Izvor: Politika, 04.Jul.2014, 23:06 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Bekstvo od represije
Većina umetnika, članova Beloruskog slobodnog pozorišta, bila je hapšena i psihofizički mučena zbog otvorenog kritičkog odnosa prema represivnom političkom sistemu
Specijalno za Politiku
London – U okviru potprograma „Posle rata” 20. Londonskog internacionalnog festivala (LIFT), održanog u Umetničkom centru Batersi, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << pored premijere Prokićeve drame o kojoj smo pisali, bilo je još nekoliko specifičnih interdisciplinarnih projekata.
Argentinka Lola Arijas je autorka video-instalacije „Ratni veterani” kod koje smo se duže zadržali. Gledalac je tu pozvan da isprati pet priča koje se paralelno vrte u krug, na pet odvojenih ekrana, u konferencijskoj sali centra Batersi. Akteri su veterani iz Folklandskog rata, koji su 1982. godine imali osamnaest godina, a svaki od njih ispovedno otkriva svoja ratna sećanja, u današnjem profesionalnom okruženju – jedan radi u psihijatrijskoj bolnici, drugi na bazenu itd.
Neobično zanimljiva nam je bila i audio-instalacija „Audio objava” engleskih autora Toma Čiversa i Džejmsa Vilkisa. Publika je tu dobila priliku da istražuje neugledne prostorije zgrade centra u Batersiju, njena trošna sporedna stepeništa, požarne izlaze i druge izlizane ćumeze koji se inače javno ne koriste. Tu su postavljeni različiti autentični predmeti i zvučnici koji emituju snimljene priče iz Velikog rata u okolini Batersija. Za ovaj živopisni audio-pejzaž su izabrane verodostojne i aromatične anegdote, na primer o cepelinu sakrivenom u nemačkoj pekari.
Izvan potprograma „Posle rata”, ali i dalje u okviru LIFT-a, izdvojićemo „Crvenu šumu”, premijernu koprodukciju LIFT-a, Beloruskog slobodnog pozorišta i londonskog teatra „Jang Vik”, lociranog na Voterluu, gde se predstava trenutno igra. „Crvena šuma” ima multimedijalnu i fragmentarnu formu koja je sredstvo ispisivanja ljudskih patnji na etničkim, seksualnim, političkim, ali i ekološkim, klimatskim osnovama (autor teksta, režije i scenskog dizajna je Nikolaj Kalezin, osnivač Beloruskog slobodnog pozorišta).
Predstava je dokumentarne osnove, tekst je nastao prema istinitim pričama ljudi sa najrazličitijih krajeva sveta, od Kanade, preko Brazila, Maroka, Alžira, Japana, do Belorusije. Instrumentalna i vokalna muzika se na sceni uživo izvodi, drugi glumci poetično govore tekstove u mikrofon, grupa plesača neverbalno, fizički ilustruje ili komentariše radnju, na centralnom delu scene simbolički posutom zemljom, ali i vodom (dva mala bazena se iviče sa zemljanim prostorom).
Sve to neprestano prate i suptilni video-prikazi na platnu u pozadini, sekvence iz usamljene prirode, prizori lutajućih oblaka, neba, šuma, vodenih prostranstava. Oni radnji daju lep poetski prizvuk, ali i fatalističke tonove jer sugerišu neumoljivost i nedodirljivost prirode, činjenicu da sa njom sve počinje i da se sa njom sve završava, ona vodi naše živote, uprkos samodovoljnim tehnološkim naprecima. „Crvena šuma” je tako i neka vrsta izazova ljudima koji žive u zapadnim društvima, koliko-toliko slobodni i osigurani, ali prilično nesvesni i nezahvalni za živote koje imaju.
Većina umetnika, članova Beloruskog slobodnog pozorišta, osnovanog 2005. godine, bila je u Belorusiji hapšena i psihofizički mučena zbog otvorenog kritičkog odnosa prema represivnom političkom sistemu Aleksandra Lukašenka. U vezi sa time, osnivači kompanije, Kalezin i Natalija Kalijada su 2011. godine dobili status političkih azilanata u Britaniji. Istovremeno su našli neku vrstu umetničke baze na sceni pozorišta „Jang Vik”, odakle organizuju turneje po celom svetu i prave predstave kao što je ova koju smo videli.
Ana Tasić
objavljeno: 05.07.2014.
