Izvor: Nezavisne Novine, 11.Sep.2017, 19:47   (ažurirano 02.Apr.2020.)

11. septembar, dan koji je promijenio svijet

Desetine hiljada mrtvih, hiljade milijardi dolara sprženih na ratištima Avganistana, Iraka, Sirije i Libije, svjetska finansijska kriza i promjena odnosa snaga u većem dijelu svijeta, direktne su posljedice napada Al Kaide 11. septembra 2001. godine.

Punih 16 godina kasnije, Amerika još uvijek strahuje od novih napada. Ratovima u Iraku i Avganistanu ne vidi se kraj, a Libija i >> Pročitaj celu vest na sajtu Nezavisne Novine << Sirija su u međuvremenu pretvorene u stratišta. Osama bin Laden i Sadam Husein su ubijeni, a mjesto Al Kaide zauzela je strašnija i uticajnija Islamska država. Zgarišta kula Svjetskog trgovinskog centra odavno su raščišćena, lider Al Kaide Osama bin Laden je ubijen, pohvatani su mahom svi inspiratori vjerovatno najstrašnijeg terorističkog napada u istoriji čovječanstva. Al Kaida praktično više i ne postoji, ali Amerikanci još uvijek strahuju da bi se mogli naći na meti napada radikalnih islamista

Razlog tome leži u činjenici da Amerika, ni punih 16 godina nakon 11. septembra nije uspjela da pronađe način da porazi radikalne islamiste. Prema računicama koje su, odvojeno, objavili Bostonski i Braun univerzitet, do sada je na akcije protiv radikalnih islamista potrošeno 4,79 hiljada milijardi dolara.

Uzimajući u obzir način na koji je Vašington finansirao ratove, konačni račun će 2053. godine iznositi 7,9 hiljada milijardi dolara. Tokom sukoba, u Avganistanu i Iraku ubijeno je 2.200, odnosno 4.500 Amerikanaca. Broj mrtvih Iračana i Avganistanaca nemoguće je precizno utvrditi jer se procjene kreću od nekoliko desetina hiljada do više od milion mrtvih. U međuvremenu, radikalni islamisti izazvali su haos u, do tada, relativno stabilnim zemljama poput Libije i Sirije.

Ratovi mlađeg Džordža Buša

Odmah poslije napada 11. septembra, Buš je naredio invaziju Avganistana, očekujući da će brzom akcijom samljeti otpor talibana i neutralisati uticaj Al Kaide na radikalne islamiste širom svijeta. Njegov plan tek je donekle uspio jer su nadmoćne koalicione snage bez problema razjurile talibane i uspostavile vojnu vlast širom Avganistana. Uhvaćene su desetine saradnika i boraca Osame bin Ladena, za koje su formirani posebni vojni sudovi, a najznačajniji među zarobljenicima zatvarani su u bazu Gvantanamo na Kubi kako radikalni islamisti ne bi imali pravnu zaštitu koju im garantuje Ustav SAD. U narednih 15 godina, tek šačica islamista je osuđena na zatvorske kazne, a Obama, uprkos glasnim obećanjima, ni za osam godina u Bijeloj kući nije uspio da stvori uslove za zatvaranje tog zatvora.

Globalna američka akcija protiv radikalnih islamista, koja se na trenutke pretvarala u pravu paranoju, rezultirala je hapšenjem hiljada navodnih terorista, koji su bili zatvarani po tajnim zatvorima širom svijeta i sa mjesta na mjesto prebacivani jednako tajnim letovima Centralne obaveštajne agencije, CIA.

Mučenja, pogrešne identifikacije i bezrazložno nasilje u velikoj su mjeri narušili američki ugled u svijetu. Dodatni udarac američkom prestižu zadala je Bušova odluka da u martu 2003. godine, zbog navodnih arsenala oružja za masovno uništenje, pokrene invaziju Iraka, što je, u kasnijem slijedu događaja, razbuktalo duboke etničke podjele u toj državi i dovela je na ivicu raspada. Amerikanci i Britanci su brzo slomili otpor vojske Sadama Huseina, koji je kasnije uhvaćen i pogubljen, ali je promjena političkog balansa svakodnevicu ispunila bombaškim napadima, ubistvima i pogubljenjima.

Istovremeno, u Iraku je od gotovo beznačajnih frakcija Al Kaide, nastala Islamska država, koja kontroliše značajne dijelove Iraka, susedne Sirije, ali i Libije, Somalije i Jemena. Oko 3.000 žrtava iz 90 zemalja U napadima Al Kaide 11. septembra ukupno je ubijeno 2.996 osoba, dok ih je 6.000 povređeno. Al Kaida je otela četiri aviona, od kojih su dva uništila kule Svjetskog trgovinskog centra u Njujorku, jedan je pao na Pentagon, dok je četvrti pao u Pensilvaniji. U napadu je učestvovalo 19 pripadnika Al Kaide. Ubijeni su državljani 90 zemalja i ovaj napad smatra se najtežim napadom na teritoriju SAD od Perl Harbura 7. decembra 1941. godine.

Nastavak na Nezavisne Novine...