Izvor: Politika, 18.Apr.2010, 23:21 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Regionalizacijom do fondova EU
Statistički regioni nemaju organe vlasti, budžeta, ni ovlašćenja, osnivaju se jer ih propisuje Evropska unija, ali mogu poslužiti i kao osnova za buduću političku regionalizaciju
Najnovijom podelom na statističke regione nisu zadovoljni u različitim delovima Srbije, ali najžešći otpor pružaju u
Zlatiborskom okrugu, gde se uveliko potpisuju peticije i traži referendum o regionalizaciji. Stanovnici ovog kraja uporno tvrde da „Užice i Kragujevac nemaju >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << ništa zajedničko”, a ono što ih brine jeste mogućnost da bi zbog toga što u jednom regionu ima više većih gradova (potencijalnih centara), manje opštine mogle ostati daleko od očiju onih koji odlučuju o raspodeli novca.
Njihovu zabrinutost dodatno pojačava i mogućnost da podela na statističke regione u budućnosti posluži i za podelu na političke regione koji su poseban nivo vlasti. U Ministarstvu ekonomije i regionalnog razvoja, koje je predlagač Zakona o regionalnom razvoju kažu da takva mogućnost, istina postoje, ali da se to svakako ne reguliše ovim zakonom o čijim izmenama ovih dana raspravljaju poslanici Skupštine Srbije.
U tom ministarstvu kažu i da ni u uredbi EU, ni u našem zakonu nisu pomenuti centri statističkih regiona, jer oni nemaju poseban značaj. „Jasno je da u nekim regionima postoji jedan veći centar – grad kao gravitaciona tačka, ali isto tako je prirodno da u nekim slučajevima postoji dve ili više gravitacionih tačaka”.
Po njihovom mišljenju, zbog toga, za gradove ili opštine nije važno koliko su udaljeni od tog centra nego da li imaju konsolidovanu saradnju sa regionalnim agencijama (kojih bi po predloženim zakonskim izmenama trebalo da bude 12) i drugim opštinama i gradovima,kao i da postoje jasno definisani mehanizmi i procedure vođenja politike regionalnog razvoja, kao i indikatori na osnovu kojih će se vrednovati politika.
Kad je reč o agencijama, one su zamišljene kao privredna društva koja će formirati i čiji će većinski vlasnici biti lokalne samouprave, pa će tako od osnivača zavisiti i gde će im biti sedište. Jedan od poslova ovih regionalnih agencija, kako objašnjavaju u Ministarstvu ekonomije i regionalnog razvoja, je realizacija razvojnih projekata, a neke od oblasti za koje će se dobijati novac su unapređenje privrednih grana, nove tehnologije, istraživanje i razvoj, regionalna konkurentnost, životna sredina, ljudski resursi, infrastruktura, međuopštinska i međuregionalna saradnja, razvoj preduzetništva, povećanje zaposlenosti.
Važnu ulogu kad je reč o finansiranju regionalnog razvoja iz inostranih izvora ima, međutim, Nacionalna agencija za regionalni razvoj. Ona obezbeđuje uslove za pristup i realizaciju projekata koji se finansiraju iz evropskih fondova, donacija i drugih oblika razvojne pomoći. Za novac, inače, mogu da konkurišu: jedinice lokalne samouprave i regionalne razvojne agencije zatim privredni subjekti, kao i fondovi na regionalnom i lokalnom nivou, institucije i organizacije na republičkom, regionalnom i lokalnom nivou, institucije iz oblasti obrazovanja i istraživanja, udruženja…
Na naše pitanje da li će pare moći da dobijaju i razvijeni regioni, u ministarstvu objašnjavaju da je cilj da se trenutno razvijeniji regioni dalje razvijaju, ali da brzina razvoja nerazvijenih bude brža nego što bi bila bez sistemske pomoći. Nerazvijeni regioni će, samo, kako kažu, imati više mogućnosti da dobiju novac i pod povoljnijim uslovima.
----------------------------------------------
Razlike između statističkih i administrativnih regiona
Statistički regioni o kojima govori Zakon o regionalnom razvoju nisu nivo vlasti, oni se osnivaju uredbom i služe prvenstveno da se meri i poredi stepen razvijenosti širom Evrope. Njihovo formiranje obavezno je za članice Evropske unije, jer se preko njih raspodeljuje novac iz strukturnih fondova EU.
Za razliku od njih, administrativni (ili politički) regioni predstavljaju teritorije na kojima postoji regionalna vlast koju građani biraju na neposrednim izborima, ovi regioni imaju svoje budžete i set ovlašćenja, pravna su lica i utvrđuju se zakonom ili Ustavom.
G. Novaković
[objavljeno: 19/04/2010]
