Izvor: Politika, 10.Avg.2007, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Na evropskom putu
Dva poslednja broja "Balkanike", godišnjaka Balkanološkog instituta SANU koje uređuje dr Dušan Bataković, u celini su štampana na stranim jezicima, s pažljivo biranim prilozima kako samih saradnika Instituta tako i uglednih stručnjaka iz zemlje i sveta
Već drugu godinu, Balkanološki institut SANU, pod direktorskim nadzorom dr Dušana T. Batakovića, doživljava svojevrsnu renesansu. Obnovljen 1970, Institut je nastavio tradicije predratnog Balkanskog instituta čije >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << je osnivanje pokrenuo kralj Aleksandar, u nameri da međubalkanska prožimanja osnaži interdisciplinarnom naučnom saradnjom. Tadašnja "Međunarodna revija za balkanske studije", s prilozima vrhunskih balkanskih naučnika, štampanim samo na stranim jezicima, bila je ogledalo naše nauke, da bi za samo nekoliko godina prerasla u vodeću naučnu publikaciju na Balkanu. Rad Instituta, čije su publikacije bile na udaru kritike nacističkog režima, zabranjen je posle aprilskog sloma 1941.
Obnovljen 1970, sa sličnom namerom, Balkanološki institut SANU je okupio naučnike iz različitih disciplina, često vodeća imena naše nauke – među njima i akademike Radovana Samardžića, Dimitrija Đorđevića, Nikolu Tasića, Dragoslava Antonijevića, Dinka Davidova i druge – koji su različite fenomene iz naše istorije, arheologije, umetnosti i antropologije, sagledavali u širem, balkanskom kontekstu. Zbog specifičnih okolnosti, međutim, tada nije bilo društvene podrške, osim za pojedine zbornike radova, da se "Balkanika", kao godišnjak instituta, u potpunosti štampa na stranim jezicima.
Dva poslednja broja "Balkanike" koje uređuje dr Bataković, u celini su štampana na stranim jezicima, s pažljivo biranim prilozima kako samih saradnika Instituta tako i uglednih stručnjaka iz zemlje i sveta. Novi, 37. broj "Balkanike" sadrži studije iz arheologije i antropologije sa lingvistikom do istorijskih studija koje pokrivaju razdoblje od srednjega veka do naših dana. Kvalitetni radovi iz arheologije i klasičnih studija (Vladimir Petrović i Sanja Pilipović) nadovezuju se na studije iz antropologije i lingvistike (Tanja Petrović, Iskra Likomanova). Potom slede srednjovekovna istraživanja, komparativna u pristupu i multidisciplinarna po sadržaju (Smilja Marjanović-Dušanić, Mirjana Tatić-Đurić).
Balkanološki instituti svuda u svetu imaju kao noseće teme raznolike, često komparativne studije iz oblasti istorije, Nova "Balkanika" donosi interesantne priloge s većeg dela balkanskog prostora: istražuju se srpsko-albanski odnosi u srednjem veku (Boško Bojović), i međuratnom periodu (Saša Mišić), zatim srpsko-rumunski odnosi potkraj Prvog svetskog rata (Trajan Sandu), srpsko-bugarske antropološke veze (Iskra Likomanova), srpsko-grčki odnosi potkraj Drugog svetskog rata (Milan Ristović), dok se uporedno analizuju tipovi nacionalizama kod Srba i Hrvata u dvadesetom veku (Ana Trbović), uključujući i efemerni pokušaj stvaranja Hrvatske pravoslavne crkve u NDH (Žan-Pol Bes). Deo studija posvećen je bilateralnim srpsko-francuskim odnosima u Prvom svetskom ratu ili francuskim ideološkim uticajima (Aleksis Trud, Vojislav Pavlović, Milan St. Protić), interakciji srpske kulture s modernim evropskim idejama (Ljubinka Trgovčević), kao i važnim unutrašnjim pitanjima Srbije ("Pašić, radikali i Crna ruka") koja su snažno uticala na neposredno okruženje i na međunarodnu poziciju Srbije (D. T. Bataković), pravno-političkim pitanjima (M. Svirčević), ili analizi savremenog trenutka (G. N. Bardoš).
U ovom broju trostruko je povećan broj stranih autora, mlađih istraživača i naučnika sa prestižnih evropskih institucija od Bugarske akademije nauka do pariske Sorbone i Kolumbija univerziteta u Njujorku. Među desetak prikazivača novih knjiga o Srbiji i Balkanu, "Balkanika" ima i jednog Žorža Kastelana, vodećeg francuskog balkanologa koji piše o francuskom izdanju "Nove istorije srpskog naroda".
-----------------------------------------------------------
Onlajn internet izdanje
Novi koncept časopisa, uspešno primenjen u prethodnom 36. broju, već je dao odgovarajuće rezultate: naime, nekoliko puta je (u poređenju s prethodnih nekoliko brojeva) povećana tražnja za časopisom "Balkanika" iz raznih naučnih centara i biblioteka u regionu, Evropi i u svetu, dok je obnovljena internet prezentacija sa sve većim brojem dostupnih onlajn internet izdanja (www.balkaninstitut.com) dodatno pomogla da "Balkanika" redovno stiže na što veći broj zainteresovanih adresa.
Najbolji tekstovi iz starijih brojeva časopisa, kao i najtraženije starije publikacije, biće ubuduće dostupni na internet stranicama Instituta, za koje su već stigle pohvale iz Nacionalne biblioteke u Parizu i centara za balkanske studije u Nemačkoj, Austriji, Grčkoj i Francuskoj.
A. Cvijić
[objavljeno: 10.08.2007.]
