Izvor: Politika, 20.Jan.2015, 09:21 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Rat dve vlade i džihadista
Finansiranjem Muslimanske braće i „Ansar el Šarije” druge zemlje nastoje da onesposobe Libiju da postane jedan od glavnih konkurenata za izvoz nafte u Evropu
Nakon pada režima Muamera el Gadafija, Libija još pokušava da pronađe svoj kurs ka napretku. Iako je Tripoli glavni grad Libije, u centru pažnje je Bengazi, grad u kome je „Revolucija 17. februara” započeta i koji je oduvek bio kamen >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << spoticanja Gadafijevog režima. Danas, malo više od tri godine nakon revolucije, situacija u Libiji se i dalje menja iz dana u dan, pri čemu se za vlast bore tri frakcije.
Prva frakcija je Libijska nacionalna armija (LNA) pod vođstvom generala Halife Haftera. Njegova frakcija je poznata po nazivu „Dostojanstvo” i ima podršku vlade u Tobruku, gradu koji se nalazi na istoku Libije. Druga frakcija je organizacija Muslimanska braća koje se za vlast nad Libijom bori u saradnji sa drugom vladom koja se nalazi u Tripoliju i poznata je kao „Zora Libije”. I na kraju treća frakcija je fundamentalistička i teroristička organizacija pod nazivom „Ansar el Šarija” što na arapskom jeziku znači „branitelji islamskog šerijata”, koja podršku dobija od raznih muslimanskih terorističkih organizacija, a najviše od Islamske države.
Halifa Hafter, bivši general libijske vojske za vreme Gadafijeve vlasti, koji je bio zarobljenik tokom rata Libije i Čada 80-ih godina, nastoji da potisne i takoreći potpuno „istera” islamsko-fundamentalističke grupe iz Libije i uspostavi neku vrstu stabilnosti. General Hafter je 16. maja 2014, uz podršku demokratski izabrane vlade iz Tobruka započeo operaciju „Dostojanstvo” kao odgovor na sve učestalije i opasnije napade islamista i njihov pokušaj da preuzmu vlast u Libiji. On je uspeo da pod svojim okriljem ujedini veliki broj bitnih brigada državne vojske, kao i specijalne jedinice.
Muslimanska braća, islamistički nastrojena partija čije je sedište u Misurati na zapadu Libije, do početka ovih dešavanja nije smatrana kao radikalan i destruktivan faktor. Veruje se da se ova religijska politička partija udružila sa određenim brojem bivših poslanika iz Tripolija, kao i brojnim islamski nastrojenim pojedincima, koji su odbili da prihvate legitimitet vlade u Tobruku. Dakle, vlada iz Tripolija sačinjena od islamskih partija iz zapadne Libije je zajedno sa Muslimanskom braćom, započela operaciju pod nazivom „Zora” čiji je cilj da „sačuva u životu” islamski faktor u severnoj Africi, nakon što su Muslimanska braća znatno oslabljena u Egiptu, dok je u Tunisu ogranak te organizacije, „En Nahda”, predao vlast.
Stoga je operacija „Zora” glavni protivnik Hafterovoj operaciji „Dostojanstvo”, a svaka od tih formacija ima svoju vladu, koju smatra legitimnom.
Kada je reč o grupaciji „Ansar el Šarija”, većina vodećih ličnosti te organizacije su iz drugih arapskih država kao što su Alžir i Jemen, dok je veliki broj njihovih pripadnika sačinjen od iskusnih libijskih veterana koji su se borili u Avganistanu, Iraku i Siriji. Ova organizacija nastoji da od Libije stvori fundamentalističku sunitsku naciju, kao i da je priključi Islamskoj državi. Veruje se da je njihovo sedište u gradu Derni, koji se nalazi na istoku Libije, ka granici sa Egiptom. Ovu organizaciju čine brigade sa pretežno fundamentalno nastrojenim članovima, koje su učestvovale u svrgavanju Gadafijevog režima, ali i mnoštvo nasumičnih kriminalaca koji se nadaju da će se ova islamistička grupa osvojiti vlast. Smatra se da je ova grupa odgovorna za ubistvo američkog ambasadora u Libiji Kristofera Stivensa 2012.
Osim ove tri frakcije, veliku ulogu u destabilizaciji Libije igraju Katar i Turska koji pokušavaju da finansiranjem destruktivnih faktora, kao što su Muslimanska braća i „Ansar el Šarija”, onesposobe Libiju da postane jedan od glavnih konkurenata za izvoz nafte u Evropu. Libija ima kvalitetnu naftu, veoma je blizu Evropi i stoga može znatno ugroziti položaj Katara kao ozbiljnog naftnog igrača.
Veliki broj sadašnjih članova islamističke vlade u Tripoliju je do pada Gadafijevog režima bio izgnan u Katar, gde su uspostavili jake veze sa tamošnjom vladom. Budući da su u Kataru proveli nekoliko decenija, ostvarili su veoma jake veze sa vodećim članovima Muslimanske braće i, u zamenu za visoke pozicije u libijskoj vladi i veoma lukrativne nagrade, nastojali su da, nakon pada Gadafija, sprovode islamistički nastrojenu spoljnu politiku Katara, za koji se veruje da je jedno od sedišta Muslimanske braće.
Ali, libijski narod nikada nije bio ekstremno verski nastrojen. Zbog toga je veliki deo libijskog naroda uvideo kakva im se katastrofa sprema ukoliko ne spreče najezdu fundamentalista. Da se interesi i političke ambicije Egipta, Alžira i Ujedinjenih Arapskih Emirata (UAE) nisu poklopili sa interesima većine libijskog stanovništva, Libija bi do sada već bila pripojena Islamskoj državi. Postoji velika verovatnoća da se Turska udružila sa Katarom, kako bi napravila protivtežu Egiptu i UAE, kao i da bi nastavila svoju sve više primetnu, islamski orijentisanu spoljnu politiku.
Usled postojanja dveju vlada, Libija se trenutno nalazi u veoma teškoj situaciji, pri čemu je Nacionalna banka Libije zauzela neutralnu poziciju ali ne uspeva da obavlja svoju primarnu funkciju – isplatu novca – što još više produbljuje krizu.
Iako se može reći da je general Hafter pozitivnije i konstruktivnije rešenje u ovoj situaciji, obe zaraćene strane bi trebalo da nađu način da zaustave nasilje usled koga najviše ispašta nedužno stanovništvo. U suprotnom, sukob u Libiji bi mogao prerasti u nešto znatno ozbiljnije, a pre svega se misli na činjenicu da bi Libija mogla postati jedna od baza Islamske države, što bi bilo pogubno pre svega za Libijce, potom za region, a samim tim i za celu Evropu.
Kemal el Šari
objavljeno: 20.01.2015.
Pogledaj vesti o: Libija, Gadafi, Moamer Gadafi
