Izvor: Večernje novosti, 23.Sep.2012, 11:37   (ažurirano 02.Apr.2020.)

Miloš Vučević - novi domaćin Novog Sada

GRADSKA kuća u Novom Sadu, raskošna neorenesansna palata iz 1893. godine, dobila je nedavno novog domaćina - Miloš Vučević iz Srpske napredne stranke je 59. gradonačelnik varoši novosadske. Poput svojih prethodnika, novi čelnik grada obećao je boljitak sugrađanima. Ali učinio je i jedan gest za svoju dušu: u prašnjavom depou Gradske kuće pronašao je uljani portret svog najslavnijeg prethodnika Svetozara Miletića, rad Uroša Predića. - Portret je delimično oštećen, pa će >> Pročitaj celu vest na sajtu Večernje novosti << najpre na restauraciju, a zatim ću ga vratiti na čeoni zid svog kabineta, gde je povremeno, u zavisnosti od volje mojih prethodnika, stavljan i skidan - otkriva „Novostima“ gradonačelnik Srpske Atine. Vučevićevi prethodnici koji su pod izgovorom „dodavanja modernije note kabinetu“, sklanjali Miletićev portret i zidove ukrašavali platnima modernista, sve i da su hteli, nisu mogli iz vidokruga da uklone narodnog tribuna. Svaki put tokom svog mandata, kada bi pogledali kroz prozor na Trg slobode, pogled im je morao pasti i na bronzanog, monumetalnog i prkosnog Miletića, rad Ivana Meštrovića iz 1939. godine. SRPSKA ATINICA SRPSKA ATINA je drugo ime Novog Sada, a za njega su zaslužni Njegoševa ulica, kafana „Bela lađa“, Svetozar Miletić i njegov prijatelj zanatlija Stevan Jelinić Ćebenda. Hroničari su zabeležili da je „Bela lađa“ bila omiljeno Miletićevo svratište. Jedne večeri u razgovoru sa gradonačelnikom, Ćebenda je uporedio Novi Sad sa Atinom, zbog mnoštva kulturnih znamenja i institucija. - Dobro kažeš, prava je srpska Atinica - dodao je gradonačelnik Miletić. Miletić (Mošorin, 1826. - Vršac 1901), najznačajniji vođa Srba u Habzburškoj monarhiji, poslanik i advokat, u dva navrata je bio na čelu Novog Sada. Prvi put je izabran 1861, kada je imao svega 35 godina i ostao je najmlađi gradonačelnik u istoriji grada. Mada se zadržao svega godinu dana na toj poziciji, Novom Sadu uspeo je da doda srpsku boju. Oslanjajući se na svoje saradnike, Jovana Jovanovića Zmaja i Jašu Ignjatovića, proglasio je srpski jezik za zvanični, ukinuo nemačku realku i založio se za izgradnju nove Gradske kuće ne na mestu gde ona danas jeste nego u srpskom delu grada, gde je danas Matica srpska. Iste godine priredio je i proslavu povodom stogodišnjice rođenja jednog od najvećih srpskih dobrotvora Save Tekelije, a zatim je postao predsednik Srpske čitaonice. Doprineo je i osnivanju Srpskog narodnog pozorišta, najstarijeg profesionalnog teatra u Srba. Sve što je Miletić učinio smetalo je austrougarskim vlastima, pa je lider Srba smenjen. Na novi mandat gradonačelnika čekao je pet godina, ali je 1869. ponovo suspendovan. Nasledio ga je Pavo Stojanović, koga je istorija upamtila kao 23. gradonačelnika. Od 1. februara 1748. godine, kada je austrougarska carica Marija Terezija Novom Sadu (tadašnjoj Neoplanti) odobrila status slobodnog kraljevskog grada, na čelu ove varoši bilo je više od stotinu „domaćina“ koji su u skladu sa vremenom koje su predstavljali nosili različita zvanja - velike sudije, predsednici narodnooslobodilačkih odbora, predsednici opština i gradonačelnici. - Titula gradonačelnika prvi put se javlja 2. januara 1789. godine, a dodeljena je Dimitriju Bugarskom - kaže istoričar Đorđe Srbulović. - Tada je varoški kapetan Manojlo Nikolić postao gradski načelnik, a Jeftimije Atanasijević dobio je zvanje velikog sudije. MAJA, JEDINA ŽENA MAJA Gojković je prva i jedina žena gradonačelnik u istoriji Novog Sada (2004-2008). Bila je prvi i zasada jedini gradonačelnik izabran neposrednim glasanjem. Nije podržavala usiljenu rodnu ravnopravnost u srpskom jeziku, te je zahtevala da je ne oslovljavaju gradonačelnicom, već - gradonačelnikom. Posle formiranja Vojvodstva Srbije i tamiškog Banata, 1849. godine, Pavle Jovanović je postao gradonačelnik. Tokom njegove jednogodišnje „vladavine“ u novosadskom magistratu zapisnici su prvi put vođeni i na srpskom jeziku. Nasledio ga je Gavrilo Polzović, a posle njega je došao Miletić. Posle njih gradonačelnici su bili: Stevan Branovački, Pavle Mačvanski, Jovan Radanović, Stevan Peci-Popović, Lajoš Sali, Vladimir Demetrović, Bela Profum, Jovan Živojinović, dr Stevan Adamović... U vreme Drugog svetskog rata, tokom mađarske okupacije, do 1944. gradonačelnik je bio Mikloš Nađ, a potom i Antal Nađ. Prvi posleratni gradonačelnik, koji je tada već preimenovan u predsednika opštine, bio je Alimpije Popović. U novijoj istoriji grada, najdublji trag ostavio je Jovan Dejanović (1974-1982). U njegovo vreme izgrađeni su - današnja zgrada Srpskog narodnog pozorišta, „Spens“, Most slobode...Dejanovićev naslednik Stevan Vrbaški imao je nesreću da u svom mandatu 1999. godine gleda kako NATO bombe pustoše grad i ruše sva tri mosta na Dunavu. Obnova grada, između ostalog i izgradnja porušenih mostova, bila je zadatak Borislava Novakovića, koji je uz Vučevićevog prethodnika Igora Pavličića ostao upamćen i kao jedan od najmlađih čelnih ljudi Novog Sada.ISTORIJU NA VIDELO ISTORIČAR Đorđe Srbulović u jednoj od svojih knjiga sabrao je sve čelnike Novog Sada, ali smatra da bi njihove fotografije sa osnovnim podacima trebalo da u obliku svojevrsne izložbe budu izložene u Gradskoj kući ili u zgradi Skupštine grada. To bi bila lepa lekcija iz istorije vlastima, ali i đačkim ekskurzijama i turistima.
Pogledaj vesti o: Srpska Napredna Stranka

Nastavak na Večernje novosti...