Izvor: JUGpress.com, 08.Feb.2026, 20:32
Objekat u izgradnji “pojeo” Petrovu crkvu u Novom Pazaru
NOVI PAZAR
Bojana Selaković, koordinatorka Nacionalnog konventa o Evropskoj uniji (NKEU), objavila je fotografije velikog objekta u izgradnji koji niče u porti Petrove crkve u Novom Pazaru, a koji gradi Eparhija raško-prizrenska.
Bojana Selaković
Zbor građana Novog Pazara i pojedini stručnjaci protive se gradnji objekta objekta u porti Petrove crkve u Novom Pazaru, čiji investitor >> Pročitaj celu vest na sajtu JUGpress.com << je Eparhija raško-prizrenska uz finansijsku podršku Ministarstva turizma i omladine i Turističke organizacije Novog Pazara.
Kako u realnosti izgleda ono što se u projektu naziva “revitalizacija severne građevine” i “vizitorski centar”, objavila je Bojana Selaković na mreži “X”. Na fotografijama se vidi objekat koji je svojim gabaritima prevazišao samu crkvu, koja važi za nastariju u Srbiji.
“Cela mašinerija je upregnuta da se pronađu pravni i finansijski mehanizmi kako bi se raškom-prizrenskom vladiki ispunio hir da stoluje ovde, jer se izgleda kosovskog sedišta odrekao. Institucija koja je zadužena za nadzor nad kulturnim nasleđem, pod izgovorom izgradnje malog vizitorskog centra, projektovala je zgradu za boravak i smeštaj koja će nadmašiti i veličinu crkve i to na mestu viševekovne nekropole koja nije do kraja istražena, na temeljima objekta, za koga nije stiglo da se utvrdi čenu je služio”, napisala je Selaković na mreži “X”.
Ona ističe da Petrova crkva nije imala šansu “u opštem hajpu oko Generalštaba, bombardovanog 1999. jer zlo koje se njoj čini, ne može se baš ni na jedan način povezati sa ‘političkim zapadom’, a šteta koja je napravljena izgradnjom ovog objekta, ne može se iskoristiti u mobilizaciji protiv vlasti, jer je razume zaista mali broj ljudi”.
Namerna distinkcija starog i novog
“S obzirom da nisu postojali pouzdani istorijski podaci za rekonstrukciju objekta u izvornom obliku primenjuje se princip jasne razlike između starog i novog. Takvim pristupom se poštuje autentičnost materijalnih ostataka, izbegava stvaranje istorijskih falsifikata i obezbeđuje integritet spomenika kulture”, obrazlaže Republički zavod za zaštitu spomenika kulture izgled objekta u izgradnji.
“Ostaje samo da se nadamo, da će oni koji planiraju da spavaju na ovim slojevima grobova i kostiju, imati mir san”, dodala je Selaković.
Petrova crkva kao deo celine Stari Ras sa Sopoćanima nalazi se na UNESCO listi svetske baštine od 1979. godine.
Istoričar i naučni savetnik Istorijskog instituta u Beogradu Aleksandar Uzelac ranije je upozorio da će Petrova crkva verovatno biti sklonjena sa liste UNESCO ukoliko se ne zaustavi gradnja objekta.
SPC tražila izmenu projekta, ICOMOS protiv povećanja gabarita
Republički zavod za zaštitu spomenika kulture je na svom sajtu obrazložio kako se došlo do toga da se u porti crkve gradi toliki objekat.
Kako navode, sredinom devedesetih godina izrađeno je Idejno rešenje zaštite i uređenja kompleksa Petrove crkve, a rešenje je razmatrala Republička komisija za srednjovekovno nasleđe koja je usvojila poziciju zvonika i varijantu minimalnih intervencija, sa rekonstrukcijom Severne građevine na postojećoj lokaciji.
“Godine 2009. izvršena je ICOMOS misija koja je dala pozitivno mišljenje na projekat obnove Severne građevine. Projekat razrađen 2017. godine dobio je građevinsku dozvolu u januaru 2020. godine. Nakon toga, radovi su obustavljeni zbog arheoloških nalaza (grobovi i ostaci više srednjovekovnih građevina), kao i inicijative Srpske pravoslavne crkve za izmenu namene – od parohijskog doma ka eparhijskom centru”, navodi se na sajtu Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture.
Dodaju da je Zavod 2021. godine uputio zahtev Nacionalnoj komisiji za saradnju sa UNESCO-om radi razmatranja mogućnosti izmene namene i povećanja gabarita.
“U dobijenom mišljenju ICOMOS-a jasno je navedeno: da dodatne funkcije i povećanje kvadrature i visine objekta nisu prihvatljivi, da bi takve izmene narušile ambijentalne vrednosti kompleksa, da projekat iz 2017. predstavlja gornju granicu intervencije koju kompleks može da podnese, da je promena namene moguća samo u okviru postojećih gabarita, da je, ukoliko bi Crkva imala potrebu za većim prostorima, jedino prihvatljivo da se takav objekat gradi van zaštićenog prostora porte. Drugim rečima: ICOMOS ne zabranjuje promenu namene, ali strogo zabranjuje povećanje kapaciteta objekta”, istakli su iz Zavoda.
Novo idejno rešenje Projekat revitalizacije i izgradnje Severne građevine u kompleksu crkve Svetih apostola Petra i Pavla izrađeno je 2022. Nosilac ovog projekta je Republički zavod za zaštitu spomenika kulture, a projekat se izvodi na zahtev Eparhije raško-prizrenske Srpske pravoslavne crkve, koja je i investitor.
“Polazeći od stavova ICOMOS-a, novi Projekat revitalizacije i izgradnje Severne građevine je usklađen sa svim primedbama i ograničenjima koje je ICOMOS zvanično dao, odnosno najvažnije: nema uvećanja kapaciteta promenom namene i nema povećanja visine. Ključna razlika odnosi se na prezentaciju zidova srednjovekovne građevine (otkrivenih u pomenutim arheološkim istraživanjima) i koji nisu sastavni deo novog objekta, već će biti natkriveni i javno dostupni. Na ovaj način, novi projekat istovremeno ispunjava uslove zaštite nasleđa i zahtev investitora za izmenom namene, bez ikakvog povećanja obima gradnje”, saopštio je Republički zavod.
Dodaju da su 2023. godine izdati novi lokacijski uslovi i Rešenje o uslovima za preduzimanje mera tehničke zaštite Ministarstva kulture za realizaciju projekta, a 2024. izvršena je stručna kontrola Revizione komisije Ministarstva građevinarstva, saobraćaja i infrastrukture. Na osnovu svih navedenih procedura, projekat je 12. septembra 2024. godine dobio građevinsku dozvolu.
I ovo Vam može biti interesantno
