Izvor: Politika, 12.Apr.2011, 12:53 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Ratovi rušili, volja obnavljala
Poljska je deveta zemlja po veličini u Evropi, sa više od 38 miliona stanovnika. Klima, reljef, ali i susedne zemlje bitno su uticali na razvoj građevinarstva, arhitekturu i tehnike zidanja tokom vekova. Za godinu osnivanja Poljske uzima se 966. kada je tadašnji knez prihvatio hrišćanstvo. Poljski gradovi odražavaju čitav spektar evropskih graditeljskih stilova, uz prirodno veću vezu sa Rusijom, Litvanijom, Belorusijom, Nemačkom, >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << Slovačkom i Češkom...
Romanska arhitektura primetna je posebno na crkvama u Krakovu, dok je za gotski stil gradnje jedan od najboljih primera crkva Svete Marije u Gdanjsku. Razvoj romanske arhitekture pratio je završetak procesa uvođenja hrišćanstva u Evropi kada se javila velika potreba za gradnjom crkava sa čvrstom statičkom formom.
Bogato ukrašene tavanice, lođe i arkade na zgradama glavna su obeležje arhitekture u vreme renesanse, što se vidi na zdanju Skupštine grada u gradu Poznanju. Primeri graditeljskih stilova ranog baroka vide se na crkvama Sv. Petra i Pavla u Krakovu.
Burna istorija Poljske (posebno ratovi u novije doba) nije imala milosti ni za stanovnike ni za brojne spomenike arhitekture. Samo u Drugom svetskom ratu stradalo je šest miliona Poljaka. Ipak, uprkos žestokim razaranjima ostali su brojni dvorci, crkve i druga zdanja jedinstvenog stila. Neka od njih su dugo i mukotrpno renovirana i obnavljana, posebno nakon razornih posledica, posebno Stari grad i Kraljevski zamak u Varšavi i Stari grad u Gdanjsku.
Arhitektura u Gdanjsku više je gotičkom stilu što je često među bivšim trgovačkim gradovima duž Baltičkog mora i u severnom delu istočne i centralne Evrope. Arhitektonski stil Vroclava, četvrtog grada po veličini u Poljskoj, po svemu je nalik nemačkoj arhitekturi, jer se nekada i nalazio u okviru granica Nemačke. U Krakovu se nalaze i najbolje očuvani urbani kompleksi u gotskom i renesansnom stilu.
Drugu polovina 17. veka obeležila je barokna arhitektura. Visoke kule su tipične za gradnju u Poljskoj u tom periodu. Klasičan primer baroka je i zgrada Univerziteta u Vroclavu, dok je Varšava centar klasicizma, posebno u vreme vladavine poslednjeg poljskog kralja Stanislava Drugog. „Palata na vodi” spada u najznačajnije primere neoklasične arhitekture.
S. Marić
objavljeno: 12.04.2011.
