 1400. postao je seoce pod Osmanlijama sve do 1918, a onda deo Sirijskog kraljevstva i Francuskog mandata. Između 1929. i 1932. Francuzi su iselili seljane u novo mesto, Tadmur, a napuštena Palmira je postala arheološki lokalitet.
Maja 2015. zauzeli su je pripadnici Islamske Države.
Tokom rata koji i dalje traje Palmira je dobijala teške ožiljke, sukobi između državnih snaga i naoružanih pobunjenika ostavili su srušene stubove i statue. Pre nego što je grad pao u ruke džihadistima, hiljade statua i artekfakata iz Muzeja u Palmiri prebačeno je van grada, ali mnogo toga nije moglo da se ukloni. Sve do subote, kada su zločinci digli u vazduh hram Balšamin, većina Palmirinih lepota je bila koliko-toliko očuvana. Međutim, njihova sudbina sada je u rukama vandala.
Pre krize u Siriji, do marta 2011. preko 150.000 turista godišnje posećivalo je Palmiru, diveći se njenim statuama, preko 1000 stubova i nezaboravnoj nekropoli sa više od 500 grobnica. Najimućniji Palmirani su izgradili i bogato ukrasili ove spomenike mrtvima, od kojih su neki nedavno opljačkani.
Pogledaj vesti o: Sirija
