Izvor: Nezavisne Novine, 12.Dec.2015, 11:35 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Nikola Dobrović - pionir moderne u bivšoj Jugoslaviji (FOTO)
Ime Nikole Dobrovića svakako slovi za jedno od najcjenjenijih i najzvučnijih na prostoru bivše Jugoslavije kada je arhitektura u pitanju.
Što se tiče njegovog uticaja, on je ogroman, jer predstavlja jednog od pionira moderne na ovim prostorima i tako utire put drugačijem pristupu u projektovanju i približava nas tokovima koji tih godina bivaju aktuelni na svjetskoj arhitektonskoj pozornici. Inače, Dobrović je rođen 1897. godine u Pečuju, koji je tada bio dio Austrougarske >> Pročitaj celu vest na sajtu Nezavisne Novine << monarhije, a majka Irena Heidl je njemačkog porijekla, dok je Nikolin rođeni brat Petar jedan od najboljih srpskih slikara.
Godine 1915. odlazi na studij arhitekture u Budimpeštu, međutim Prvi svjetski rat ga prekida u tome, tako da je studij okončao u Pragu 1923. godine, gdje je i proveo narednih desetak godina intenzivno se baveći projektovanjem. Spletom slučajnih okolnosti nastanio se u Lapadu kraj Dubrovnika 1933. gdje u narednih nekoliko godina do početka rata ostavlja pečat na izgradnji Dubrovnika i okoline sa nizom hotela i luksuznih vila za građanske porodice tog doba.
Svakako da su najznačajniji projekti koji su izvedeni u tom periodu hotel "Grand" na ostrvu Lopudu kraj Dubrovnika 1936. godine, Dom ferijalnog saveza na Lapadu 1940, te vile "Rusalka", "Naprstek", "Vesna", "Adonis" i mnoge druge baš tih godina boravka u Dubrovniku.
Kosta Strajnić, koji je važio za centralnu osobu modernizacije dubrovačke sredine u periodu između dva rata, između ostalog i autor prvih monografija o Meštroviću i Plečniku, naveo je za Dobrovićevu arhitekturu da je "najsavremenija, u najboljem smislu te riječi".
Njegova djela moderne daju posebnost Dubrovniku i nastavljaju istorijski kontinuitet tog grada na najbolji način. Nakon rata Dobrović se nastanio u Beogradu gdje obavlja dužnost direktora Urbanističkog zavoda, potom i profesora na Arhitektonskom fakultetu.
Upravo u Beogradu je i njegovo najznačajnije projektantsko djelo - zgrada Generalštaba, koja je po ocjenama mnogih arhitektonskih stručnjaka najbolji objekat izveden u 20. vijeku na ovim prostorima. Iako su se vodile mnoge polemike oko simbolike ove zgrade, ipak je najizvjesnije da ona predstavlja Dobrovićevu primjenu filozofskih postavki Anrija Bergsona.
Nažalost, znatno je oštećena u bombardovanju 1999. godine, bez obzira na to što se radi o spomeniku kulture. Bio je dugogodišnji dopisni, a od 1965. godine i stalni član Srpske akademije nauka i umjetnosti, kao i počasni dopisni član Kraljevskog instituta britanskih arhitekata.
Osim toga višestruko je nagrađivan i odlikovan, između ostalog i posthumno Oktobarskom nagradom za urbanističke koncepcije po kojima je građen Novi Beograd.
Upravo i u segmentu urbanizma ovaj znameniti arhitekta je ostavio značajne radove koji se odnose na formiranje naselja koja su u to vrijeme bila aktuelna gdje su se primjenjivala pravila iz "Atinske povelje". Iako se kao i oko svih velikih autora i njihovih djela vode polemike, nema sumnje da je opus Nikole Dobrovića i te kako značajan za našu arhitekturu i predstavlja približavanje svjetskim trendovima tog doba.
*Autor teksta je Dragan Čampara, dipl. inž. arh.
Vaša pitanja šaljite na e-mail nezavisnebl@gmail.com
Projektant-Studio PROSTOR
studioprostor1@gmail.com
Nastavak na Nezavisne Novine...
