Izvor: Danas, 01.Jun.2015, 10:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Slike izgubljenog sveta
Beograd - U Institutu Servantes u Beogradu nedavno je otvorena izložba "Slike izgubljenog sveta - Život sefardskih Jevreja na Balkanu". Reč je fotografijama iz privatnih i porodičnih zbirki sefardskih porodica nastalim u prvoj polovini 20. veka, koje posetiocima uz kratke potpise-objašnjenja govore gde su, kad i u kakvim okolnostima snimljene, uz detalje o porodičnom životu fotografisanih.
Ova svedočenja nastala su na osnovu usmenih priča koje su između 2000. i 2007. prikupili >> Pročitaj celu vest na sajtu Danas << istraživači Centrope - Jevrejskog istorijskog instituta sa sedištem u Beču, u okviru programa "Interaktivna baza jevrejskog sećanja". U Beogradu je izložen manji deo od 22.000 digitalnih fotografija koje svedoče o svakodnevnom životu španskih Jevreja na Balkanu i istočnom Mediteranu. Na području Srbije, BiH, Grčke, Turske, Bugarske i Makedonije i danas žive porodice sefardskog porekla, koje koriste reči, recepte i tradiciju svojih predaka u kojima se oseća mešavina hebrejskih, španskih i otomanskih uticaja.
Sefardi, na hebrejskom "Španci", potomci su prognanih Jevreja iz Španije i Portugalije. U godini u kojoj je Kristifor Kolumbo doplovio do obala Amerike dekretom kraljice Izabele Prve i kralja Ferdinanda više od 200.000 Jevreja isterano je iz Španije, iako su na Iberijskom poluostrvu živeli duže od 1.000 godina. Naselili su se uglavnom na severu Afrike, u Francuskoj, Italiji, Engleskoj, kao i tadašnjem Osmanskom carstvu, gde su najbolje prihvaćeni. Sa sobom su iz Španije poneli bogatu kulturnu baštinu, melodičan jezik i nostalgične romanse.
Pred sam početak Drugog svetskog rata najbrojnija sefardska zajednica u Evropi bila je na Balkanu - u Grčkoj, Jugoslaviji i Bugarskoj, a njeni glavni centri nalazili su se u Solunu, Sarajevu, Beogradu i Sofiji. Sefardi su u Beograd stigli sredinom 16. veka i naselili prostor Jalije i današnjeg Dorćola. U Drugom svetskom ratu sefardska zajednica na Balkanu je gotovo uništena - jedino je Bugarska uspela da spasi svoje Jevreje, ali se smatra odgovornom za deportaciju Jevreja iz okupacionih oblasti Makedonije i Trakije. Posle rata usledilo je njihovo masovno iseljavanje u Izrael, gde Sefardi danas imaju svoje zajednice u Tel Avivu, Haifi i Jerusalimu, predstavnike u Knesetu i versku stranku Šas. Kraljevina Španija je na 500. godišnjicu progona Jevreja i zvanično rešila da ispravi viševekovnu nepravdu, a 6. juna 2014. donela Zakon o državljanstvu za sefarde.
Prateći program
Zajedno sa Centropom, jedan od organizatora izložbe u Institutu Servantes je i Kulturni centar Sefard - Izrael iz Madrida. Izložba će trajati do 15. jula. Za 2. i 4. jun u Jugoslovenskoj kinoteci najavljene su projekcije filmova "Poslednji Sefardi" Migela Anhela Solisa i "Anđeo iz Budimpešte".
