Izvor: Akter, 23.Mar.2015, 11:29 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Godišnjica početka NATO bombardovanja
Sutra se navršava 16 godina od početka vazdušnih napada NATO-a na Saveznu Republiku Jugoslaviju
Napadi su trajali 11 nedelja i u njima je, prema procenama iz
različitih izvora, poginulo između 1.200 i 2.500 ljudi.
U bombardovanjima, koja su bez prekida trajala 78 dana, teško su
oštećeni infrastruktura, privredni objekti, škole, zdravstvene
ustanove, medijske kuće, spomenici >> Pročitaj celu vest na sajtu Akter << kulture...
Napadi na Jugoslaviju počeli su 24. marta 1999. nešto pre 20 časova
na osnovu naređenja tadašnjeg generalnog sekretara NATO-a Havijera
Solane, a jugoslovenska vlada iste noći proglasila je ratno stanje.
Akcija NATO-a, koju su Vlada SRJ, ali i brojni pravni stručnjaci
nazvali agresijom, usledila je posle neuspešnih pregovora o rešenju
krize na Kosovu u Rambujeu i Parizu, februara i marta 1999. godine.
O materijalnoj šteti koja je naneta Jugoslaviji tokom bombardovanja
izneti su različiti podaci. Tadašnje vlasti u Beogradu procenile su
štetu na oko stotinu milijardi dolara i zatražile nadoknadu od
članica NATO-a.
Grupa ekonomista G17 štetu je procenila na 29,6 milijardi dolara.
Bombardovanje Jugoslavije okončano je 10. juna, usvajanjem Rezolucije
1244 Saveta bezbednosti UN. Dan ranije, predstavnici VJ i NATO-a
potpisali su u Kumanovu Vojno-tehnički sporazum, kojim je precizirano
povlačenje snaga VJ sa Kosova i ulazak u pokrajinu međunarodnih
vojnih trupa.
NATO je izvodio napade na SRJ sa brodova u Jadranu, iz četiri
vazduhoplovne baze u Italiji, a u nekim operacijama učestvovali su i
strateški bombarderi koji su poletali iz baza u zapadnoj Evropi, pa i
iz SAD.
Nakon nekoliko neuspešnih diplomatskih pokušaja, kriza je okončana
posredničkom misijom finskog predsednika Martija Ahtisarija i bivšeg
ruskog premijera Viktora Černomirdina, specijalnog izaslanika
tadašnjeg ruskog predsednika Borisa Jeljcina.
Najpre je tadašnji predsednik SRJ Slobodan Milošević, početkom
juna, prihvatio njihov plan za razmeštanje međunarodnih trupa na
Kosovu, a potom je taj dogovor verifikovala Skupština Srbije.
Jedinice VJ povukle su se sa Kosova nakon donošenja rezolucije UN, a
prve međunarodne trupe ušle su na teritoriju Kosova iz Makedonije
već 12. juna 1999. godine.
To je do tada bila najveća operacija Alijanse, a najviše vojnika je
došlo iz Nemačke, Francuske, Italije i SAD.
U sastavu Kfora na Kosovo je došlo 37.200 vojnika iz 36 zemalja, od
čega je 30.000 iz zemalja članica NATO-a. U međuvremenu je broj tih
snaga smanjen na oko 5.000.
Prema podacima UNHCR-a, Kosovo je od dolaska mirovnih snaga napustilo
oko 230.000 Srba i Roma, a u pokrajinu se vratilo oko 800.000 izbeglih
Albanaca.
U mnogobrojnim incidentima u istom periodu ubijeno je oko 500 ljudi,
ranjeno više desetina i oteto 200, prema albanskim izvorima.
Prema srpskim izvorima, od početka bombardovanja kidnapovano je oko
1.500 nealbanaca.
Od ukupno raseljenih sa Kosova, prema podacima UNHCR-a koje je u
januaru 2008. izneo tadašnji ministar za povratak i zajednice u vladi
Kosova Branislav Grbić, na Kosovo se vratilo 16.500 raseljenih, od
kojih su 45 odsto pripadnici srpske zajednice.
U organizaciji UNHCR-a u periodu 2009. do 2013. na Kosovo se vratilo
2.540 osoba, podaci su te međunarodne institucije.
Prema evidenciji UNHCR oko 200.000 iseljenih sa Kosova i dalje je van
te teritorije.
Srbi čine ogromnu većinu izbeglica sa Kosova, ali ima i nekoliko
hiljada Roma, Crnogoraca, Bošnjaka i drugih.
