Izvor: Politika, 27.Jul.2006, 12:00 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Sjaj rimske provincije
Iskopan medaljon u čijem je središtu kameja dostojna da se nađe u svakoj antologiji svetske umetnosti
Ovogodišnja sezona arheoloških iskopavanja na lokalitetu rimskog grada Viminacijuma kod Požarevca donela je senzacionalno otkriće zlatnog nakita koji po lepoti dostiže najviše domete antičkog zlatarstva 3. i 4. veka.
Direktor iskopavanja na lokalitetu Viminacijum dr Miomir Korać izjavio je da je nakit pronađen u jednoj od grobnica viminacijumske nekropole >> Pročitaj celu vest na sajtu Politika << koja se iskopava decenijama i do sada je "obrađeno" oko 14.000 grobova.
Korać je podsetio da kolekcija zlatnog nakita, nađenog na ovom lokalitetu, koji obuhvata rimski vojni logor i grad, koji je u 3. i 4. veku bio prestonica rimske provincije Gornja Mezija, broji više od 700 predmeta i dodao da ogrlica, kameja, par minđuša i prsten koji su sada pronađeni nadmašuju po lepoti sve što je u Viminacijumu otkriveno.
Na ogrlici, sastavljenoj od 167 bisera, visio je masivni zlatni medaljon u čijem je središtu kameja dostojna da se nađe u svakoj antologiji svetske umetnosti.
Na plavom dragom kamenu je lik mlade devojke od slonovače, a okvir medaljona je zatalasana zlatna traka koja asocira na cvetni venac.
Korać nije decidirano odredio starost medaljona, ali misli da je izrađen sredinom 3. veka, verovatno u nekoj od najboljih radionica Aleksandrije, koje su u to vreme bile ravne rimskim.
Drugi izuzetan pronalazak su zlatne minđuše koje po lepoti izrade zavređuju posebnu pažnju. U centralnom kvadratnom polju su zeleni dragulji, a okružuju ih zrakasto zlatne niti.
Celokupan "inventar" groba ukazuje da je tu sahranjena ženska osoba visokog roda a, prema rečima Koraća, u neposrednoj blizini je pronađena kamena nadgrobna stela s natpisom od tri reda koji tek treba da bude dešifrovan, jer je dosta oštećen. Prepoznato je ime koje bi moglo da bude Julija Klaudija koja je, možda, bila vlasnica ovih prelepih ukrasa.
O značaju pokojnice govori i to da je grob ozidan ciglama iako nisu nađeni tragovi zidnog slikarstva, što je u Viminacijumu čest slučaj kada su grobovi ove kategorije u pitanju. Ostaci skeleta su veoma oštećeni tako da se za sada ne može govoriti o starosti pokojnice.
Korać smatra da su locirali deo nekropole rezervisan za bogate stanovnike Viminacijuma, jer je već omeđen deo rezervisan za sirotinju, što se dalo prepoznati po skromnom grobnom "inventaru".
Značajan podatak sa stručne tačke gledišta jeste da su arheolozi omeđili celu nekropolu koja je bila daleko veća nego što se prvobitno pretpostavljalo, što menja sliku o broju stanovnika Viminacijuma, a to znači i o njegovom mestu u Rimskom carstvu.
Grad je zahvatao površinu od 450 hektara, najuže jezgro je bilo oko 220 hektara, a nekropola "pokriva" 600 do 700 hektara. Do sada je otkopano jedva pet do sedam odsto površine nekropole, čiji je veliki deo ispod današnje termoelektrane Kostolac.
Nakon otkrića ove grobnice to područje Viminacijuma je dobilo policijski nadzor 24 sata jer postoji strah od najezde "arheologa amatera" koji su inače prava pošast na našim arheološkim lokalitetima.
Prethodna značajna otkrića na lokalitetu ovog rimskog centra do kojih se došlo proteklih nekoliko godina pre svega su imala umetnički i istorijski značaj, kao što su ostaci jedinog poznatog akvadukta na teritoriji Balkana, zatim, verovatno, ostaci carskog mauzoleja i nekoliko grobnica koje su bile opljačkane još u antičko doba ali su ostale prelepe freske na zidovima koje predstavljaju bisere zidnog slikarstva pozne antike.
Korać je naglasio da je važno što sva ova otkrića menjaju našu predstavu o značaju grada u periodu kada se centar moći carstva premeštao iz Rima na istok.
On je uveren da je Viminacijum bio važna karika u tom procesu, a ne samo jedan od pograničnih vojnih logora uz koji je iznikao i civilni grad Viminacijum, koji se potvrdio kao važan grad pozne antike na tlu Srbije i sada postepeno izranja iz svog 1.600 godina dugog sna i zaborava.
Vera Kondev
[objavljeno: 27.07.2006.]
