Izvor: Danas, 07.Avg.2015, 10:14 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Svetionik iz Dedeagača
Aleksandropolis je simpatičan lučki grčki gradić, a istovremeno i univerzitetski centar celog područja, pa se po gradu (ako boravite ovde u mesecima dok traju predavanja ili u vreme ispitnih rokova) mogu videti silni studenti i studentkinje, preko dana u "radnom" modu, a uveče u "doteranoj" varijanti, tiskajući se u baštama i prostorima ispred najpoznatijih lokalnih kafića - kao što su, sudeći po broju gostiju, Thema ili Soho bar (prava >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << grčka imena!).
Grad nema doteranu obalu sa šetalištem, i preko dana taj urbani izlaz na Egej ne deluje naročito privlačno. Parkić sa nekoliko spomenika, pomalo neuređena obala, zabavni park koji čeka večernju publiku, i pristanište gde centralno mesto zauzima (kad je tu) veliki trajekt - koji plovi ka Samotrakiju, a ponekad i ka Limnosu. Samotraki, koji vam je nekako stalno pred očima, jeste ostrvo nesrazmerno visoko u odnosu na svoju veličinu (dužinu, površinu...) i krasi ga vrh Fengari planine Saos, sa svojih 1.611 metara visine! Fengari, kao magnet, svojim šiljkom stalno kači i drži oblake iznad Samotrakija, i onda kada ih nema desetinama kilometara unaokolo.
Glavni simbol Aleksandropolisa je svetionik, na centralnoj poziciji na obali - deleći na dve polovine bulevar Aleksandra Velikog, koji, zajedno sa svojim nastavkom - ulicom Apolinijados koja zaokružuje jugozapadni deo grada, predstavlja glavni večernji korzo Aleksandropolisa, jer se u osam sati uveče automobilski saobraćaj na obali zaustavlja i sve prepušta pešacima, a i baštama i stolovima susednih restorana, taverni i kafića. Gledajući razdragane grčke porodice kako sa uživanjem sede i večeraju po tavernama ne biste mogli ni da naslutite da je ovde u toku nekakva kriza, a najmanje ekonomska.
Svetionik je sagrađen još 1880. godine i deluje zaista impresivno sa svojih 27 metara visine. Ugao "dejstva" svetionika iznosi barem 270 stepeni, pa kada je svetlo u krajnjem levom ili desnom položaju, svetlosni zrak preleće i prostorom "iza" svetionika - tj. šarajući po najvišim spratovima nekoliko okolnih zgrada. Zamislite kako to izgleda kad vam kroz prozor cele noći protrčava zrak svetionika, i to takve jačine da se vidi sa udaljenosti od 44,5 kilometara!
Inače, porazom Bugarske u Prvom svetskom ratu ovaj deo Trakije je iz bugarskih prešao u grčke ruke. Grad je zvanično, iz ruku saveznika, predat Grcima, i to 14. maja 1920. godine. Ubrzo je u posetu stigao i grčki kralj Aleksandar ("Aleksandar Grčki"), da obiđe grad - koji je svoje novo ime dobio upravo po njemu, opraštajući se tako od prethodnog imena Dedeagač (što je, u prevodu, opisivalo sveštenika, derviša, mudraca koji je tu negde sedeo i razmišljao, u senci hrasta)! Inače, kralj nije uspeo da dočeka ni prvi rođendan novog gradskog (tj. svog) imena, jer je preminuo oktobra iste godine, nakon bizarnog događaja - ujeo ga je njegov ljubimac, majmun makaki, i preneo mu fatalnu bolest septikemiju (sepsu). Eto primera da čak i običan majmun može doći glave - jednome kralju!
