Izvor: Press, 20.Avg.2013, 15:58 (ažurirano 02.Apr.2020.)
Ko je bio Aleksandar Ranković
Premijer Srbije i ministar unutrašnjih poslova Ivica Dačić položio je danas venac na grob Aleksandra - Leke Rankovića.
Ranković je bio potpredsednik SFRJ i član najužeg rukovodstva vladajućeg Saveza komunista Jugoslavije do smenjivanja sa svih funkcija 1966. godine.
Rođen je novembra 1909. godine u Draževcu nedaleko od Obrenovca, a od 1922. u Beogradu je učio abadžijski zanat. Tako je već polovinom >> Pročitaj celu vest na sajtu Press << dvadesetih postao sindikalni aktivista, 1927. član SKOJ-a, a ubrzo i sekretar Mesnog komiteta SKOJ-a Beograda. Naredne 1928. postao je član KPJ.
Posle zavođenja Šestojanuarske diktature 1929. osuđen je na šest godina robije zbog ilegalne komunističke aktivnosti, a 1940. postaje član Politbiroa Komunističke partije Jugoslavije.
U Drugom svetskom ratu rukovodio je pripremama za ustanak protiv okupatorske nemačke vojske i nacistička policija uhapsila ga je u Beogradu krajem jula 1941.
Posle hapšenja u bolnici je držan pod stražom, ali je oslobođen smelom akcijom beogradskih skojevaca. Kao organizacioni sekretar KPJ i član Vrhovnog štaba partizanskih jedinica, osnivač je 1944. službe bezbednosti pod nazivom Odeljenje za zaštitu naroda (OZNA).
Posle rata bio je ministar unutrašnjih poslova i potpredsednik savezne vlade.
U političkom obračunu s njim na Četvrtom plenumu Centralnog komiteta SKJ 1966. na Brionima, optužen je za zloupotrebe Službe državne bezbednosti i lišen svih funkcija i potpuno isključen iz javnog života.
Pozadina njegovog smenjivanja nije potpuno jasna, ali su posledice bile očigledne, jer je postupno došlo do rastakanja jedinstvenog sistema bezbednosti jugoslovenske države.
Tumačenja su u rasponu od realnih optužbi za prisluškivanje šefa države, preko interesa inostranstva, usmerenih na destabilizaciju Jugoslavije.
Pojedini publicisti, uglavnom hrvatski, pisali su da je uklonjen posle izveštaja njegove službe o nesrazmernom uticaju pojedinih predstavnika starih građanskih tajnih društava.
Sa druge strane, postoje ozbiljne indicije da je centralna ličnost Rankovićeve smene bio Stevo Krajačić, hrvatski partijski lider, poznat po nacionalističkim stavovima, koji je sa jedne strane imao stare neprekinute veze, još iz međuratnoh perioda, sa Moskvom, a sa druge uspostavio je relacije sa hrvatskom političkom emigracijom.
Uklanjanje Aleksandra Rankovića iz političkog života, čiji je završni čin bio Brionski plenum leta 1966. godine, bio je prelomni momenat u istoriji socijalističke Jugoslavije, i njime je započelo vidno postupno rastakanje saveznih institucija konačno okončano raspadom države.
Nakon smene, Ranković se više nikada nije pojavljivao u javnosti.
